VĂN TẾ
VIỆT NAM QUỐC TỔ TIÊN MẪU ÂU CƠ

Kể từ thuở

Sánh đôi tài sắc:
mẹ cùng cha kim cổ kỳ phùng
Hợp một âm dương:
cha với mẹ uyên ương tuyệt mỹ!
Đẹp gia đình trăm trứng trăm con
Vui sơn thủy một lòng một ý
Cuộc mưu sinh thử thách muôn vàn
Đường lập nghiệp gian nan xiết kể
Nào rừng rậm, đầm lầy, sông sâu, núi hiểm:
thuận vợ chồng vững chí dựng xây
Nào kình nghê, hổ báo, bệnh tật, bão giông:
cùng con cháu ra tay diệt trị
Giang sơn một cõi: vạn đại trường tồn
Rừng bể đôi nơi: bốn phương hùng vĩ!
Chuông trống

Nhớ mẹ xưa

Vì con tài cháu giỏi, dựng đạo hiếu trung
Để nước vững non bền, xây nền nhân nghĩa
Mẹ khuyên Chử Đồng Tử:
tình yêu như ngọc sáng gương trong
Mẹ dạy Mai An Tiêm:
lao động như dời non lấp bể
Nhớ ơn răn bảo:
vẻ vang mười tám vương triều
Giữ nếp thảo hiền: rực rỡ trăm đời thịnh trị
Gái anh hùng: nào Trưng Nữ, Triệu Trinh
Trai dũng lược: nào Phùng Hưng, Lý Bí
Sóng Bạch Đằng cuồn cuộn thế Ngô Vương
Gió Như Nguyệt vang vang lời Thái Úy
Hội Diên Hồng rung chuyển cả trăng sao
Hịch Hưng Đạo xốn xang toàn tướng sĩ!
Nằm gai nếm mật, mười năm ròng,
bạt vía lũ Vương Thông
Lở đất long trời, một trận đánh,
tan hồn quân Sĩ Nghị
Chuông trống

Mở trang sử mới

Bước vào thế kỷ 20
Thừa hưởng 20 thế kỷ
Nào đánh Nhật đuổi Anh
Nào diệt Pháp Thắng Mỹ
Sơn hà nguy biến,
từng trải qua ngàn bước gian nan
Nam bắc đồng tâm,
cùng đạt được trăm điều kỳ dị
Độc lập tự do dành lại,
danh Bác Hồ vang dội đông tây
Hòa bình hạnh phúc vươn cao,
thế Đại Việt lẫy lừng trời bể!
Chuông trống

Thế mới biết

Nước giàu đâu chỉ quân lương
Dân mạnh còn nhờ đạo lý
Đó là điều, cha thực hiện vang vẻ
Cũng là đạo, mẹ khuyên răn cặn kẽ
Chuông trống

Vẻ vang thay

Dân chín chục triệu,
anh hùng chẳng thẹn tấm lòng cha
Nước bốn ngàn năm,
nhân ái còn tuôn dòng sữa mẹ
Chuông trống

Cảm thông lòng mẹ

Mẹ từng vui vẻ,
nhìn cháu trai dũng lược có thừa
Mẹ lại xót xa, nhìn cháu gái gian nan xiết kể
Việc tề gia, cần kiệm đảm đang
Đường sự quốc, thông minh tài trí
Năm 45 cách mạng thành công
Các cháu đã đổi thay vị thế!
Sơn hà gánh vác tỏ mặt anh hùng
Sinh tử coi thường nêu gương chiến sĩ!
Tưởng bình quyền, nam nữ như nhau
Song thực trạng, còn nhiều hạn chế
Nam nhi ngoài mặt: như rất tôn vinh
Xã hội trong lòng: lại thường khinh rẻ
Chuông trống

Xót thương thay

Kiệt sức lo toan nhà cửa,
bữa đói no vất vả đêm ngày
Đem thân lao động nước ngoài,
phận tôi tớ dày vò thể xác
Tưởng gian nan khó nén lòng đau
Thân tủi nhục khôn cầm giọt lệ
Chuông trống

Chúng con nay

Thấu cảnh nữ lưu
Cảm thông lòng mẹ
Ngàn thu khôi phục nghề thêu
Muôn dặm đón mời sư sĩ
Trên ngàn cháu gái tinh khôi
Một dạ cùng nhau học nghệ
Duyên dáng dịu hiền
Thanh cao mỹ lệ
Sớm tỏ tài năng
Vững vàng tâm trí
Gọi hồn sông núi xuống bàn tay
Thu ánh trăng sao vào sợi chỉ
Ngàn pho gấm lụa,
còn xếp đầy đai ốc cao lầu
Vạn bức tranh thêu,
đã trải khắp thanh sơn lục thủy
Chuông trống

Ngày hôm nay

Bát ngát mây trời
Dạt dào sóng bể
Trên đất XQ
Mở ngày đại lễ
Xin tổ mẫu vạn thế linh thiêng
Dạy cháu chắt trăm điều chỉ vẽ
Chuông trống

Xin cúi nguyện

Cùng nghề thêu mở rộng tâm hồn
Vì sự nghiệp nâng cao tài trí
Ngàn thu nhớ mãi, lời mẹ khuyên răn
Muôn dặm trải dài, gương cha hùng vĩ
Giữ muôn đời Hồng Lạc tinh hoa
Cao muôn trượng Tiên Rồng khí thế.
Cẩn cáo

Hà Nội, ngày 1 tháng 6 năm 2013
GS. AHLD Vũ Khiêu viết lời văn

 

Làm sao để con cháu mình sau này đạt đến lý tưởng của Đức Tin - ĐẠO TRUNG – ĐẠO HIẾU. Phải tạo ra một không gian - Bảo tàng Ước Nguyện 1000 Năm - để con cháu mình có khả năng hấp thụ cả các khoa học con người lẫn các khoa học khác để bổ sung cho Đức Tin và góp phần làm cho đức tin (Đạo Trung – Đạo Hiếu) trở thành sâu sắc.
Tất cả chúng ta không phân biệt nam - nữ, vị trí cao hay thấp mà hãy cùng nhau hợp lực để giúp con cháu của mình hôm nay và sau này leo lên đến những đỉnh cao của hoàn thiện, của tri thức và lòng yêu tổ quốc.
Thế giới mà chúng ta đang sống, có quá nhiều thế giới quan khác nhau (cách nhìn nhận). Chúng ta không đoạn tuyệt với thế giới quan nào cả mà hãy đưa vào đó một yếu tố khác thuộc về con người nhiều hơn, đó là lý trí - tri thức và Đức Tin văn hóa dân tộc mình.
Đây là một khía cạnh lớn của chủ nghĩa nhân văn nghề thêu, mong muốn chấm dứt nỗi sợ hãi với cái siêu nhiên, cái vô định - chấm dứt nỗi hãi hùng phi lý của con người, tức là chống lại mọi sự tha hóa – dù là sự tha hóa của một ý chí độc đoán áp đặt tiêu chuẩn đạo lý cho con người.
Tóm lại làm cho Đức Tin về văn hóa dân tộc mình hợp với con người, tạo ra một thế giới nhân đạo hơn. Đạt được mục đích này, nếu con người nhận thức đầy đủ tiềm năng của mình, nếu làm cho cuộc sống của mình cao đẹp hơn bằng cách rũ bỏ mọi sự dốt nát để có cách sống tốt đẹp hơn.
Cái ác tồn tại không phải do số phận và định mệnh, không phải từ “Siêu Nhiên”. Mà là hậu quả của những điều người này gây ra cho người khác, hoặc lỗi lầm của con người tự gây ra. Đó là hậu quả của sự dốt nát. Lý trí - tri thức và đức tin đối với con người, nó giống như con mắt đối với sự nhìn, chỉ có nó mới xua đuổi ác cảm và hận thù. Khi không có tri thức giống như người mù, va đầu vào tường, vấp những người đi qua. Bạo ngược là điều ác mà con người gây ra lẫn nhau. Các tri thức là điều kiện cần thiết cho sự cứu chuộc lịch sử của con người.
Lòng ái quốc không thể dành riêng cho một nhóm người đã được lựa chọn, mà nó mở rộng cho tất cả mọi người, thể hiện sự trung thành niềm tin với tổ tiên. Như vậy con cháu của chúng ta sẽ hội nhập vào ngọn triều sáng tạo của toàn thể loài người. Như Bác Hồ đã kêu gọi Đạo Đức học tương lai của chúng ta.
“Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Ngươi sẽ chết mất, nếu đám thanh niên già cỗi của người không sớm hồi sinh”
(Thư gửi thanh niên An Nam, 1925)
“Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công lao học tập của các cháu”.

 

Tôi đang đứng dưới cổng Mặt Trời, một không gian mà mỗi lần Giỗ Tổ Nghề Thêu, những người thợ thêu XQ từ các vùng miền cả nước lại tề tựu ở đây, để cùng thực hiện một nghi thức “NHẬP ĐỊNH DƯỚI CỔNG MẶT TRỜI: NƠI CHÚNG TA ĐÃ LỚN LÊN”.
Vì sao chúng ta thực hiện nghi thức nhập định này, vì nhập định là một hình thức thờ phụng những giá trị làm nên cuộc sống, nhằm tìm kiếm trở lại những mối dây thiêng liêng gắn bó người thợ thêu với thiên nhiên, với con người, với truyền thống, để hình thành nên một sự đồng cảm với những giá trị phổ quát làm nên ngành nghề của người mẹ ngàn đời nay. Cũng chính sự nhập định này là một quá trình chuẩn bị cho hành động dẫn đến tình yêu thương đồng loại dù rằng con người chẳng có gì đáng yêu cả, chúng tôi vẫn phải học yêu thương. Như Acsimet đã từng nói: “Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nhấc bổng cả trái đất này lên” và sau đó một Đức Giáo Hoàng đã nói “Lòng yêu thương của con người là một đòn bẩy để bẩy cả nhân loại tiến lên”, vì thế nghi thức nhập định trong ngày Giỗ Tổ Nghề Thêu của nghệ nhân nghệ sỹ XQ là để tạo nên sức mạnh cho quá trình chuẩn bị đó. Điều đó được diễn đạt qua một bài thơ nhập định dưới cổng mặt trời
Cảm ơn nhé một đời gió nổi
Cuốn phăng tôi đến một chốn bên trời
Thế Gian nhé! Một lần xin sám tội
Quỳ nơi đây mà ôm siết con người

Chiếc đỉnh này, là nơi hàng ngày người thợ thêu XQ thường đến để thắp một nén hương cầu nguyện mình đủ niềm tin và nghị lực gắn bó với nghề truyền thống. Với tôi, cũng đã từng nhiều lần thực hiện nghi thức này, và mỗi lần như thế, tôi đều đọc một bài kinh của Nghề Thêu xưa.
Đây là những chiếc ly thủy tinh đựng những mẫu thêu cầu phúc của người thợ thêu lớn tuổi, vì trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình, người thợ thêu XQ luôn bị ám ảnh bởi 1 câu hỏi thường trực: “Liệu tôi sẽ tồn tại bao lâu trong nghề nghiệp này?” nên những mẫu thêu cầu phúc ở đây là một khát vọng về sự trường tồn của nghề thêu trong tương lai. Và câu trả lời đó xin dành cho những nhà quản lý, những vị lãnh đạo dưới cổng mặt trời.
Còn chân dung của cô thợ thêu, cô là ai? Khi tham quan Đà Lạt XQ Sử Quán, ngang qua quảng trường Nỗi Buồn Nhớ Cố Hương, nếu chú ý, quý khách sẽ thấy có một thác nước bên cạnh Ngọc Khuê Đường, ở đó có một vần thơ được sinh ra từ trái tim đau thương của cô thợ thêu xa nhà:
Thác nước ơi, ngươi yêu ai mà ngươi rỏ lệ?
Ngươi nhớ thương ai mà ngươi chau mày?

Là phụ nữ, những người thợ thêu XQ luôn phải đối mặt với những bộn bề, lo toan, cơm áo gạo tiền, chuyện chồng chuyện con. Như những ngày trước đây có một lá thư của người nghệ nhân đã băn khoăn liệu với số tiền lương tháng này vừa nhận được, tiền nào mua sách vở cho con ăn học, tiền nào mua gạo cho gia đình và tôi đã thấy người sáng lập công ty đã đứng dưới cổng Mặt Trời để tìm câu trả lời. Và những điều đó đã đẩy chúng tôi trở về với những vai trò cổ truyền của người phụ nữ, không còn dấn thân vào những lĩnh vực tri thức mới: đam mê sách vở, sáng tạo nghệ thuật. Làm sao cứu vãn được điều đó? Làm sao giữ tuổi thanh xuân vĩnh cửu cho nghề thêu.
Còn bên tay trái của tôi là căn nhà “Lưu giữ thời gian” - nơi tổ chức nghi thức "Cắm kim gãy" của người thợ thêu XQ trở về từ các vùng miền. Bởi vì chúng tôi tin rằng: Mỗi mũi thêu là 1 lời cầu nguyện, mỗi một cây kim gãy là một bài kinh ước nguyện thành kính cầu mong hòa bình đến với tất cả chúng ta.
Và để bắt đầu cho nghi thức cắm kim gãy trong ngày Giỗ Tổ, xin mời các anh, chị … hãy mang những cây kim cong, những cây kim gãy, những cây kim bị rỉ sét mà các anh chị đã đem về đây để cắm vào ngôi đền trong căn nhà Lưu Giữ Thời Gian và mời toàn thể anh chị em hãy mua một cây nến với giá 2000đ để thắp vào căn nhà Lưu Giữ Thời Gian cầu mong một chuyến hành trình bình yên qua mọi khoảng cách, cho nghề thêu hôm nay và những ngày tháng mai sau, cầu mong một sự sống chung đoàn kết vì nền văn hóa, và sự phát triển của nghề thêu truyền thống của chúng ta.
Xin trân trọng kính mời!

Nam mô bổn sư thích ca mâu ni Phật

Kính tri ân đến các Sư ở Việt Nam
Kính tri ân đến các Sư Thái Lan.
Vào Lúc 16h ngày 03/06/2010 (nhằm ngày 21. 4 Âm lịch) nghi lễ trao Xá Lợi Đức Phật thiêng liêng và trịnh trọng cho nghệ nhân - nghệ sỹ XQ Việt Nam.
Khi các nhà sư của Thái Lan và Huế hỏi ông Võ Văn Quân vì sao tổ chức đêm hội “Kim Gãy”?
- Thưa Ngài Đức Sư: mỗi mũi kim của người Mẹ Việt Nam là một lời cầu nguyện - Cây Kim Gãy là một Bài Kinh - Nguyện Ước Thành Kính: “Mẹ Mong Hòa Bình Đến Cho Con”.
Ông Quân hỏi tiếp: khi cây Kim Gãy nằm trong lòng tay của Ngài, Ngài có thấy cây kim đang chuyển động không? Và có nghe được lời cầu nguyện của Người Mẹ Việt Nam không?.
+ Ngước nhìn một cách xa xăm về phía chân trời, Ngài nói: - Có, tôi đã nghe được lời cầu nguyện của Mẹ Việt Nam. Tôi đã thấy Phật hiện về trong cây Kim Gãy này.
Sau đó hai tay Ngài đặt cây Kim Gãy vào chỗ cũ và im lặng đến cầm 1 cành hoa đi thẳng đến đền “Đêm Trở Dạ Của Mẹ” đặt cành hoa và bắt đầu cầu nguyện..
Thưa quý vị, lời cầu nguyện đó dành cho chúng ta đó là: Nghệ thuật - Tình yêu - Tình bạn - Tình Đoàn Kết và Văn Hóa.

 

Ban thư viện và kho lưu trữ nghề thêu với nhiệm vụ hỗ trợ về việc thúc đẩy văn hóa của nghề đã tham gia vào một chương trình được thiết kế để thu thập, ghi âm và xuất bản các bài hát truyền thống nghề thêu và tổ chức lễ hội, tại đó các bài hát được biểu diễn, do đó bảo đảm tồn tại trong các biến thể phổ biến lâu đời nhất văn học cho nghề thêu…
—
Hình trên là nữ nghệ nhân: Nguyễn Thị Huyền - Đang biểu diễn ca khúc: BẺ ĐÔI KIM GÃY

(Nhạc: Võ Văn Quân
Thơ: Trịnh Quốc Thái)

Ngày xưa
có một nàng trăng
Vén mây cổ tích
ghé thăm nhân hoàn

Hương mênh mang,
sắc mênh mang
Mộng mơ để lại
thiên đàng cỏ cây
---------
Ngày nay
có gã tiều phu
Bẻ đôi kim gãy
chống lên non ngàn.

Sặc cười
giữa chốn hồng hoang,
Gã tiều rơi lệ
làm sang cho đời

Chỉ kim
luồn cõi sương mờ
Vỡ òa nắng hạ
mặc lời tao nhân,

Mặc khách
run rẩy tần ngần
Cúi nâng sợi chỉ
tay lần cây kim.

Ước gì
ta hóa thành chim,
Đưa em mở cõi
trái tim thiên hoàng.

Để rồi
buông kiếm bàng hoàng,
Gã tiều phu dựng
cung vàng đợi em.

Một ngày
em thử ghé xem,
Gã tiều đứng đó
hiên ngang khóc cười.

 

Cây kim dưới bàn tay của nghệ nhân thật là kỳ diệu.
Truyền thuyết của nghề thêu trong Đêm hội kim gãy được tái hiện cho khán giả trong một chương trình dài khoảng một tiếng đồng hồ, có tựa đề: "Một thời để sống". Mỗi cách trình diễn đều kịch hóa một huyền thoại nghề thêu bằng cách sử dụng các diễn viên từ nghề thêu mà vở kịch được dựng lên.

- Ảnh trên: là của nghệ nhân Lê Thị Phương Thảo - trình diễn trong đêm “hội kim gãy” về một câu chuyện của nghệ nhân trẻ cứu cha mình khỏi cảnh điêu tàn về tài chính.

Có vấn đề nào nghiêm trọng hơn của ngày hôm nay về tình trạng suy dinh dưỡng, thiếu hiểu biết, bệnh tật, bất ổn chính trị và tình trạng kém phát triển nói chung?

Tôi trả lời câu hỏi một cách gián tiếp. Trong một trong những câu chuyện Sherlock Holmes của Sir Arthur Conan Doyle mà tôi đã đọc có đề cập đến con chó không sủa. Tầm quan trọng của sự tự tin có ý nghĩa: Người bảo vệ đã không sủa, kẻ đột nhập chắc chắn phải là một người quen thuộc với con chó. Sự im lặng của con chó là một bằng chứng tàn khốc…
Tầm quan trọng lịch sử của một điều gì đó tiêu cực, sự yếu kém với “truyền thống lưu trữ” ở đất nước mà những hậu quả tàn khốc của nó đối với lịch sử của dân tộc chúng ta. Các ngành nghề truyền thống im lặng về lịch sử của nó… “Con chó lưu trữ” đã không sủa vào những thời điểm quan trọng. Điều này đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho vị trí của các ngành nghề truyền thống trong sự phân tầng giữa các quốc gia, khu vực.
Truyền thống lưu trữ có thể được định nghĩa khá đơn giản, như một mối bận tâm về văn hóa với việc lưu giữ hồ sơ, một truyền thống bắt giữ từ quá khứ thông qua tài liệu được bảo quản, ghi lại ngày tháng năm sinh và hôn nhân, thu thập bản đồ, lưu giữ các bức thư tình, và lưu giữ các tài khoản gia đình, cũng như các hiệp ước, hợp đồng và những thứ tương tự. Bởi vì truyền thống lưu trữ ở chúng ta yếu, truyền thống khoa học trở nên yếu kém, ngôn ngữ của chúng ta bị suy yếu và truyền thống triết học cũng vậy với những hậu quả khủng khiếp qua nhiều thế kỷ…

 

MAN là một động vật lịch sử và người đàn ông đang đi ngoài cửa kia không phải là ngoại lệ. Cũng như mọi nơi khác trên thế giới, anh ấy đã tạo ra lịch sử của riêng mình và ý tưởng của riêng anh ấy về nó. Tuy nhiên, huyền thoại và định kiến ​​của con người với nghề thêu đã để lại một cái nhìn hoàn toàn méo mó về lịch sử nghề thêu, nếu không muốn nói là nghề thêu không có lịch sử gì cả.

Sau một thời gian dài nghiên cứu miệt mài và chuẩn bị tỉ mỉ, kỷ lục này giờ đây đang được thành lập với việc xuất bản liên tiếp nhiều tập Lịch sử chung về nghề thêu tại XQ Sử Quán

Mặc dù hướng tới trình độ khoa học cao nhất có thể, nhưng sử học nghề thêu sẽ tìm cách thấu đáo để tổng hợp, tránh chủ nghĩa giáo điều. Theo nhiều khía cạnh, nó sẽ là một tuyên bố về các vấn đề cho thấy tình trạng hiện tại của tri thức và các xu hướng chính trong nghiên cứu, và nó sẽ không ngần ngại cho thấy sự khác biệt về học thuyết và quan điểm ở những nơi chúng tồn tại. Bằng cách này, nó sẽ chuẩn bị mặt bằng cho công việc sau này.

Nghề thêu sẽ được coi là một tổng thể. Mục đích sẽ là để hiển thị các mối quan hệ tương quan lịch sử giữa các phần khác nhau của Đất nước.

 

Mỗi lần giỗ Tổ nghề thêu và chương trình nghi lễ Cắm kim gãy là dịp những nghệ nhân XQ suy nghĩ về quá khứ, và nói cụ thể hơn, suy nghĩ về lịch sử và bản sắc của nghề thêu.
Dù là cái mới đi hay một cái quá khứ xa xôi, không tránh đụng đầu với vấn đề bản sắc, đến vị trí và vai trò của chủ yếu được xác định bằng những mối quan hệ với vấn đề hiện tại của đất nước.
Trong khung cảnh xáo loạn thế giới ngày nay, ở ngưỡng cửa của một bước khởi đầu mới nhiệm vụ chủ yếu người làm lịch sử ngành nghề truyền thống là sử dụng các công cụ, các kỹ thuật và các tiêu chuẩn riêng của môn học của mình để xem khái niệm bản sắc và để xác định các bản sắc mới.
Không có một định nghĩa nào về bản sắc mà không tính đến quá khứ, nhưng một định nghĩa chỉ dựa trên việc trở lại với một bản sắc "đã mất" của quá khứ là hoàn toàn đến ảo tưởng và có thể dẫn dắt đến sự lụi tàn. Có thể là chính ở chỗ này, quá khứ và hiện tại đan xen vào nhau, trên phương diện là người không chỉ làm việc với thời gian hoặc về thời gian mà phải có cố gắng suy nghĩ về những đoạn nối tiếp nhau trong thời gian sắp tới của nghề thêu.
Một nhà thơ từng viết: "Di sản lịch sử nghề thêu của chúng ta, không có một di chúc nào để lại…”
Và có thể kết luận rằng:
Có những cách nhìn về lịch sử, và quan niệm về bản sắc của nghề thêu. Tuy nhiên, chúng tôi cùng chung một khao khát là khích lệ những thế hệ sau, nhận thức được tầm quan trọng của việc nghiên cứu quá khứ như một nhà văn hóa khi nói chuyện với nghệ nhân XQ: “Không có lịch sử nghề thêu của công ty XQ mà có một lịch sử nghề thêu của đất nước”… và ông đã nói thêm: “Không có lịch sử nghề thêu của đất nước mà có một lịch sử nghề thêu của thế giới”.

 

Sự kiện Đêm hội kim gãy XQ Sử Quán trong cuộc đời tôi. Ở đó, qua giọng nói của những người nghệ nhân bạn tôi, điều bí ẩn mà nghề nghiệp đã được tiết lộ cho tôi, nó giống như các bản đồ và tranh minh họa, khi đó đối với tôi nghề thêu của tôi sao mà cao quý thế!
Ở đó, tôi khám phá ra câu chuyện “Nghìn lẻ một những đêm về con người” . Sau này tôi viết trong một bài thơ và tôi tưởng tượng thiên đường dưới dạng một hộp kim gãy.
Trong một lần gửi thư cho người bạn trai, anh đã chế giễu tôi “một người phụ nữ có một thư viện hàng trăm, hàng ngàn cây kim gãy…”

 

Các đề cử đang được mời cho Giải thưởng: Phụ nữ nghề thêu về Giáo Dục Hòa Bình trong gia đình và cộng đồng sẽ được trao lần thứ mười trong giỗ tổ nghề thêu năm nay. Mục đích của giải thưởng là "ủng hộ tất cả các hình thức hành động của người phụ nữ, được thiết kế và thêu nên những sản phẩm tác phẩm để truyền bá cấu trúc hòa bình trong tâm trí con người bằng cách khen thưởng, một ví dụ đặc biệt xuất sắc về hoạt động được thiết kế trong nghệ thuật để cảnh báo và huy động lương tâm trong cộng đồng nơi sinh sống của mình". Giải thưởng trị giá bằng hiện kim được trao vào ngày giỗ tổ nghề thêu hàng năm. Việc trao giải các ứng cử viên của Giải thưởng có thể là "một bộ phận, một cá nhân ”.
Người đoạt giải do người phụ trách sản xuất các khu vực chỉ định trên cơ sở các đề xuất được trình bởi ban giám khảo XQ Sử Quán.
Các đề cử phải đến được Ban Tổ chức giỗ tổ nghề thêu 2022 không muộn hơn ngày 1 tháng 6 năm 2022
……….

 

Tại một cuộc họp ngày đầu thành lập Đà Lạt - XQ Sử Quán được hoan nghênh bởi những đề xuất tổ chức hằng tuần một chương trình gọi là: Đêm hội kim gãy.
Một phong trào đã được sinh ra, một ý chí nhất trí để cứu nghề thêu của người phụ nữ khỏi diệt vong, khỏi ngọn lửa của thời gian.
Thứ hai, cho chúng ta và các thế hệ tương lai biết ý nghĩa và mục đích tồn tại nghề thêu của người mẹ “vì có người mẹ nào mà không may vá cho con”.
Tất cả cùng một lúc, trong thế giới của âm thanh và cuồng nộ này, lời của phụ nữ nghề thêu như đơn độc và không thể tự vệ trước sự tàn phá của thời gian và sự ác độc của con người.
Mục đích của chương trình Đêm hội kim gãy là tìm lại những câu chuyện “cuộc đời và nỗi đam mê” của những con người phụ nữ làm nghề truyền thống, lưu trữ nó trước tiên là bảo vệ một phần di sản văn hóa bị bỏ quên cho đến nay của chúng ta - và sau đó là nghiên cứu chúng và xuất bản các ấn bản quan trọng. Nó tăng cường các hình thức hợp tác và đoàn kết văn hóa mới, chắc chắn rằng, sẽ tạo ra tiền lệ mà các ngành nghề khác trên Đất nước sẽ lấy làm ví dụ và điều chỉnh để đáp ứng các yêu cầu cụ thể của riêng họ.

 

Đôi bàn tay mà tôi rửa rất cẩn thận vào mỗi buổi tối, và thậm chí còn tỉ mỉ hơn vào sáng Chủ nhật, dường như bàn tay đã bị bật ra ngoài như có ai dùng búa đập, khi chiếc kim cũ đâm vào ngón tay… chiếc kim gãy đã chôn xuống đất gần một năm và sau đó nhổ lên vì đất dính vào chúng; nhúng vào nước, phơi khô, và bắt đầu mài nó lên độ sáng trắng của cây kim nổi lên, trong sự u ám của một chiều mưa Đà Lạt.

……(Những dòng này được trích từ nhật ký chuẩn bị cho chương trình nghi lễ kim gãy của nghệ nhân TTA (2006 trước khi cô qua đời), một nghệ nhân suất sắc của công ty XQ Sử Quán
Trong nhật ký này, cô mô tả cuộc đấu tranh khó khăn của công nhân thêu trong những năm Đầu tiên khi bước vào nghề.
————————

 

Hình trên: Kim gãy và chỉ thêu được đúc nhựa kèm với câu chuyện của người thợ thêu.

Được cất giữ trong những giá sách hoặc trang trí trên những bức tường rất nhiều kinh điển linh thiêng của nghề trong đó có một số tập của khách hàng - Tri Kỷ Hữu (những câu nói được sưu tầm của Tri Kỷ) và (một cuốn sách về những câu nói hay về vai trò của người phụ nữ). Khung đúc nhựa bao gồm những sợi chỉ tơ tằm và các dụng cụ thêu, đặc biệt có những cây kim gãy có in cắt trên những chiếc lá.

 

Tôi vừa trở về từ Vũng Tàu, nơi tổ chức cuộc thi chọn Nam Vương Việt Nam (Mister Vietnam 2010) với cương vị Trưởng Ban Giám Khảo. Tôi có một câu hỏi như thế này:
“Xưa nay người ta vẫn thường gọi người đàn ông là phái mạnh. Vậy bạn có cho rằng người đàn bà là “phái yếu” hay không?”
Thí sinh trả lời không thật hay. Còn tôi thì cho rằng đàn bà là phái đẹp, hoàn toàn không chỉ là phái yếu.
Chẳng vì trong lịch sử đã có những người đàn bà lẫm liệt như: Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Bà Nguyễn Thị Định, Út Tịch … hoặc như Bà Mẹ Thứ chịu đựng những hy sinh mà có đôi khi đàn ông cũng không chịu nổi.
Mà còn vì, đôi khi tôi trở nên bối rối trước mặt một người phụ nữ mảnh mai …
5.1.2011
Dương Trung Quốc.

 

XQ Đà Lạt gợi cho tôi những ấn tượng sâu sắc về những đường kim, mũi chỉ của mẹ tôi cách đây 40 -50 năm đã ghép những mảnh vải vá vào quần áo của tôi – những miếng vá để lại tình thương yêu vô bờ tới con cái, và chính là gửi lại cho các thế hệ tình cảm vĩ đại như nguồn nước thăm thẳm của vũ trụ.
Cảm ơn các thiếu nữ XQ đã làm đẹp mãi cái đẹp – cái chân, thiện, mỹ - tạo nên các giá trị vững bền với thời gian.
Trân trọng

Thang Văn Phúc
Nguyên Thứ Trưởng Bộ Nội Vụ
Tri Kỷ Hữu của XQ

Hà Nội, 5.1.2011

Tôi là Tri Kỷ Hữu Lương Xuân Đức.
Tôi yêu XQ vì XQ là sự đồng cảm, đồng lòng và đồng chí của tôi.
Tôi cảm động vì XQ đã là người trực tiếp truyền lửa sống cho những người phụ nữ vốn là thân phận phụ thuộc thành thân phận những người chủ của đời mình.
Tôi mong cho ý tưởng và những việc làm của XQ và của chúng tôi, người Tri Kỷ Hữu trường tồn và phát triển.
Tri Kỷ Hữu

Lương Xuân Đức

Ngày xưa
có một nàng trăng
Vén mây cổ tích
ghé thăm nhân hoàng

Hương mênh mang,
sắc mênh mang
Mộng mơ để lại
thiên đàng cỏ cây
---------
Ngày nay
có gã tiều phu
Bẻ đôi kim gãy
chống lên non ngàn.

Sặc cười
giữa chốn hồng hoang,
Gã tiều rơi lệ
làm sang cho đời

Chỉ kim
luồn cõi sương mờ
Vỡ òa nắng hạ
mặc lời tao nhân,

Mặc khách
run rẩy tần ngần
Cúi nâng sợi chỉ
tay lần cây kim.

Ước gì
ta hóa thành chim,
Đưa em mở cõi
trái tim thiên hoàng.

Để rồi
buông kiếm bàng hoàng,
Gã tiều phu dựng
cung vàng đợi em.

Một ngày
em thử ghé xem,
Gã tiều đứng đó
hiên ngang khóc cười.

(Ca khúc: BẺ ĐÔI KIM GÃY
Nhạc: Võ Văn Quân
Thơ: - Tri kỷ hữu - Trịnh Quốc Thái)

BÀ TÔI
… Không có câu hát đồng dao
Không có câu chuyện cổ tích
Chẳng có lời dịu dàng thôn nữ
Chẳng yếm quai thao, thêu thùa, kim chỉ
Cũng chẳng bao giờ có một câu văn dài
Dù ngày nắng đêm mưa

Bà tôi không có tuổi thơ
Bà tôi không có tuổi già
Bảy, tám mươi vẫn miệt mài gồng gánh…
Ở với cha đầu đội vai mang
Về với nhà chồng gánh gồng tất tả
Suốt một cuộc đời
nét mềm là chiếc đầu tượng bà mang
Chiếc đòn gánh cong vênh
Bà hòa vào đời chồng, đời con, đời cháu,
Vẫn những gánh gồng,
vẫn thôi thúc những bước chân
Bước chân đạp gió, tầm mưa, bước chân lội vào đời ì oạp
Quên hết tình yêu nơi trời âu
Không nhớ câu hát sâm đình cửa võng
Bước chân gánh gồng như sinh ra từ định mệnh
Nâng cuộc đời con tật bệnh – bà tôi lận đận
Đỡ lũ cháu buồn, bà gồng gánh triền miên

Có biết bao đêm tôi tự hỏi:
Bàn chân – bờ vai rộp phồng – cả đời mê mải
Bà có niềm vui nào cho riêng mình
Bà có bạn bè nào ngoài chiếc đòn gánh cong cong
Không kim chỉ thêu thùa, không bờ vai mềm dáng lụa
Trọn cả một đời gánh gồng bà tạc lại đời tôi!

Ở trên nền trời trong xanh ngặt như chuyện cổ
Tất bật, trĩu buồn kẽo kẹt bờ vai
Dáng bà cong dần, chiếc đòn gánh cong thêm
Bà đã dệt lên những giấc mơ
không bao giờ tôi nguôi ngoai
Suốt đời tôi thao thức
Câu chuyện về một đời gồng gánh, bà ơi!!!
(Đêm viết vội ở Hải Phòng)
5.1.2011
Nghệ sĩ ưu tú – đạo diễn: Nguyễn Văn Lượng
Tri Kỷ Hữu Của XQ

Cảm ơn những người nghệ sĩ, nghệ nhân chăm chỉ ở XQ Việt Nam đã cho tôi nhớ lại một thời ấu thơ có mẹ - người đã khâu những mảnh vải thành chiếc áo ấm để tôi đi được trong cuộc đời này.
5/1/2011
Nguyễn Quốc Hải
Tri Kỷ Hữu của XQ

Mẹ tôi là nhà giáo nên rất nghiêm khắc trong việc nuôi dạy con. Mẹ cho tôi đi học đủ các môn nữ công gia chánh. Từ hồi tám tuổi, tôi đã được học thêu, may. Và nhờ thế, tôi có thể tự tay may quần áo, thêu thùa cho chính mình - điều mà ngày nay ít người làm (vì đã có sẵn hàng để mua). Tôi biết ơn đó của mẹ và không thể quên.
(Hồng Nga
Phóng viên tạp chí Gia Đình – Trẻ Em
Hà Nội)

Mẹ tôi là một người sinh ra và lớn lên từ làng thêu Quất Động – Thường Tín – Hà Nội. Từ nhỏ, hình ảnh mẹ ngồi cần mẫn bên chiếc khung, tay vung vít cây kim và sợi chỉ tựa như đang múa luôn in đậm trong ký ức tôi. Vừa thêu, bà vừa kể tôi nghe những câu chuyện về cuộc sống, về tình người… Không có câu chuyện nào cho đến giờ tôi quên. Mặc dù không còn được ở cạnh mẹ, nhưng mỗi lần nhìn thấy cây kim sợi chỉ, tôi bất chợt thấy rưng rưng…
5/1/2011
Mai Lan, Hà Nội

 

Xin cảm ơn XQ! Xin cảm ơn Sử Quán. Ở đây không chỉ trưng bày những tác phẩm thêu tuyệt vời, mà còn là một nơi mang đến cho tôi bao giờ phút ý nghĩa. Tôi đã được hồi tưởng lại hình ảnh của mẹ tôi, là một người con sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, đối với tôi Sử Quán XQ tại Phố Cổ lại càng ý nghĩa hơn.
Giữa phố phường Hà Nội hôm nay, ta có một nơi chốn bình yên, nơi để thả mình vào giá trị nhân văn của một không gian lưu giữ những điều tốt đẹp của truyền thống Vệt Nam, quả là đáng quí và hiếm có ở đời.
(Đào Bội Tú, Ba Đình – Hà Nội)

 

Chân thành cảm ơn các nghệ nhân XQ đã cho tôi cảm xúc dạt dào về những người mẹ, về phong cảnh quê hương đất nước qua những tác phẩm nghệ thuật tranh thêu XQ.
……………….
Chúc XQ không ngừng phát triển, mang lại nhiều cảm xúc và những kỷ niệm thật tuyệt vời trong lòng mọi người, đặc biệt là với bạn bè quốc tế !
(Đỗ Thị Minh Ngọc
Tri kỷ hữu của XQ)

TẶNG MẸ!
Tôi muốn viết lên câu chuyện về người mẹ thân yêu của tôi – người phụ nữ bình thường như bao người phụ nữ khác. Tôi chỉ muốn nói một điều duy nhất mà chưa khi nào tôi nói với mẹ của tôi, rằng: Con yêu mẹ.
Dù chưa bao giờ nói với mẹ, nhưng tôi muốn mẹ biết rằng, suốt cuộc đời này tôi không bao giờ quên lời hát ru của mẹ khi mẹ bế tôi gục lên vai: “Cái ngủ mày ngủ cho ngoan…” Những lời hát ru đó luôn đi theo tôi, kéo tôi trở lại những suy nghĩ thuần khiết nhất mỗi khi tôi sắp bước chân đi lạc lối.
Tôi muốn nói với mẹ, tôi sẽ không bao giờ quên một buổi tối tuổi thơ tôi xa lắm, mẹ tất tả chạy giữa đêm mịt mùng tìm thứ lá đắp lên trán tôi khi tôi đổ bệnh.
Có con, tôi mới hiểu thêm lòng mẹ - những người mẹ luôn sẵn sàng làm tất cả vì con.
Với tôi mẹ mãi là người tôi yêu thương nhất.
Cảm ơn những nghệ nhân XQ đã cho tôi cơ hội bộc bạch tình cảm sâu kín này – điều chưa một lần tôi nói hay viết ra dù luôn nghĩ đến.
Tôi: Hà Thu Giang và Mẹ: Ngô Thị Lan
Trân trọng cảm ơn!

…… Tôi nhớ ngày bé, mẹ thường ru chúng tôi ngủ với những vần điệu thơ, câu hát ngọt ngào chan chứa tình yêu thương. ….. Mẹ luôn là điểm tựa của chị em chúng tôi
(Hồng Hạnh)

Tôi đã đến XQ nhiều lần nhưng đây là lần đầu tiên tôi được tham dự một sự kiện đặc biệt của XQ giúp tôi thấu hiểu được tâm hồn của những người nghệ nhân thêu dù chỉ phần nào.
Viết về những người phụ nữ tôi yêu, tôi nghĩ mình đang có một cơ hội thật quí giá để bày tỏ tình yêu về họ. Lúc này đây có lẽ cô em gái bé bỏng của tôi đang đợi tôi ở nhà sau khi vừa đi học về muộn. Chắc nó sẽ tự hỏi tại sao chị lại về muộn như vậy và không ăn cơm nhà. Mẹ tôi cũng vừa gọi điện lên,……. Tôi biết rằng tôi cũng chính là một người phụ nữ đặc biệt trong trái tim họ.
Hà Nội, ngày 5/1/2011
Phạm Kim Hạnh