Chương trình giới thiệu: Tác giả - Tác phẩm:
- VÕ HOÀNG NHẬT QUÂN
Khám phá nét thẩm mỹ Nghệ thuật truyền thống XQ Việt Nam - Vancouver
…………
Lấy cảm hứng từ thời thơ ấu ở Đà Lạt Việt Nam, Quân Võ quyết định thành lập công ty XQ- Vancouver (XQ là tên của Ba mẹ anh, hai người sáng lập đầu tiên) để làm sống lại nghệ thuật XQ Việt Nam bằng các thiết kế nội thất của mình.
Anh nói, tuổi thơ của tôi ở Đà Lạt tràn ngập tinh thần nghệ thuật và thủ công, và đã tồn tại kể từ khi “nền nghệ thuật của châu Âu cùng với bác sĩ người Pháp Yersin…” dạo bước trên các ngọn đồi- thung lũng và con phố trong thành phố.
Anh nhớ mình đã trải qua cảm giác ngạc nhiên khi ở trong một ngôi làng gọi là Đà Lạt - XQ Sử Quán. Đó là những khu nhà xưởng sáng tạo nghệ thuật truyền thống Việt Nam, và các bảo tàng nghệ thuật truyền thống. Anh đi qua xưởng gỗ đủ các loại mùi đồ gỗ, qua các xưởng thêu, sự tập trung của các nghệ nhân khi họ cúi xuống khung làm việc, và những bậc thầy phụ nữ lớn tuổi dạy dỗ những người học viên nữ trẻ của họ.
Quân Võ nói: “Đó là một bầu không khí có nhận thức sâu sắc về việc thực hiện một tác phẩm nghệ thuật. Hiện thời anh là chủ sở hữu thế hệ thứ hai của XQ Việt Nam, “Ngay cả người công nhân trẻ nhất đến ngôi làng… cũng tự hào về anh, bởi anh ấy giống như một nghệ sĩ chân chính vì anh cho rằng XQ Sử Quán không chỉ là nơi để kiếm tiền mà còn là sự kiên nhẫn và kiến thức dành cho phụ nữ và trẻ em, nơi giữ gìn văn hóa nghệ thuật truyền thống của dân tộc Việt Nam.”
Tương tự như vậy, công việc của Quân Võ ngày hôm nay tại công ty không chỉ là sự nghiệp, mà nó là một phần thân thiết trong suốt cuộc đời anh ấy.
Anh ấy đã lớn lên với những giá trị gia đình- Văn hoá Việt mạnh mẽ đã giúp công ty tồn tại lâu dài. Trong suốt cuộc đời của mình, Quân Võ đã được bao quanh bởi đồ nội thất và đồ trang trí các loại hình nghệ thuật thêu được chế tác hết sức cẩn thận - đối với anh, việc có một công ty chứa đầy những đồ vật quý giá là điều đương nhiên.
…
Anh đã sống theo truyền thống
Giá trị gia đình và sự kiên trì:
Bố mẹ anh, thành lập công ty vào năm 1996, vào thời điểm khó khăn trong lịch sử đất nước, ba của anh là một người làm việc rất chăm chỉ.
“Không ai thực sự biết ba tôi nghĩ gì khi khởi nghiệp phục hưng nghề thêu trong thời điểm khó khăn như vậy,” anh nói. “Nhưng tôi nghĩ rằng tình yêu thương dành cho phụ nữ nghề thêu truyền thống và gia đình và nhu cầu mang lại một tương lai tốt đẹp hơn cho họ đã thúc đẩy ông ấy…”
Quân Võ cho biết, mối quan hệ gia đình và di sản quý giá là những gì giúp một công ty tồn tại trong thời khó khăn đất nước. “Chúng tôi không bao giờ muốn đánh mất cội nguồn của gia đình văn hóa dân tộc. Điều này đôi khi có thể làm chậm sự phát triển của một công ty, nhưng vào những lúc khó khăn, nó sẽ giúp công ty tiến về phía trước, như ba tôi nói: “Cái mà chúng ta sở hữu nghiêm túc nhất - quý giá nhất đó là bản sắc văn hóa, nó sẽ giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn và ổn định dù rằng tình hình khủng hoảng.”
Anh hiện đang điều hành công việc kinh doanh cùng với chị gái, em gái anh ấy, và cùng cha anh ấy.
Anh tiếp quản công việc kinh doanh ở tuổi 24, hãy còn trẻ để đảm nhận trách nhiệm lớn lao như vậy. Quân Võ nói: “Điều tốt ở cha tôi, điều mà tôi hy vọng mình sẽ tiếp nhận, là không bao giờ bỏ cuộc, dù ngày nắng hay ngày mưa, ông không chán nản”.
Ngoài việc điều hành công việc kinh doanh, Quân Võ còn dạy học tại một ngôi trường Tâm lý học tại Vancouver chính là đề cao sự cống hiến của mình cho chất lượng nghệ thuật và con người. Từ khi thành lập công ty, anh nói: “Cha tôi thực sự đam mê nghệ thuật - nghệ thuật cổ xưa, nghệ thuật thời Phục hưng. Khi tôi còn nhỏ cùng cha mẹ khi du lịch, điều đầu tiên chúng tôi làm là: Hãy vào những viện bảo tàng tốt nhất.”
Bắt nguồn từ thẩm mỹ truyền thống:
XQ được thành lập tại trung tâm thành phố Đà Lạt Việt Nam - nơi thời kỳ Phục hưng nghề thêu cùng các loại hình nghệ thuật khác ra đời - và xưởng của hãng vẫn còn ở đó cho đến nay. Anh cho biết tính thẩm mỹ thời Phục hưng và sự cống hiến cho nghệ thuật bậc thầy vẫn còn mạnh mẽ ở XQ Sử Quán Đà Lạt.
Truyền thống thời Phục hưng sống trong các nghệ nhân trẻ của xưởng XQ. Anh nói: “Ở đây chúng ta đang nói về các nghệ nhân chứ không phải nghệ sĩ. Nhưng ở XQ Sử Quán sự khác biệt này rất nhỏ. Có một ranh giới mỏng manh giữa nghệ sĩ và nghệ nhân.
Giống như những nghệ sĩ vĩ đại ngày xưa, những nghệ nhân trẻ này đang học hỏi từ các bậc thầy, tạo ra những tác phẩm đẹp và bậc nhất." Anh nói: “Một số người trong số họ sẽ thực sự là nghệ sĩ.”
——————————-
.jpg)
.jpg)
Mỗi lần giỗ tổ là nhắc lại cho tôi lời hứa lâu đời trong nghề thêu: Là tìm và làm sống lại Chủ nghĩa nhân văn của người mẹ, nó là một ý tưởng luôn mới, nghĩa là không ngừng sáng tạo lại chính nó. Dự án nhân văn này đã là một phần trong lịch sử của nghề thêu truyền thống chúng ta kể từ thời xa xưa , nhưng nó vẫn tỏa sáng như mới trong mọi thời đại thông qua những thế hệ tiếp theo
Tôn trọng sự đa dạng văn hóa là yếu tố cốt lõi của chủ nghĩa nhân văn thế kỷ 21. Nó là một thành phần quan trọng trong thời kỳ toàn cầu hóa này. Không một nền văn hóa đơn lẻ nào có độc quyền phổ quát.
Mỗi người và mọi người đều có thể đóng góp vào việc củng cố các giá trị chung này. Các mối đe dọa hiện tại đối với sự cân bằng sinh thái một sự bấp bênh của hành tinh, các vấn đề đạo đức do công nghệ kỹ thuật số và y sinh gây ra, các cuộc khủng hoảng kinh tế và chiến tranh – đây đều là những thách thức toàn cầu của mọi người, mọi ngành nghề.
Ngoài lý thuyết, các giá trị nhân văn, phải được chuyển thành thực tiễn, trong mọi khía cạnh của hoạt động con người.Mối bận tâm chính là thúc đẩy quyền của phụ nữ và bình đẳng giới, nâng cao giá trị phụ nữ (với 5 vai trò và 9 công đức) chủ nghĩa nhân văn ngày nay cũng có một khía cạnh nữ tính.
Thúc đẩy một nền hòa bình “được thành lập dựa trên sự đoàn kết về trí tuệ và đạo đức của các thế hệ .”
Xây dựng một thế giới đoàn kết có trách nhiệm là một nỗ lực lâu dài, phải thu hút tất cả các lực lượng sáng tạo văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ thông tin, pháp luật và hợp tác quốc tế sẽ cung cấp cho chúng ta phương tiện. Xây dựng thành lũy cho phẩm giá con người trong cuộc sống hàng ngày không phải là một nhiệm vụ không tưởng. Chủ nghĩa nhân văn là một lời hứa tất cả chúng ta nghệ nhân - nghệ sĩ XQ đã giữ trong nghề nghiệp của mình và chuyển giao nó cho thế hệ mai sau sẽ tiếp tục con đường của ĐẠO TRUNG - ĐẠO HIẾU trong ngành nghề truyền thống Việt Nam của chúng ta.
.jpg)
Cuộc thi "Bàn tay vàng" trong dịp giỗ Tổ nghề thêu tại Đà Lạt - XQ Sử Quán, nhắc nhở cho tôi cùng nghệ nhân nghệ sĩ XQ đã khẳng định rằng nghệ thuật thêu truyền thống của người phụ nữ Việt Nam vẫn là một thể loại nghệ thuật lớn và đang tồn tại mạnh mẽ. Mặc dù chúng ta ở vào một thời kỳ khủng hoảng, chiến tranh, bạo lực, đói nghèo, khủng hoảng môi trường, bệnh tật - nghề thêu vẫn thu hút được sự quan tâm của đại chúng không chỉ trong nước mà còn trên toàn thế giới.
Điều làm cho nghệ thuật thêu trở nên không thể thay thế chính là mối liên hệ trực tiếp về thể chất mà nó thiết lập sự thiêng liêng giữa - con người với con người - con người với thiên nhiên - con người với truyền thống. Do đó, mỗi tác phẩm mang một tính chất riêng, duy nhất. Một bộ phim hay một bản ghi âm có thể được tái sản xuất y hệt hàng trăm lần. Nhưng một tác phẩm tranh thêu không bao giờ giống nhau hai lần khi nó được làm bằng tay. Cảm xúc mà nó gợi lên là kết quả của sự kết hợp phức tạp của những phản ứng thăng trầm và bí ẩn, được tạo ra từ sự giao tiếp giữa nghệ nhân và tác phẩm - một tương tác luôn thay đổi và tan biến. Mỗi tác phẩm tranh thêu tay đón nhận sự bí ẩn đó, biến mỗi tác phẩm trở thành một lần tái sinh.
Tính linh hoạt này là cốt lõi của nghệ thuật thêu XQ và chính nó là một trong những nguyên nhân quan trọng giúp loại hình nghệ thuật này tồn tại qua hàng thế kỷ và thích ứng với các nền văn hóa khác nhau. Nghệ thuật thêu không chỉ trụ vững mà còn tìm thấy cơ hội cho một sự sống mới trong thế kỷ 21.
Ở khắp nơi, tình hình dường như diễn ra theo ý chí của những người yêu nghệ thuật truyền thống, không chấp nhận sự tiêu cực của việc bỏ đi cái cũ mà cần phải tìm ra những cầu nối tiếp bí ẩn, nhằm đưa vào những nguồn cảm hứng truyền thống và mang lại sức sống mới cho các hình thức hiện đại. Đồng thời, bằng cách sáng tạo và thay đổi, nghệ thuật thêu tiếp tục liên kết với những khúc mắc, thông qua việc tương tác với người thưởng ngoạn, tạo nên sự sống và truyền tải thông điệp sâu sắc.
Cuộc thi "Bàn tay vàng" được tổ chức tại XQ Sử Quán từ ngày 10/6 đến 12/6/2023 đã rực rỡ khẳng định rằng, một phần lớn những vấn đề quan trọng đang gây trở ngại cho xã hội đương đại đều tìm cách được diễn đạt thông qua nghề thêu của phụ nữ.Ngày hôm nay khi nhận bàn giao những tác phẩm được giải bàn tay vàng, tôi muốn nói rằng Nghệ thuật thêu XQ Việt Nam không chỉ nằm ở một địa điểm, ở một đất nước cụ thể mà nó còn tìm đến những đất nước khác như Canada mà tôi đang dạy học, nghề thêu của người phụ nữ chúng ta sẽ có cuộc sống phổ quát...
.jpg)
Kính thưa anh chị Xuân, Quân - chủ nhân của XQ.
Kính thưa đại gia đình XQ mà chúng tôi may mắn được biết và thân thiết từ bao lâu nay.
Thưa các vị tri kỷ hữu và các vị khách quý.
Năm ngoái thì tôi cũng được mời tham dự nhưng chúng ta đều hiểu rằng có được như ngày hôm nay sau đại dịch Covid, có lẽ rằng không chỉ ở Việt Nam mà trên cả hành tinh đều có khái niệm hậu Covid – một đại họa của thế giới nhưng nó đã đem lại cho chúng ta những cảm xúc và giúp chúng ta có thể trưởng thành hơn rất nhiều. Mỗi con người, mỗi dân tộc, mỗi doanh nghiệp cũng vậy thôi. Cho nên cuộc gặp gỡ ngày hôm nay có lẽ cũng là lúc chúng ta chia sẻ. Bạn gái làm MC nhắc nhiều đến sợi tóc bạc, nói về thời gian của mỗi con người. Anh Quân nói về những ý tưởng mới, những vấn đề thời sự phát triển của XQ trong tương lai gần.
Theo tôi thì tôi nghĩ rằng 30 năm của XQ chưa phải là dài, cho dù 30 năm ấy nó có ý nghĩa như cách nghĩ của người Việt Nam chúng ta là “tam thập nhi lập”. Tròn 30 năm, chúng ta có đủ trải nghiệm, đủ trưởng thành cả về thể xác và tinh thần để chúng ta tìm ra một hướng đi phát triển mới bền vững lâu bền. Đến XQ, cảnh quan thì vẫn như xưa. Nhưng có một điều là thời gian qua cây cối, hoa lá và qua sự chăm sóc của chủ nhân và đặc biệt là qua những sản phẩm sáng tạo của mình, chúng ta thấy được sự trưởng thành như thế nào mặc dù chúng ta cũng ngấm được tất cả những khó khăn gian khổ. Và thời gian cũng nhắc nhở chúng ta ngày hôm nay đã vắng mặt đi không ít các tri kỷ hữu - những bậc trưởng lão như giáo sư Vũ Khiêu, như chủ nhiệm ủy ban đối ngoại quốc hội - bác Vũ Mão và không ít con người nay không còn nữa. Nhưng đó cũng là quy luật hết sức tự nhiên thôi. Bỗng nhiên tôi hôm nay ở tuổi 77, lại trở thành một trong những người già nhất ở đây. Nhưng cũng chính vì già chúng ta mới ý thức được sức sống của tuổi trẻ. Cái sức sống đấy ở đâu ? Ngày hôm nay, chúng ta tổ chức lễ Giỗ Tổ hướng về vị Tổ nghề của chúng ta cách đây đã hơn gần ba thế kỷ - cụ Lê Công Hành người Thường Tín. Sử sách ghi chép rằng cụ có công là học và đưa nghề thêu về Việt Nam. Tôi nghĩ rằng sự trân trọng ấy là hết sức đáng kính quý nhưng có lẽ không chỉ dừng lại ở đấy. Chúng ta sẽ hướng về tương lai xa xưa nữa để tìm kiếm những vị viễn tổ của chúng ta. Rằng mọi dân tộc đều bắt đầu bằng đồ gốm và đồ dệt. Chỉ có điều những sản phẩm của ngành nghề chúng ta nó không bền vững với thời gian, nó mất mát đi quá nhiều. Các nhà khoa học có thể tìm hiểu nghiên cứu thêm qua các khai quật khảo cổ, qua các trang thư viện cổ để tìm xem trước cụ Lê Công Thành là ai nữa. Trước khi chúng ta học hỏi phương pháp thì chúng ta có cái gì bản địa không? Nhưng điều đó không quan trọng bằng chính nghề thêu của chúng ta ngày hôm nay sẽ phát triển như thế nào, sẽ lan tỏa như thế nào, sẽ định vị như thế nào trong một nghề có thể nói là phổ biến trên toàn thế giới, đó là nghề thêu. Tôi nghĩ đó là điều nằm sau câu chuyện mà anh Quân vừa nhắc đến.
Với 30 năm tồn tại, một loại hình thêu mới gắn liền với thương hiệu XQ, liệu nó có thể tạo nên một một đỉnh cao nào đó không? Không chỉ ở trong nghề thêu ở Việt Nam mà nó có thể lan tỏa ra nơi khác. Có lẽ chúng ta rất khó trong lĩnh vực mà có yếu tố mỹ thuật, yếu tố thẩm mỹ để so sánh ai hơn ai. Nhưng điều quan trọng nhất là tạo ra được sự khác biệt, là nghệ thuật thêu Việt Nam khác với những nền thêu trên các nước trên thế giới kể cả những nước là đỉnh cao như Trung Quốc chẳng hạn – là một quốc gia rất gần và ảnh hưởng đến chúng ta. Vì thế, tôi rất là mong rằng, ngày hôm nay chúng ta lại hướng về tổ tiên, hướng về quá khứ. Nhưng hãy coi quá khứ nó chỉ là một tấm gương chiếu hậu nho nhỏ bên cạnh người lái xe thôi và đỉnh cao nó phải là ở phía trước của chúng ta. Để con đường chúng ta tiến lên phía trước, băng lên phía trước ấy, chúng ta kịp nhận ra cái gì đã qua, để học hỏi, để trân trọng những giá trị của những người đi trước, của tiền nhân, của Tổ nghề.
Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là mục đích của chúng ta là đỉnh cao phía trước. Tôi có hỏi anh Quân là cho đến nay, trong cộng đồng nghệ nhân XQ đã ai được công nhận chức danh, chức vị nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân, đó là cái chức vị gắn liền với nghề nghiệp. Hình như chưa có. Tôi cho đấy là một sự lãng quên. Tôi rất mong rằng chúng ta, bên cạnh việc tạo dựng sinh kế của mỗi người, sự nghiệp của người tiên phong và của những doanh nghiệp, chúng ta cố gắng tạo ra được một sự phát triển mà ở đó trân trọng trước hết là bàn tay của những nghệ nhân. Rồi thời gian trôi đi, chúng tôi gặp ở đây không ít những bạn trẻ lần đầu tiên gặp, đó là điều hết sức đáng quý, bên cạnh các bạn đã từng nhiều năm được gặp trong không gian này hay là XQ ở các địa phương khác. Tôi mong rằng, mỗi lần Giỗ Tổ chúng ta hướng về tổ tiên, hướng về quá khứ để học hỏi, để tri ân tiền nhân. Nhưng điều quan trọng là chúng ta phải nắm chắc vào hiện tại và dũng cảm hướng tới tương lai. Để một ngày không xa chúng ta có hẳn một dòng, hay một trường phái thêu Việt Nam mà ở đó ghi dấu đậm nét của XQ. Tôi rất mong rằng trong không gian được bày biện hết sức là trang trọng, hết sức là tỉ mỉ, hết sức công phu này, chúng ta vẫn thiếu một bảo tàng nghề thêu, không chỉ bảo tàng riêng của XQ, mà chúng ta nếu có cái nhìn là nghề thêu của Việt Nam qua các thời kỳ như thế nào, qua các vùng miền như thế nào, qua các bàn tay nghệ nhân quá khứ nổi tiếng như thế nào, thì chúng ta mới định vị được những gì chúng ta đang làm. Tôi rất mong là chúng ta dù chỉ là một doanh nghiệp ở một vùng đất thôi nhưng chúng ta cũng có được một tầm nhìn bao quát để chúng ta sẽ có những bước đi vững chãi. Tôi rất là mong rằng, một ngày nào đó trong không gian này sẽ có một bảo tàng, đương nhiên bắt đầu rất nhỏ thôi, có thể là những bộ sưu tập, những dấu tích, di tích, những hiện vật của nghề thêu Việt Nam trải qua trong lịch sử và trong đó có cả những dấu ấn của những bàn tay tài giỏi của các nghệ nhân thêu XQ. Họ được định vị bằng ngôn ngữ bảo tàng chứ không phải chỉ là những gallery, hoặc không phải chỉ là sự trang trí vắng lặng. Và như thế nó sẽ tạo sự phát triển bền vững hơn cho XQ trong tương lai.
Đó là những điều mà tôi muốn chia sẻ trong ngày hôm nay, sau những trải nghiệm khá dài trong những quan hệ rất tình cảm, rất khăng khít, rất trách nhiệm giữa các tri kỷ hữu đối với XQ Việt Nam. Xin chúc XQ, trước hết là anh chị Xuân - Quân và cộng đồng các bạn thành viên trong đại gia đình XQ trên cả nước có sức khỏe, có được lòng nhiệt huyết để bảo tồn và phát triển ngành nghề của mình. Xin chúc tất cả những vị khách có mặt ở đây mọi sự tốt lành.
Xin cảm ơn.
.jpg)
Kính thưa anh Quân, chị Xuân
Kính thưa cộng đồng anh chị em của XQ
Vào buổi sáng hôm nay, chúng ta đã nhìn về quá khứ để tôn vinh người xưa - vị tổ của nghề thêu và giờ đây chúng ta đang hướng về tương lai - tương lai mà ở đó không chỉ có thương hiệu, không chỉ có chủ nhân mà có tất cả chúng ta - gia đình chúng ta, là sinh kế, là cuộc sống, là đóng góp cho xã hội. Đối với nghề thêu, chúng ta coi trọng và nâng niu đôi bàn tay bởi vì chính đôi bàn tay tài khéo này đã thêu dệt nên những tác phẩm mà các bạn có thể tự hào đóng góp cho xã hội và có thể vươn lên những tầm cao khác. Đó là niềm hy vọng, là kỳ vọng của những người gây dựng nên thương hiệu đến năm nay đã tròn 30 năm.
Tôi nhắc lại, con số 30 rất có ý nghĩa. Các cụ thì thường nói: tam thập nhi lập. Tức là con người đủ tự tin đủ trải nghiệm, đủ bản lĩnh để lựa chọn và tiếp tục mong ước, mục tiêu của mình. Danh xưng đôi bàn tay vàng mà ngày hôm nay chúng ta thể hiện ở trong việc công nhận đội ngũ của chúng ta là mục tiêu để phấn đấu. Tôi rất mong rằng các bạn – cả người nhận và người chưa nhận dịp này đều ý thức được giá trị của nó và khi đã nhận rồi cũng có nghĩa nó sẽ thôi thúc, nó sẽ là động lực chúng ta tiến bước. Ngày hôm nay, tôi cũng nói một chút về cái tên gọi của ông chủ đây và người kế vị cũng lấy tên là Quân. Chữ Quân (tôi không phải là người am hiểu sâu lắm về chữ Hán nôm). Chữ Quân chúng ta đều thấy rất là mộc mạc, quân có nghĩa là lính. Nhưng chữ Quân đó nó có cả những tầm cao khi chúng ta nói về bậc quân tử, đấng quân vương. Điều đó có nghĩa là gì ? Điều đó có nghĩa là giá trị của bất kỳ cái gì nó đều là giá trị toàn vẹn từ cái gọi là nhỏ nhất cho đến cái lớn nhất, từ cái thấp nhất cho đến cái cao nhất. Cũng như trong doanh nghiệp của chúng ta, chúng ta rất coi trọng vai trò của người sáng lập, những nhà quản lý của nhiều thế hệ đã có công đóng góp. Chúng ta cũng không quên rằng sự đóng góp ấy bắt đầu từ những con người đã tham gia vào trong lĩnh vực này. Vì thế mà buổi lễ ngày hôm nay chúng ta kết thúc bằng việc tôn vinh nghề nghiệp của mình, bằng việc công nhận, nói cách khác là đánh giá cao vai trò của những bàn tay, vai trò của những thành viên, những người lao động. Chỉ có điều nghề chúng ta lao động đi đôi với sáng tạo, bàn tay đi đôi với khối óc và có thể là cả trái tim nữa. Vì thế mà tôi muốn chia sẻ một đôi điều như lời chúc mừng, đối với XQ của chúng ta nói chung và với cộng đồng các anh chị và cá nhân chúng tôi những Tri Kỷ Hữu có cái duyên và cũng có cơ hội được gặp gỡ nhiều thế hệ, kể cả những người đã đi xa không còn ở đây nữa. Và nhất là đối với những bạn trẻ những người mới vào nghề. Tôi mong rằng là XQ sẽ đi xa hơn nữa, đặc biệt là trong những bước chuyển đổi vượt qua những năm này - bước chuyển đổi mà chúng ta có cao vọng là nó không chỉ ở trong nước mà nó có thể vươn tầm ra xa thế giới.
Cuối cùng xin chúc XQ sẽ tiếp tục thành đạt, xin chúc tất cả sức khỏe và hạnh phúc đối với tất cả anh chị em trong cộng đồng. Kính chúc tất cả các vị khách quý, các tri kỷ hữu tiếp tục gắn bó và đồng hành với XQ trong những năm sắp tới.
Xin chân thành cảm ơn.
.jpg)
Tôi rất tiếc do điều kiện sức khỏe và tuổi tác, không thể vào chia vui với toàn thể nghệ sĩ và công nhân viên của Trung tâm phát tiển nghề thêu rực rỡ nhất trên đất nước. Tôi đặc biệt cảm ơn tấm lòng của hai bạn tôi Võ Văn Quân và Hoàng Lệ Xuân đã thể hiện một tình bạn vô cùng hiếm có, tổ chức thêu bức tranh có một không hai đối với tôi.
Tôi nghĩ rằng có lẽ trời đất đã từ lâu đời tạo nên tình yêu giữa hai em và tạo nên tình bạn giữa hai em với bản thân tôi:
Buổi đầu gặp gỡ thành thân thiết
Như đã quen nhau từ kiếp nào
Có phải từ thời mông muội trước
Đã là bạn bè giữa trăng sao
Nhân dịp này tôi xin gởi tới các anh họa sĩ công ty XQ người đã dành bao công sức để ngày đêm vẽ phác thảo chân dung tôi. Nếu như không có lần gặp gỡ buổi đầu, đem lại những tình cảm thân thiết giữa tôi và họa sĩ thì không thể vẽ được một bức phác thảo ghi nhận những nét đặc sắc về tâm tư và tình cảm của tôi. Bức phác thảo đó đã khiến tôi không chỉ là tri kỷ hữu của XQ mà còn là người tri âm đối với từng nét vẽ và từng mũi kim đường chỉ của những bạn nữ nghệ nhân rất mực tài hoa. Cảm ơn các anh họa sỹ, tôi xin ghi nhận mấy câu:
Nhất phùng tri kỷ lưu thanh nhãn
Vạn lí tâm tình khởi tố tâm
Tài nghệ dồn vào hai bức vẽ
Để tình tri kỷ hóa tri âm
Tôi xin bày tỏ tấm lòng quý mến và biết ơn đối với các nữ nghệ sỹ đã suốt 13 tháng, đi từng mũi kim sợi chỉ, lặng lẽ theo tôi, ghi lại cuộc đời tôi hàng vạn dặm. Hơn 1 năm trời, lúc nào cũng để tâm vào bức tranh thêu, các nghệ sỹ đã là những người tri kỷ hiểu tấm lòng tôi từ mọi khía cạnh. Các bạn ấy trở thành những người tri kỷ của tôi và tôi trở thành người tri âm đối với công trình nghệ thuật của các bạn ấy:
Đường kim mũi chỉ mười ba tháng
Lặng lẽ theo tôi vạn dặm trường
Có phải mắt nhìn xanh biếc ấy
Thấy cả lòng tôi vạn nẻo đường
Nhìn ngắm bức tranh thêu, tôi cảm thấy như tôi đã hóa thành hai người: một người ở trong tranh, một người sống ngoài đời. Con người sống với cõi đời là con người, phải đóng những vai trò người con, người chồng, người cha trong gia đình, người làm một công việc với xã hội. Trong một ngày con người ấy phải đóng nhiều vai trò xã hội trong mọi xúc tiếp khác nhau, con người ấy là vai trò họ phải đóng. Còn con người thật của họ chỉ bộc lộ ra khi họ sống một mình, khi họ ngồi uống rượu với bạn bè, và dưới con mắt tài năng của người nghệ sỹ. Chính vì thế mà những lúc tôi ngồi đây chưa hẳn tôi đã là tôi. Con người thật của tôi lại ở trong bức tranh của người nghệ sỹ:
Người tôi bỗng hóa thành hai nửa
Nửa ở trong tranh nửa với đời
Nửa ở với đời là nửa giả
Trong tranh nửa ấy mới là tôi
Cảm ơn trời đất đã đem lại tài năng cho nghệ sỹ, cảm ơn XQ với hai nhà lãnh đạo lỗi lạc đã ngày đêm săn sóc vun trồng để những người thiếu nữ mang tâm hồn Việt Nam trở thành nghệ sỹ của dân tộc.
Có phải bao la từ vũ trụ
Đã dồn tinh tú xuống đôi tay
Để em làm đẹp cho nhân thế
Đem lại giang sơn sắc thái này
Năm nay chuẩn bị đón tết Canh Dần, năm lịch sử ngàn năm có một, tôi nghĩ rằng trên thành phố Đà Lạt lúc này đang có hàng ngàn bông hoa tết cùng đua nở để đón Xuân, những bông hoa tri kỷ đã hướng vào Đông Quân, vị chúa của mùa xuân.
Tôi không vào chia vui được cùng các bạn nhưng cũng xin gởi các bạn tấm lòng son sắt và thân thiết của tôi.
Nay giữa ngàn hoa Tết đón Xuân
Ngàn hoa tri kỷ hướng Đông Quân
Muôn trùng mây nước xa thăm thẳm
Một tấm lòng son gởi mấy vần
Tri Kỷ Hữu: Đặng Vũ Khiêu
.jpg)
Tôi rất vinh dự được có mặt tại XQ Đà Lạt Sử Quán để biết thêm một thể loại tranh mới của XQ đó là tranh thêu chân dung. Thế khi nhìn vào bức tranh này do chính cha mẹ của hai cháu và những phụ nữ XQ tạo nên hai cháu có cảm nhận rằng bác Vũ Khiêu như đang thể hiện thật sự ở nơi này với gương mặt ấn tượng và đầy biểu cảm hay không, nhất là cái cách người ta thổi hồn vào bức tranh.
Tôi cho rằng đây là bức tranh độc nhất vô nhị mà lần đầu tiên tôi thấy ở Việt Nam. Các bạn đã phát triển được một nghệ thuật độc đáo mà không ai có thể hình dung được. Tôi thực sự rất ngưỡng mộ những người phụ nữ tuyệt vời đã thêu bức tranh này. Đối với tôi nếu như không thấy tận mắt tác phẩm chân dung ông Vũ Khiêu tôi nghĩ rằng các bạn không thể làm nổi, nhưng thật bất ngờ các bạn đã làm được ngoài sức tưởng tượng của tôi. Từ đó, tôi chợt nảy ra một suy nghĩ là không chỉ người Việt Nam mà còn rất nhiều người nước ngoài trong đó có cả tôi đều mong muốn chân dung của mình sẽ được thêu như bức tranh này đây.
Xin chúc anh Quân, chị Xuân và hai con đây - nên tự hào về những thành công lớn lao mà cha mẹ con tạo ra trong nghệ thuật thêu tay truyền thống.
Xin cảm ơn!
.jpg)
"Một bức tranh thêu tay có kỹ thuật tốt nhưng không có ý nghĩa đạo đức thì chỉ đơn thuần là một tác phẩm trang trí. Giá trị của nghệ thuật tác phẩm nằm ở việc theo đuổi vẻ đẹp đích thực."
Mỗi năm một lần, XQ Việt Nam có trụ sở chính tại Đà Lạt (XQ Sử Quán) tổ chức cuộc thi giải bàn tay vàng nghề thêu và một số loại hình nghệ thuật khác, thu hút các tác phẩm dự thi từ một số nghệ nhân - nghệ sĩ XQ giỏi nhất khắp đất nước và dẫn đầu sự hồi sinh của tranh thêu tay theo chủ nghĩa hiện thực và các chủ đề thiêng liêng trong nghệ thuật.
Cuộc thi mời các nghệ nhân- nghệ sĩ “đem những bức tranh thêu truyền tải những giá trị truyền thống và những lý tưởng tích cực như cái đẹp, lòng nhân ái và lẽ phải”.
Năm nay các bức tranh giải bàn tay vàng, sẽ được trưng bày tại Vancouver - Canada và cùng một số thành phố lớn khác trên thế giới
Mục đích của nghệ thuật:
Quân Võ khía cạnh quan trọng nhất của nghệ thuật thêu là ý định của nghệ nhân nghệ sĩ – những giá trị và thông điệp mà bức tranh hướng tới truyền tải đến người xem.
Anh nói: Một bức tranh theo chủ nghĩa hiện thực thành công thể hiện sự hiểu biết đặc biệt về kỹ thuật thêu, bao gồm khả năng làm chủ tỷ lệ, hình dạng, phối cảnh, ánh sáng và bóng tối cũng như màu sắc. Tuy nhiên, trong khi việc phát triển những kỹ thuật này đòi hỏi tài năng với sự rèn luyện nghiêm ngặt thì ý nghĩa sâu xa hơn của bức tranh lại bắt nguồn từ trái tim nghệ nhân - nghệ sĩ.
"Đã từng có một thời các nghệ nhân - nghệ sĩ rất được kính trọng. Sau này, nghệ thuật giáo dục bắt đầu ngày càng bỏ bê học sinh đào tạo cơ bản, cho phép họ vẽ và những đường nét thêu theo ý muốn. Một vài nét thêu, vẽ ngẫu nhiên mà không có bất kỳ kỹ thuật nào hoặc ý nghĩa sâu hơn mà cho là có thể được gọi là một tác phẩm nghệ thuật. Cái này làm giảm giá trị của toàn thể nghệ nhân - nghệ sĩ, bất cứ ai cũng có thể được gọi là nghệ nhân - nghệ sĩ” … Quân Võ nói: “Tiêu chuẩn thẩm mỹ ngày càng sa sút của xã hội đã khiến nghề thêu chúng ta gặp rắc rối sâu sắc cho đến những năm khi XQ có cuộc thi giải bàn tay vàng vào ngày giỗ Tổ nghề thêu.
Một số nghệ sĩ ở Canada nói với tôi rằng thế giới hiện đang trải qua nạn đói sáng tạo. Ngay cả khi họ có kỹ thuật rất cao, họ có thể không biết cách chọn chủ đề. Tôi nghĩ việc tham gia cuộc thi hàng năm do XQ chúng ta tổ chức là cơ hội cho Nghệ nhân - Nghệ sĩ.
Cuộc thi bàn tay vàng đưa ra những hướng dẫn rộng rãi cho người tham gia, yêu cầu họ phải sáng tạo ra những concept của riêng mình. Điều này buộc họ phải tự đặt ra những câu hỏi khó về chủ đề và điều họ thực sự muốn truyền tải đến người xem.”
Quân Võ nói: “Mục tiêu của cuộc thi là thể hiện tính xác thực thuần khiết, lòng tốt thuần khiết và vẻ đẹp thuần khiết”. Các nghệ nhân - nghệ sĩ sẽ thấy rằng việc tham gia cuộc thi này cũng giống như bị ném vào lò để đúc lại. Bất cứ thứ gì không đáp ứng các nguyên tắc chân thực thuần khiết, lòng tốt thuần khiết và vẻ đẹp thuần khiết sẽ bong ra, và những gì còn lại sẽ là vàng và chói sáng."
Khi đánh giá những người tham gia cuộc thi bàn tay vàng sẽ tuân theo hai tiêu chí quan trọng.
Quân Võ nói: "Kỹ thuật tất nhiên là rất quan trọng. Để được chọn, việc sử dụng màu sắc, các kĩ thuật thêu, luật Viễn cận (xa- gần) cũng như phối cảnh… Tuy nhiên, để đạt được giải thưởng cao nhất, bức tranh phải có ý nghĩa sâu sắc hơn...”
Anh nói: “Một bức tranh có kỹ thuật tốt nhưng không có ý nghĩa đạo đức cao thì chỉ đơn thuần là một tác phẩm trang trí. Giá trị của nghệ thuật nằm ở việc theo đuổi vẻ đẹp đích thực. Chỉ khi đạt được tiêu chuẩn này thì bức tranh mới giành được giải thưởng cao nhất”.
.jpg)
