"DIỄN ĐÀN NGO"

 

     NGO – tên gọi nhựa cây thông, cũng có nghĩa là tổ chức: phi chính phủ - nơi những nghệ sĩ, "sống về đêm" tổ chức chương trình: NGHỆ SĨ VÀ SỰ KHÁC BIỆT.

     Tại quảng trường này có bàn rượu NGO dành cho cuộc bàn luận, tranh cãi về nhiều chủ đề. Cũng nên dẫn ra đây câu chuyện, làm thay đổi cuộc sống những “nghệ sĩ sống về đêm” nó cũng na ná như câu chuyện về một người bị mất đất đai ….hay như câu chuyện đánh nhau trên bàn rượu. Mời quý khách nhìn lên trên chiếc bàn này, ở đó có một chiếc rương với nhiều dây xích treo lủng lẳng. Đó là chiếc rương “Cô Đơn Nghệ Sỹ Sống Về Đêm”.

     Câu chuyện được bắt đầu trong một lần du ca sáng tác về đêm của những Nghệ Sỹ XQ, chúng tôi đã bắt gặp một cảnh tượng dưới rừng thông: Người đàn ông gục xuống bởi một nhát dao cắm sâu vào thân thể trong một cuộc tranh chấp. Những người nghệ sỹ "sống về đêm" đã bỏ ra một ngày bàn cãi để thể hiện tác phẩm. “Ai là người chịu trách nhiệm về tai nạn này - ngọn dao - người đâm - hay do môi trường tạo ra”. Đối với thầy thuốc thì ngọn dao là nguyên nhân trực tiếp gây tử vong, đối với quan tòa thì người cầm dao phải chịu trách nhiệm, còn đối với nhà cầm quyền thì chính môi trường - tổ chức ở đó mới nên bị kết tội. Vì thế khi ba bức tranh ra đời, chúng tôi không ai chịu ai cả. Cuộc tranh cãi dữ dội nảy lửa nổ ra và suýt nữa đã có một cuộc ẩu đả trên bàn rượu. Ngay lúc đó người đứng đầu công ty … với tư cách và quyền lực của người lãnh đạo đã áp đặt bằng quyết định: Dẹp ngay cái kiểu tranh luận đó và xé cả 3 bức tranh, vứt hết vào trong chiếc rương … Định mệnh đặc biệt, sự kém cỏi duy nhất, sự cản trở không cho họ thể hiện đầy đủ bản chất của một con người nghệ sỹ, đó chính là sự CÔ ĐƠN. Từ đó, cũng ra đời tác phẩm cuối cùng của 3 nghệ sỹ, đó là tác phẩm: “Xa Rồi Đà Lạt”.

 

................................................

 

• Ánh sáng của thành phố Đà Lạt sau cơn mưa đã làm đảo lộn tâm hồn sáng tạo của tôi.

 

• Tôi vừa đi khắp một vòng thành phố Đà Lạt. Ôi! Đẹp quá... Cần phải có mỗi ngày 48 giờ và mấy chục cánh tay mới có thể vẽ được tất cả. Tôi đang bị mê muội khi thấy các sự vật, sợ không bao giờ nắm bắt được nó.

 

• Thành phố Đà Lạt có đầy đủ mối quan hệ thân thuộc để tạo dựng nên một nền văn hóa duy nhất và cũng có đầy đủ những dị biệt để nền văn hóa đó trở nên mạnh mẽ.

 

• Tôi là một nghệ sỹ không ở đây nhưng yêu say đắm thành phố này, một số bạn bè tôi đã đến ở vĩnh viễn nơi đây, một số mỗi năm đến ở vài lần. Cả họ lẫn người dân của thành phố đều không hiểu, không lý giải nổi sự quyến rũ của Đà Lạt này, một thành phố luôn luôn bị chê bai hoặc là bị coi “tầm thường”. Đã có nhiều người tóm tắt tình cảm như sau: “Tôi không giải thích nôỉ tại sao tôi yêu thành phố Đà Lạt, nhưng tôi biết tại sao tôi không yêu nó!”.

 

• Kỷ niệm về một thành phố Đà Lạt vẫn luôn tồn tại trong tâm tư của tôi con người của một “thời đại” khác…

Về hưu và ẩn dật sống trong những bức tường ẩm thấp, cũ kỹ với những cơn ho kéo dài trong hiu quạnh với niềm hy vọng không bao giờ tắt. Một ngày nào đó Đà Lạt sẽ trở lại thành phố tình yêu và cuộc sống.

Chính ý nghĩa đó tôi đang tập trung viết các tập truyện viễn tưởng với những chuyện lạ đầy bí ẩn, sẽ góp phần tạo nên thành phố Đà Lạt trở nên lãng mạn.

 

• Nỗi buồn tha hương đối với Đà Lạt khi phải rời xa nó. Những hình ảnh, hương thơm và mùi vị cùng với kỷ niệm về một thành phố thanh bình nơi không có điều gì thái quá xảy ra. Một thành phố mà tôi đã mang chiếc bùa của một thời. Đối với tôi đây là “Thành phố đứng trên mọi thành phố khác”.
• Khi quyết định những ngày đầu lập nghiệp, tôi đã buồn phiền về tính chất tỉnh lẻ của Đà Lạt và tôi đã mơ đến những thành phố có lịch sử lừng lẫy như Hà Nội – Sài Gòn – Huế.v.v.. Thế nhưng ngày nay sau những ngày tháng sinh sống tại những nơi chứa đầy lịch sử. Tôi mới nhận ra rằng sự mới mẻ mới là thế mạnh chủ yếu của Đà Lạt. Thành phố này có những nét đẹp của khoảng trống. Khi gỡ bỏ dần được sức nặng về văn hóa xã – một sức nặng có thể là một lợi thế. Nhưng cũng là một bất lợi – của biết bao thành phố khác.

Đà Lạt là một nơi mà mọi cái có thể xảy ra và là nơi mà những người mới đều có thể dễ dàng bén rễ.

Đà Lạt không phải là một “lò luyện kim” theo mô hình của các thành phố “phương tây” là nơi mà hội nhập, từ lâu đã đồng nghĩa với đồng hóa. Đà Lạt là một thành phố ở đó các nền văn hóa được bứng trồng trên mảnh đất mới, có thể tiếp tục nảy nở và phát triển tốt đẹp, mà vẫn bảo tồn được ngôn ngữ và truyền thống riêng. Do đó có hiện tượng thụ phấn lai tạo đưa tới những chất kỳ lạ và đôi khi là sự sáng tạo phong phú

 

• Đà Lạt thành phố lá phổi cho sự công nghiệp hoá đất nước đôi khi một cách bất đắc dĩ phải mang ơn thành phố này (tuy rằng không phải lúc nào điều này cũng được công nhận)….Đà Lạt vẫn sống bằng các huyền thoại truyền thuyết của mình cho dù thành phố này đã thay đổi diện mạo và không nhớ được các đứa con của mình … chả biết dùng tiếng tăm của mình để làm gì.

Người ta đã gán cho nó biết bao nhiêu chuyện đúng chuyện sai, người ta đã chụp cho nó những bức ảnh trông đến khủng khiếp, người ta miêu tả nó bằng một thể văn xuôi khập khiễng, bằng những vần thơ mù mịt như sương mù. Người ta vẽ nó bằng mọi thứ màu, kiểu vẽ (gọi là trường phái) và đề cập nó trong phòng trưng bày, phòng triển lãm tranh quá nhiều đến mức  nó trở thành một con ma khoác một chiếc áo lụa tồi tàn, một tấm bưu thiếp nhàu nát mà người ta không dám gởi cho một người bạn đang chờ đợi trong cảnh giá rét xa xăm….

 

• Đang chăm chú làm việc. Tôi chợt nghe một âm điệu du dương “Tôi nhìn qua các chấn song ban công, thấy những đứa trẻ đang vui chơi phía dưới trong mảnh sân đất chật hẹp. Một đứa đứng trên hai vai đứa trẻ khác nó nhắm tịt mắt và ê a: “Đà Lạt của tôi yêu trần gian mà chẳng dám cầm tay”

Lần thứ hai: tôi dẫn một người bạn đến một ngôi nhà gỗ quét sơn, thấy có rất nhiều người trong đó. Tôi không biết mô tả ngôi nhà này như thế nào, nói đúng hơn là một căn phòng lụp xụp.

“Trong chỗ khuất kín có những người đang ăn uống ngay trên đất hoặc trên một cái bệ, những người ngồi trên bệ đang chơi đàn guitar và hát “Đà Lạt của tôi trăng đeo mắt – Đà Lạt của tôi cõi tình quên bụi phủi tay …”  

Trừ khoảng 5 đến 6 người đang trò chuyện với nhau: “Họ bị phạt tù, nhưng không có buồng giam, họ cưỡi ngựa nhưng không ai trông thấy ngựa của họ. Họ giao chiến  nhưng kiếm của họ bằng lau sậy, họ gục chết nhưng lại lập tức đứng dậy”

“Những hành động lũ điên – Người bạn thương nhân nói”

“- Họ không phải là những người điên, tôi bảo với thương nhân, mà họ đang trình diễn một câu chuyện ”

Không ai hiểu điều họ nói, không ai tỏ ra muốn hiểu

“ - Những người đó có nói gì đâu?” 

“ – Tất nhiên - họ có nói - tôi đáp ”

Họ có nói và hát “Một giống hồng bất tử và tuyệt đẹp nở trong các khu vườn Đà Lạt”

Nhật ký người kinh doanh

 

• Tôi ngồi trong chiếc ghế bên thềm café tại căn nhà “Nhật Ký Quá Cảnh Đà Lạt” sau những cơn mưa. Hai mắt nhắm nghiền, vẫn thấy ánh nắng chấp chới ngoài kia một ngày nắng mới reo vui trước ngõ sau nhiều ngày mưa ở Đà Lạt? Ừ có gì lạ đâu, những ngày như thế trong thành phố này từ thuở sơ sinh. Những ngày khí trời bỗng nhẹ như tơ làm cho con người sau những ngày mưa túng quẫn chỉ chợt vụt bay lên không lượn quanh khắp cả phố phường. Đồi núi, cây cỏ, thác hồ bỗng trở nên trong suốt trong thứ ánh sáng thủy tinh kỳ lạ, trong đến nỗi không thể cắt nghĩa được vì sao, vì màu mắt trong hay ánh sáng trong veo không một chút buị trần mà mưa Đà Lạt đã dùi mài thanh lọc?

      Có ai muốn bay với nắng Đà Lạt hôm nay như tôi thuở nào không?

Nhật ký của nghệ nhân tại căn nhà

“Nhật Ký Quá Cảnh Đà Lạt”

một ngày mưa không dứt

Tháng 06 – 2004