Ngày xưa, thành phố Đà Lạt rất ít phương tiện đi lại nếu có thì thô sơ. Từ ở chân đèo lên tới thành phố phải mất đến ngày đường.

Hiếu khách là một đức tính của người Đà Lạt xưa được ra đời trong bối cảnh đó và được định nghĩa một cách tuyệt diệu và hồn nhiên là “thèm muốn có khách” chẳng phải là cao đẹp sao? Về một nỗi thèm muốn ta tự thoả mãn bằng cách phục vụ người khác. Nhưng sự thèm muốn ấy cũng dễ giải thích bằng việc những người đó sống tương đối tách biệt (với những buổi tối mùa đông lạnh lẽo, ảm đạm, buồn chán và nỗi tò mò muốn biết tin về thế giới rộng lớn bên ngoài). Những cuộc viếng thăm nhau không hạn chế ở mức người ta bỏ ra cả ngày để đi đến bạn láng giềng. Người ta ở lại chơi hai đến ba ngày, hơn thế nữa.

Phô trương: chính những ngôi nhà xưa ở Đà Lạt ấy. Trang viên hay ấp trại thường là nhỏ, con người Đà Lạt đã ưu ái vun trồng đức tính hiếu khách. Sự hiếu khách lúc đó đôi khi rườm rà thậm chí đi đến chỗ tháo cả bánh xe mà khách đi tới hoặc đem giấu vào những nhà phụ để ngăn không cho khách về. Vào những ngày đặc biệt: rửa tội, cưới xin, ma chay mà cả cuộc đến thăm – mức sinh hoạt thường là đạm bạc của những nhà này tăng vọt lên quá đáng.

Điều quan trọng là phô trương dù nợ nần nhưng mình phải tỏ ra có cái gì thói quen đãi khách vượt quá khả năng mình vẫn nằm trong phong tục người Việt.

Nói cho đúng hiếu khách không chỉ là tiệc tùng và không chỉ do tò mò muốn biết tin tức ngoài thành phố. Nó xuất phát từ trái tim, tình thân ái thật sự, có thể là hơi ngây thơ nhưng tựu trung là chân thành.

Mời tặng lần III:

Tất nhiên, việc đãi khách của người Việt thường kèm theo cả một nghi thức không phải chỉ bày tất cả những gì có trong nhà lên bàn ăn là đủ. Với một số khác lao vào chén ngấu nghiến là thất lễ. Gia chủ phải gặng mời nhiều lần để khách lấy thức ăn, đôi lúc gắp thức ăn bỏ vào chén của khách. Còn khách phải từ chối ít nhất ba lần trước khi ăn. Nhất thiết phải khách sáo để chứng tỏ sự nhiệt tình về phía chủ và sự lịch thiệp về phía khách.

​Sự ngự trị của nghi thức này, cho đến nay vẫn còn mạnh ngay cả trong gia đình. Hồi mẹ tôi thường đến ăn tối nhà tôi. Bà luôn sẵn sàng để bụng lép kẹp đi nằm nếu tôi không năn nỉ mời Bà. Cuối cùng, cái đó thành một trò đùa “Đến nhà con mẹ đừng có khách sáo”, “ Nhưng mẹ có khách sáo đâu”, “nào một, hai, ba, con gặng mời ba lần rồi, xin mẹ hãy dùng thêm món này đi”, “không, không, không đâu”. Mẹ kêu như vậy trước khi múc cái món mà rõ ràng bà đang muốn ăn. Bà không cưỡng được sức mạnh của tập tục.

Truyền thống của lòng hiếu khách đang dần mất do công cuộc đô thị hoá. Tình hàng xóm láng giềng vắng đi và ra khỏi đất đai thành phố. Những người du khách lại gặp nhiều khó khăn hơn.

Việc hiện đại hoá đang tàn phá những kiểu mẫu của cộng đồng các thành phố tăng. Thành phố được nới rộng do dân số tăng, cũng do nông thôn đổ xô ra không ngừng. Chủ nghĩa cá nhân đang thống ngự tinh thần cộng đồng.

Hình thái gia đình rộng lớn đang dần dần tan rã, nhường chỗ cho gia đình hạt nhân (chỉ gồm có vợ chồng và con cái). Sự lỏng lẽo đi của những mối ràng buộc thân tộc có khuynh hướng dẫn đến những thái độ vị kỷ và cộng thêm những khó khăn kinh tế. Lòng quảng đại và hào phóng trở nên ngày càng hiếm hoi.

Sự hẹp hòi làm tổn hại những giá trị khoan dung, cởi mở và tự tôn từ xưa được biểu thị với người từ xa đến, hy vọng được hoan nghênh như  chính ở làng mình. Phải chăng sự mai một của truyền thống hiếu khách là triệu chứng của một cuộc khủng hoảng trong xã hội.

Không gian mặt tiền XQ Sử Quán

Khu vực giới thiệu: Các loại nông sản sinh thái Đà Lạt

Chương trình ẩm thực: Ai gọi tên anh trên cánh đồng hoa

Chương trình đêm nhạc: “Dế Khóc Trăng” của nghệ sĩ sống về đêm

Chương trình: Nơi gặp gỡ của giấc mơ