Kính thưa quý khách!
Hôm nay là ngày khai trương cuộc triển lãm “Hoài Nhớ Tương Lai” của người thợ thêu XQ. Tôi xin giới thiệu chương trình Dinh Dưỡng Của Người Thợ Thêu. với 3 món:
Vì thời gian không cho phép nên tôi chỉ thực hiện một món “Luộc rau muống”
Khi anh Quân phân cho tôi chương trình này, tôi có nói với anh “Em không làm chương trình này đâu vì nó là mỹ học của cái tầm thường, anh phân công người khác đi. Nếu anh bắt em làm, em cũng không muốn làm đâu? ” Anh Quân nhìn tôi, trán anh nhíu lại có phần nổi nóng.
“Điều gì đã xảy ra? Apollo đã để mất Dionysoc”.
“Em ơi! ở quê mình mọi nghệ thuật được sinh ra từ âm nhạc và thi ca”.
“Âm nhạc của người mẹ, người cha, người chị. Âm nhạc và thi ca đã nuôi dưỡng những bữa cơm cho em lớn lên làm người ngày hôm nay”.
“Nó hát cho đôi quang gánh của mẹ mình đỡ nhọc nhằn, nó xuôi theo con đò trên dòng sông đến những cánh đồng làm màu mỡ đất đai cho người nông dân để được mùa. Nó bập bềnh trên sóng cho người chài lưới nở nụ cười vì được mẻ cá lớn...”
“Bài hát Rau Muống ngày xưa đã nuôi dưỡng ký ức tuổi thơ của em. Em còn nhớ khi con dế mèn vừa gáy vừa nhấm nháp cọng Rau Muống mà em đã vừa cho nó ăn”.
Tôi suy nghĩ mãi khi anh nói điều đó, tôi phân vân và chưa biết quyết định thế nào. Khi chúng tôi gởi thư mời cho Lễ Hội Nghề Thêu có một số người khách gởi thư về viết thế này: “Sao XQ không thực hiện chương trình ẩm thực nào cao sang hơn mà lại là luộc rau muống?... Hay là XQ có ý gì đây?” tôi bèn đi tìm anh Quân và nói “Hay là mình đừng làm chương trình luộc rau muống này nữa?” Anh Quân cầm cây đàn guitar lên dạo đàn và hát:
“Còn hai con mắt khóc người một con
còn hai con mắt một con khóc người
con mắt còn lại nhìn cuộc đời tôi
nhìn tôi lên cao nhìn tôi xuống thấp
con mắt còn lại nhìn cuộc tình phai
tình trong hai tay một hôm biến mất
con mắt còn lại là con mắt ai
con mắt còn lại nhìn tôi thở dài…”
“Em có hiểu bài anh hát không? đó là bài thơ của Bùi Giáng được Trịnh Công Sơn phổ nhạc”. và anh đưa tôi xem bức tranh chì vừa vẽ xong, vẽ “Cọng Rau Muống Trong Mắt Em” Anh nói tiếp:
“Có lẽ hình ảnh quá nhiều trong cuộc sống ngày hôm nay, nó đã làm cho em mất đi cách nhìn xóa bỏ mọi hình thức về người khác, nền văn hóa của ngày hôm nay là nền văn hóa với hai con mắt nhắm nghiền nó đang ở trong em.
Em có nhớ lời mẹ dạy ở quê mình không? “Tình yêu chỉ đến với con khi con đáp lại bằng cách nhắm vào điều bí ẩn của người khác đối với con. Còn với anh người nghệ sỹ khi nhận thức bị tách rời tưởng tượng, nó chỉ dẫn anh đến cái tầm thường, cái lặp lại và cái thừa. Nó là sự kết thúc của hình chiếu, sự mất đi của mọi liên tưởng cảm xúc … sự vắng mặt của một cực bên trong và bên ngoài.
Và đến một ngày nào đó chúng ta không còn con mắt nào cho nhau nữa. Em ơi! những người thợ thêu XQ của mình, đang ra sức tái tạo một cách nhìn nhân văn về cuộc đời, một cuộc sống có chiều sâu nhất, nơi ánh sáng hiện ra từ bóng tối, một cách nhìn đầy vị trí cho cái tất yếu ngày hôm nay. Chỉ có chủ nghĩa tối thực ngày hôm nay nó dạy cho chúng ta rằng: “Không có gì đằng sau cọng rau muống mà anh đang cầm trên tay đây, không có gì đáng xem ở chương trình này.
Sau khi nói điều đó, anh rút từ trong túi ra các bài thơ và nói: “đây chỉ là những cái tầm thường nhưng nó là tình yêu, tình bạn, là lòng hiếu thảo … là cái làm nên bản sắc quê hương mình anh sẽ đọc cho em nghe:
Thương em rau muống bên đồi
Khổ đùm hai bó để nuôi mẹ già
Xách về lạnh vắt ngoài da
Lén dành hơi ấm nấu cà kho tương
Sau đó anh nói rằng đó là bài thơ về lòng hiếu thảo của người con gái quê mình và anh còn đọc cho tôi nghe bài thơ viết về tình bạn của cô gái ấy nữa:
Rau muống vấn bụi bên đời
Còn ta với núi ngồi quên bóng mình
Cùm neo, cột cái lênh đênh
Đầu nguồn bẻ cọng hiếu tình chia đôi
Và bây giờ khi chuẩn bị chương trình luộc rau muống ghé đến hàng rau lựa những cọng xanh, cọng vàng, những cọng già hay non tôi cảm nhận được rõ ràng được điều này:
Còng lưng gánh nặng mẹ già
Còn thương rau muống trăm hoa sớm tàn
Ngước lên cọng lá xanh vàng
Nhìn quanh bóng mẹ cánh vàng xao mây.
Và bây giờ xin phép quý khách cho tôi chuyển sang phần thứ hai về cách thức luộc rau muống, sau khi thực hiện chương trình này, tôi sẽ gởi quý khách một số nội dung gới thiệu về sự bổ dưỡng của rau muống quê mình.
RAU MUỐNG HIẾU THẢO
Thương em rau muống bên đồi
Khổ đùm hai bó để nuôi mẹ già
Xách về lạnh vắt ngoài da
Lén dành hơi ấm nấu cà kho tương
RAU MUỐNG TRI KỶ
Rau muống vấn bụi bên đời
Còn ta với núi ngồi quên bóng mình
Cùm neo, cột cái lênh đênh
Đầu nguồn bẻ cọng hiếu tình chia đôi
CẢM LÁ RAU MUỐNG
Còng lưng gánh nặng mẹ già
Còn thương rau muống trăm hoa sớm tàn
Ngước lên cảm lá xanh vàng
Nhìn quanh bóng mẹ cánh vàng xao mây.
TÌNH RAU MUỐNG
Bốn mùa xanh biếc, muống ơi!
Ruột không tiết thẳng ngó trời hạo nhiên
Quanh năm nhả khí cao hiền
Còn tung nắm lá bếp nhà tặng ta.
------------
Xin mời anh chị ngồi chơi
Nói dăm ba chuyện lỗ lời bán buôn
Có gì thương ghét thiệt hơn
Chiều nay về chợ nước rau nhẹ lòng
Xin mời anh chị ngồi chơi
Bó này nhớ tháng nhớ năm
Bó kia nhớ bạn vương trăng đỉnh đầu
Rau còn vòng lạc bóng sầu
Mình còn tình nghĩa mai sau hãy bàn
Xin mời anh chị ngồi chơi
Mai đây gánh bó rau già
Gánh luôn sinh tử phù hoa một đời
Thả vào hang gió lưng vời
Ngục sâu mỏi cổ, cõi trời run chân
Xin mời anh chị ngồi chơi
Xin mời anh chị ngồi chơi cho ấm lòng