-----------------------------------

Hãy đi ngược lại thời gian, hãy nhìn đứa bé lúc nó còn được ẵm trên tay mẹ (…) Hãy lắng nghe những lời đầu tiên làm thức dậy ở nó những sức mạnh tư duy còn đang yên ngủ. Hãy chứng kiến cuộc vật lộn đầu tiên mà nó phải trải qua. Chỉ có vậy ta mới hiểu được nguồn gốc những thành kiến, những đam mê chi phối cuộc đời nó. Có thể nói toàn bộ con người đã có mặt ở đó, trong chiếc nôi.

“Đối với quốc gia (một vùng miền) cũng diễn ra một cái gì tương tự. Các dân tộc bao giờ cũng mang một dấu ấn của nguồn gốc mình. Hoàn cảnh ra đời và phát triển sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ sự nghiệp sau đó của các dân tộc ấy.

 Nếu ta có thể đi ngược trở lại với những nhân tố sơ khai của các xã hội và xem xét những ghi chép đầu tiên về lịch sử các xã hội, thế nào ta cũng tìm được ở đó nguyên nhân ban đầu của những thành kiến -–những tập quán - những đam mê nổi trội và tất cả những gì hợp thành cái được gọi là tính cách dân tộc đó…)

Alexis De Tocqueville (1835) -  Luận về dân chủ