-------------------------

CÁI ĐẸP VÀ CÁC GIÁ TRỊ

   Đối với tôi, công ty XQ đã làm được năm điều quý báu như sau:

• Đã thổi linh hồn, đã nâng cấp cho nền thêu thùa thủ công truyền thống của Việt Nam thành một ngành nghề có văn hóa, có nghệ thuật.
• Tô thêm sắc màu tâm hồn, đã tôn vinh nét đẹp công dung ngôn hạnh ngàn đời của người phụ nữ Việt Nam.
• Đã quàng những vòng hoa giá trị lên chân dung của người phụ nữ Việt Nam trước thảm trạng bán rẻ mua vui của bóng tối, của dục vọng và của đồng tiền trục vật.
• Đã giữ gìn, đã bảo trọng và phát huy bản sắc ưu việt của văn hóa Việt Nam, các giá trị đạo đức truyền thống qua ngôn ngữ của những bức tranh thêu.
• Đã tạo công ăn, việc làm cho trên ba ngàn công nhân viên – đa phần là phụ nữ – có thu nhập ổn định; đồng thời khuyến khích, sách tấn mỗi gia đình cần yêu chuộng nếp sống đạo lý cổ truyền ...

    Giữa nền kinh tế thị trường mà chỉ tiêu lợi nhuận được xem như thượng đế; cố giữ cho được một chút văn hóa, một chút nghệ thuật, một chút tinh thần, một chút tâm hồn ... không bị tha hóa đã là quý báu và bản lãnh lắm rồi. Làm được chỉ một điều – trong bốn điều dẫn lược - đã là xứng đáng một Con Người, sống không hổ thẹn và chết cũng không hổ thẹn khi làm một công dân, một trí thức đất Việt. Nói như thế không có nghĩa là XQ không để tâm vào lợi nhuận, họ tìm kiếm siêu lợi nhuận là khác. Tuy nhiên, cái siêu lợi nhuận này chỉ có chất xám mới thâu hoạch được. Đó là chất xám của nghệ si, của họa sĩ, của điêu khắc, của người thợ thêu, của nhạc sỹ, của ca ngâm, múa hát, của người nấu ăn, của người chế trà, của cô dâng trà, của người làm vườn, của người quét dọn, của cô tiếp tân... tất cả đều được chuyển động điều hòa rất chi là ngoạn mục... Trong dòng chảy của Cái đẹp và các Giá Trị phổ quát. Chính XQ đã kinh doanh điều ấy - kinh doanh văn hóa và nghệ thuật – nghĩa là kinh doanh cái đẹp và các giá trị. Muốn bán thì mình phải có, phải dư, phải do tự mình làm ra, tạo ra, sản xuất nên. Muốn bán cái đẹp thì phải có, phải thặng dư... vậy thì, từ người sáng lập cho đến người quét rác của công ty phải tập sống với cái đẹp và các giá trị ấy một cách cụ thể. Cái hữu hình và cái vô hình, cái vật chất và cái phi vật chất hòa tan trong nhau. Người mua thường mua cái mình thiếu, cái mình không có. Đấy là cả một nghệ thuật và cả sự khôn ngoan nữa. Là sự trăn trở dài lâu của tập thể ban lãnh đạo và điều hành công ty XQ. Họ đã thành công, trở thành một trong những công ty thành công nhất ở trong nước. Và bây giờ đang lan ra nhiều nơi trên thế giới, là niềm tự hào của người phụ nữ Việt cùng bản sắc của văn hóa Việt.

   Tôi biết, có nhiều người châm chọc, cười nhạo... nói đại khái rằng là: Ối dào! “Văn hóa của người thợ thêu! ”Có đấy, họ có văn hóa đấy. Văn hóa của họ thể hiện nơi cung cách ăn nói, đi đứng, chào hỏi, dạ thưa, cái nón nghiêng e ấp, cái nụ cười, hỏi đáp lịch sự, cách ăn mặc kín đáo, nề nếp, thanh lịch, tao nhã của người con gái Huế xưa... Họ có văn hóa cả triệu lần hơn những người bỏ bản sắc quê hương chạy theo cái phi văn hóa đã phế thải của Tây phương. Có thể, họ không hiểu nhiều về tư tưởng, về triết học, về ngôn ngữ, về lý luận, về những kiến thức chuyên môn, hàn lâm trong các loại hình nghệ thuật, học thuật liên quan ... do vậy, sự thiếu sót, khiếm khuyết ... ở đâu đó nơi chữ nghĩa trong các văn bản của công ty là điều bình thường, tự nhiên vậy. Những người mẹ, những người chị ... những người phụ nữ Việt Nam đâu cần nhiều chữ nghĩa; họ âm thầm, vô danh với bàn tay và trái tim tuyệt vời. Không có bài thơ nào, tác phẩm nghệ thuật nào diễn đạt được trái tim và bàn tay của người mẹ. Vậy thì, hãy nhìn các giá trị, thành quả của họ làm. Cái sự thật, cái bản chất – ngàn lần quý hơn những lời nói suông dầu hay, dầu đẹp. Trước sự hỗn giao phức tạp của nhiều luồng văn hóa hiện nay, trước sự khủng khoảng, bất an của đạo đức và nhân luân; trước sự thua kém tiện nghi vật chất trong đời sống – ai làm được việc gì tốt, hay cho bản sắc, cho quê hương, cho miếng cơm, manh áo của nhiều người thì nên tán dương, cổ vũ, nâng đỡ ...

    Tôi đến với công ty XQ thuở cơ sở đang còn từng bước khởi đầu. Ai cũng tưởng tôi là tri âm tri kỷ gì đó với người sáng lập. Quả thật là tôi đã tri âm tri kỷ với Cái Đẹp và với những Giá Trị ở mục đích kinh doanh của công ty vào những lúc khó khăn nhất, vào lúc cần những chất liệu tâm hồn nhất. Tôi đã làm tặng công ty cả hàng trăm bài thơ về ngành nghề, về mái rạ, về khóm tre, về khói bếp, về nương chiều, về cây cau, về bờ ao, về chuồn chuồn, châu chấu, cào cào ... và nhất là về mẹ. Mẹ của tôi, mẹ của anh, mẹ của Việt Nam. Thế thôi. Tôi yêu tình tự quê hương với bản sắc văn hóa dân tộc tuyệt vời, trong đó có Phật Giáo chúng tôi, đã cùng đi song hành chung thủy hơn hai ngàn năm lịch sử. Với tấm lòng, tôi tặng thơ chơi, để XQ tùy nghi sử dụng vào mục đích cao đẹp. Tôi chỉ muốn vô danh và hoàn toàn phi lợi nhuận.

   Hôm nay XQ tổ chức cuộc hội thảo về sự bảo tồn và phát triển của ngành nghề, xã hội hóa hay du lịch văn hóa gì đó. Lãnh vực ấy, chúng tôi không am tường. Chỉ xin đóng góp một vài ý kiến xung quanh phạm vi Cái Đẹp và những Giá Trị – là cái cần thiết để tạo nên thương hiệu – mà XQ đã thành tựu được sau nhiều năm trăn trở, lao đao, vất vả, bị đốt cháy cả hàng tỷ tế bào não và vượt qua rất nhiều trở ngại từ bên ngoài: từ phía những người không hiểu mình, từ phía những người đố kỵ, từ phía những người chỉ nói suông, đao to búa lớn, đủ mọi nhân danh nhưng chẳng làm được nên tích sự gì. Ôi! Nhưng mà chuyện thế gian muôn đời là vậy.

    Tôi xin chấm dứt ngang đây và xin tặng XQ cùng toàn thể quý khách, thân hữu mấy câu thơ:

“Thuyền trăng ta vẫn cứ chèo

Dòng trong, dòng đục rong bèo nở hoa

Thương yêu bản sắc quê nhà

Câu thơ bạn lữ, chung trà cố viên”

Tháng 6/2006

Minh Đức Triều Tâm

Minh Đức Triều Tâm Ảnh