NGHỆ NHÂN: LƯU THỊ HÀI

Tác giả- Tác phẩm: ĐÀ LẠT XỨ SỞ KHÔNG TRỞ VỀ

Nghệ nhân: Lưu Thị Hài

Sinh ngày: 12/08/1982

Làm việc ở XQ Sử Quán năm 2000

Đoạt giải bàn tay vàng năm 2007, 2017

----------

Nằm trong lòng nền nghệ thuật thêu Đà Lạt - XQ Sử Quán - LƯU THỊ HÀI - một nữ nghệ nhân trong căn nhà "KHÔNG GIAN VIỆT” là một trong những người thể hiện và bênh vực một cách xuất sắc nhất những giá trị của người phụ nữ, cũng là tác giả của khoảng hơn 100 bức tranh thêu, trong đó có bộ sưu tập: - ĐÀ LẠT XỨ SỞ KHÔNG TRỞ VỂ - được tặng giải thưởng bàn tay vàng 2017. Cô lấy sự gặp gỡ bản sắc phụ nữ Việt với giá trị phổ quát làm cốt lõi cho tác phẩm của mình. Nghệ thuật thêu của cô cũng ngợi ca sự huyền diệu của một thời thơ ấu và một thời thiếu nữ đã qua trên cao nguyên Đà Lạt quê hương mình, nơi sự đa nguyên văn hóa, nảy nở như một hiện thực sống. Sau gần sáu năm đi xa, cô trở về ... Hiện là phó giám đốc căn nhà XQ Sử Quán KHÔNG GIAN VIỆT - hay còn gọi “căn nhà vấn vít nghệ thuật và cuộc đời”.

Sau đây là một trang nhật ký của cô, sau một thời gian xa Đà Lạt trở về thực hiện bộ tranh thêu: “Đà Lạt xứ sở không trở về".

– Đà Lạt thành phố nhỏ khi sinh ra cho đến tuổi biết nhận thức, tuổi bắt đầu tìm bản sắc của mình, người ta không thể tránh khỏi các cảm giác bị bó hẹp cả không gian vật chất lần tinh thần. Những thung lũng rau - những đồi hoa và rừng thông …bao quanh tôi, xiết chặt tôi. Đôi khi, thậm chí tôi thấy chật chội trong thân xác mình, trong da thịt mình, đó chí ít cũng là điều tôi cảm thấy một cách cụ thể và da diết, nhất là những lúc đi trên những con đường Đà Lạt chiều sương sau một ngày làm việc tại XQ Sử Quán. Con đường đem lại cho tôi sự phát hiện. Là tới một nơi chốn khác, tới thế giới rộng lớn. Nhưng đồng thời Đà Lạt còn có một chiều khác. Đà Lạt không những phì nhiêu về nhiều mặt…Tôi muốn nói là khi nhìn theo chiều thẳng đứng của các ngọn đồi và cây thông, từ chân đến đỉnh, từ gốc đến ngọn, con mắt ta sẽ vọc giữa bầu trời mở ra bát ngát. Giữa mênh mông. Nhưng theo cách ấy, nhìn theo chiều nằm ngang, các cành, ngọn mở rộng không gian. Mắt ta đi xa hơn tới những chiếc lá ở đầu mút cây. Cái trò chơi nhìn tới, nhìn lui liên tục ấy, cuối cùng quy định cái mà nhiều người gọi là tâm hồn. Còn tôi thì không biết nên đặt tên là gì …? Cũng chẳng sao, mọi cái tràn bờ và vượt xa hơn nữa đều tốt cả. Như vậy, được giáo dục ở nhà trường của Nắng - Mưa và Gió, của thung lũng hoa và rau - mây và trăng sao, của tất cả những gì thường bị coi là vô tri giác, sự bó hẹp mà thoạt kỳ thủy, ta cảm thấy như là một rủa nguyền, một án quyết từ lúc lọt lòng. Rất sớm gây một phản ứng vừa ghê gớm vừa dịu dàng, gọi là : NGƯỢC NGẠO - Sự ngược ngạo này khởi phát một CHUYẾN ĐỘNG - Thế là ta quay phắt lại, mắt không dán vào nơi ta ở nữa, ta hướng ra chân trời, một nơi chốn khác - những đất nước khác. Và từ đấy, bắt đầu: MỘNG MƠ, NIỀM KHAO KHÁT RA ĐI...

Từ đó bắt đầu biệt xứ… Biệt xứ trở nên cực nhọc khi cô đơn đến. Một cô đơn liên quan với ký ức những gì thiết yếu cắm rễ trong ta, hơn là với những kỷ niệm thông thường. Nó trở thành nỗi đau, bởi vì đó không chỉ là rời nơi chốn của mình đi đến một nơi chốn khác. Đó cũng là bước tới mình và cư ngụ trong bản thân mình. Sau khi đã sống qua những đau khổ cũng như kỳ diệu, người ta cần biết đến các giá trị khác trong ta “Tha Ngã”. Song điều thiết yếu vẫn là tự biết mình trước tiên. Sau đó, biệt xứ trở thành kiếm tìm. Và đó là sự lao mình vào “địa lý” bên trong của “Tha Ngã” đồng thời trước hết phải giữ sao đừng bao giờ cái cám dỗ giống như một chân dung của mình…lấy số lý do phải đồng nhất hóa một số chi tiết xa lạ, làm như vậy biệt xứ trở thành một cơ may đề hiểu biết. Một cuộc chu du huyền diệu… Biệt xứ là thiếu vắng và để bù lấp thiếu vắng ấy, một phần của những điều gặp gỡ biến thành cái mà ta hằng nhớ. Và ở đâu cũng nhận ra những mẫu của tuổi thơ, cái thời mà mọi cái đều làm tôi ngạc nhiên thích thú…