MỘT NGƯỜI QUẢN LÝ NGHỆ THUẬT THÊU TẠI ĐÀ LẠT - XQ SỬ QUÁN
………………………
Ánh đèn trong xưởng thêu cuối ngày, màu bạc như ánh trăng, nằm trên một chiếc ghế gỗ đơn độc ở giữa xưởng thêu, một người phụ nữ mặc chiếc áo dài màu kem, ánh mắt của cô ấy xuyên qua không gian, nhìn chằm chằm vào khoảng cách xa. Đây là hình ảnh cuối cùng về một tác phẩm thêu tay hoàn thiện sau ba tháng của nghệ nhân: Văn Thị Nga.
Trong sự im lặng, cô ngắm tác phẩm lần cuối cùng dường như nín thở, như thể cô có thể cảm nhận được sự căng thẳng trong tác phẩm thêu tay của mình vừa hoàn thiện. "Những chiến trường xa xôi, nghe thấy tiếng gầm rú của máy bay trên đầu và thoáng thấy nỗi đau của một người vợ đang chờ đợi sự trở về của chồng ..."
Khi ánh sáng tắt dần, cô từ từ quay đầu lại. Một tia ngạc nhiên, tinh tế nhưng không thể tránh khỏi, lướt qua mắt cô ấy. Người yêu của cô ấy đêm nay đã trở lại đón cô chưa, hay đó chỉ đơn giản là một điệu nhảy của gió trong đêm Đà Lạt? Điệu nhảy kết thúc đột ngột, để lại sự hồi hộp vô tận trong đêm….
……………………....
Khi được hỏi về tác phẩm thêu hoàn thiện, câu trả lời của Nga rất khiêm tốn: “Khải diệu trong nghệ thuật thêu cho phép người ta thể hiện cảm xúc, nhưng quan trọng hơn, nó dạy sự kiềm chế. Nghệ thuật không có kết thúc, nghệ thuật thêu là sự tu luyện của tôi.”
Trong khi nhiều đồng nghiệp của cô theo đuổi sự giải thoát không kiềm chế, Nga đã đạt được thành công của mình thông qua một kỷ luật cổ xưa, gần như bị lãng quên: “Trau dồi nghiêm ngặt sự tự kiềm chế và tập trung tâm linh trong các động tác thêu.”
……………………….......
Đắm chìm trong những bức tranh thêu XQ, nhiều thập kỷ, nghệ nhân: Văn Thị Nga đã tích lũy không chỉ những bộ sưu tập nghệ thuật thêu, mà còn là một sự hiểu biết sâu sắc về di sản văn hóa nghề thêu truyền thống của dân tộc mình.
Nghệ nhân: Văn Thị Nga, trở thành một nhà sưu tập nghệ thuật thêu. Tuổi thiếu nữ của cô tràn ngập tiếng vang của những câu chuyện nghề thêu. Qua hàng thập kỷ, niềm đam mê nghệ thuật thêu đã chảy qua huyết quản, định hình vận mệnh của Nga với tư cách là một người chăm sóc tận tâm các bộ sưu tập nghệ thuật XQ.
Hành trình bước chân vào thế giới nghệ thuật thêu của cô bắt đầu từ năm mười sáu tuổi khi cô bắt đầu học thêu. Hai năm sau, cô đã giành được giải nhì đáng chú ý trong một cuộc thi thẩm định những tác phẩm tranh thêu. Bất chấp tài năng nghệ thuật của mình, khi phải đối mặt với sự lựa chọn giữa việc trở thành một nghệ nhân hoặc một nhà sưu tập nghệ thuật, Nga đã dứt khoát nắm lấy con đường của một nhà sưu tập nghệ thuật.
Suy ngẫm về lần mua tác phẩm tranh thêu của XQ đầu tiên của mình ở tuổi 12 (từ tiền tiêu vặt tiết kiệm của cô ấy), Nga thừa nhận giá trị tình cảm của mình: "Mặc dù không phải là một khoản đầu tư sinh lợi, nhưng bức tranh XQ có sức hấp dẫn rất lớn đối với cá nhân của tôi", Nga nói.
Được gia đình khuyến khích, những năm tháng hình thành của cô gái trẻ được dành cho việc nghiên cứu và thẩm định các loại hình nghệ thuật, nhất là nghệ thuật tranh thêu. Nga nhanh chóng thu hút những nghệ nhân xuất sắc nhất của XQ. Họ mong muốn truyền đạt trí tuệ và giới thiệu những kho báu quý hiếm cho cô ta. Nhờ những điều như vậy giúp cho cô có sự hiểu biết giá trị nghệ thuật thêu.
Khi 19 tuổi cô đã tổ chức triển lãm đầu tiên của mình vào ngày giỗ tổ nghề thêu, giới thiệu một bộ sưu tập các tác phẩm nghệ thuật thêu nổi tiếng của XQ cùng với các kiệt tác thêu thế kỷ trước.
Trong bài viết này, Nga đã ân cần truyền đạt chuyên môn của mình về nghệ thuật thêu truyền thống, qua các chủ đề:
- CỘNG HƯỞNG TÂM LINH
- VẺ ĐẸP CỦA HƯ VÔ
- KẾT NỐI TÂM LINH
- CON NGƯỜI VÀ THẦN THÁNH
- SỰ KHÔN NGOAN CỦA VÒNG TRÒN
……………………
Kỷ luật tâm trí này của cô ấy đã phát triển thành sự khôn ngoan của việc buông bỏ. Nga lưu ý: "Khi bạn làm việc bởi suy nghĩ 'Tôi phải hoàn hảo', bạn có nhiều khả năng thất bại hơn". Cô ấy đến với những tác phẩm thêu mới với một trái tim trong sáng và nhẹ nhàng, tự nhủ rằng đó có thể là bức tranh thêu cuối cùng của mình. Trong trạng thái giải phóng có kỷ luật đó, Nga đã đạt đến đỉnh cao nghệ thuật của mình.
…………………………
CỘNG HƯỞNG TÂM LINH
Thông qua việc nghiên cứu các tác phẩm của các nghệ nhân - nghệ sĩ xuất sắc nhất, qua các thời kỳ của nghệ thuật thêu XQ, Văn Thị Nga nhận ra rằng những tác phẩm này không chỉ là những kỳ công của nghệ thuật mà còn là sự phản ánh tinh thần bên trong của những nghệ nhân - người tạo ra chúng.
Tìm kiếm sự cải thiện tinh thần của mình thông qua việc luyện tập thiền, Nga đã phát triển trí tuệ và hiểu sâu hơn về nghệ thuật thêu của mình. “Thông qua sự tu luyện, tôi thấy mình hòa hợp hơn với bản chất tâm linh mà những họa sĩ bậc thầy đó đã tìm cách truyền đạt hàng ngàn năm trước”, Nghệ nhân Văn Thị Nga nói.
Một trong những nghệ nhân mà Nga tôn kính là bà Hoàng Lệ Xuân, một nhân vật quan trọng trong lịch sử nghệ thuật thêu XQ, người đã viết: Hồ sơ phân loại các đối tác. Tác phẩm quan trọng này đã xác định sáu nguyên tắc nền tảng của nghệ thuật thêu XQ: Cộng hưởng tinh thần (hoặc năng lượng được truyền bởi tác phẩm), việc sử dụng kim chỉ, sự giống nhau trung thực với đối tượng, màu sắc quang phổ chỉ thêu, bố cục và kế hoạch, và học hỏi từ các bậc thầy cũ. Đối với Nga, sự cộng hưởng tinh thần đại diện cho khía cạnh quan trọng nhất của sự xuất sắc nghệ thuật thêu.
Nga nói: “Để đạt được sự liên tục liền mạch trong một tác phẩm thêu, việc làm chủ sâu sắc các nguyên tắc cơ bản là rất quan trọng. Nghệ nhân phải nắm bắt một cách chân thực bản chất của chủ thể - sự cộng hưởng tinh thần của nó - bằng cách khéo léo sử dụng kim và chỉ để tái tạo thực tế sống động của nó."
Chính sự cộng hưởng tinh thần này thổi sức sống vào một bức tranh, cho phép nó thể hiện tinh thần bên trong của chủ thể thông qua hình thức cấu trúc của nó. Chất lượng này đóng vai trò như một dấu hiệu phân biệt các tác phẩm chính hãng với hàng giả. “Khi đánh giá tính xác thực của một tác phẩm tranh thêu, sự có mặt của tinh thần thường là một yếu tố quyết định. Trong các bức tranh thêu XQ nếu tinh thần thiếu sự gắn kết, tước đi sức sống của tác phẩm”, Nga nói.
………………........
VẺ ĐẸP CỦA HƯ VÔ
Một đặc điểm khác biệt của các bức tranh thêu tay truyền thống là việc cố ý sử dụng không gian âm rộng lớn. Khái niệm "Rời khỏi không gian trống", nghĩa là việc sử dụng không gian âm một cách nghệ thuật, kỹ thuật thêu không chỉ làm phong phú thêm bầu không khí tổng thể của tác phẩm mà còn thiết lập trạng thái cân bằng tinh tế với các không gian được lấp đầy. Khái niệm này có thể tìm thấy nguồn gốc của nó trong triết lý Đạo giáo, tôn kính sự trống rỗng và không hành động. Như Lão Tử - đã viết trong Đạo Đức Kinh, "Tất cả mọi thứ dưới Thiên đường đều được sinh ra từ sự trống rỗng."
Theo nghệ nhân: Văn Thị Nga, việc thành thạo kỹ thuật thêu đòi hỏi sự khôn ngoan và một thái độ điềm tĩnh. Trong sự hối hả và nhộn nhịp của cuộc sống hiện đại, Nga nhắc nhở chúng ta rằng việc tạo ra những khoảnh khắc hư vô trong tác phẩm, nó đem đến cho tâm hồn mệt mỏi cũng quan trọng không kém - một khoảng thời gian trống rỗng để duy trì sự thuần khiết, nghỉ ngơi khỏi sự bồn chồn để đạt được sự điềm tĩnh và giải tỏa căng thẳng để điều chỉnh cuộc sống một cách dễ dàng.
………………………
KẾT NỐI TÂM LINH
Thường được gọi là nét thêu tự do, khái niệm này có thể hiểu là "thêu ý tưởng", và đó là một thể loại riêng biệt trong nghệ thuật thêu truyền thống. Giải quyết một quan niệm sai lầm phổ biến, Nga nói rằng mặc dù thêu ý tưởng có thể ủng hộ độ lỏng lẻo trong việc mô tả phong cảnh và hình ảnh, nhưng nó vẫn đòi hỏi sự công nhận ngay lập tức về chủ đề này. Những nghệ nhân ngày xưa đã giới thiệu khái niệm 'biểu hiện tinh thần thông qua hình thức', có nghĩa là việc miêu tả ngoại hình của một chủ thể nên là một ống dẫn để tiết lộ bản chất và sức sống bên trong của nó,” Nga nói.
Nó phục vụ như một phương tiện để diễn đạt suy nghĩ và nguyện vọng của họ. “Hầu hết các nghệ nhân ngày xưa thuộc tầng lớp văn học. Họ không chỉ là những nghệ nhân lão luyện mà còn là những nhà thơ, nhà tiểu luận và chính trị gia tài ba. Những bức tranh của họ là đại diện trực quan cho trí tuệ và lĩnh vực tâm linh của họ”, Nga nói: “Một bức tranh thêu ý tưởng gợi lên cảm giác yên tĩnh về tinh thần và mang lại sự giác ngộ. Đây là những trải nghiệm khác biệt với nghệ thuật trừu tượng, có tác động trực quan mạnh mẽ”, Nga nói.
…………………………
CON NGƯỜI VÀ THẦN THÁNH
Văn hóa Phương Đông cổ xưa thường gán các đặc tính chữa bệnh cho các tác phẩm nghệ thuật đặc biệt. “Một bức tranh tuyệt vời không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn năng lượng đạo đức của nó có khả năng mang lại lợi ích cho người xem một cách sâu sắc,” Nga nói.
Điều này một phần liên quan đến giáo lý Đạo giáo về "sự thống nhất của Thiên đường và con người", vốn chiếm một vị trí quan trọng trong văn hóa Việt. Mọi thứ - thiên đường, trái đất và nhân loại - được coi là liên kết với nhau và là một phần của một tổng thể thống nhất. Sự thống nhất này đã ảnh hưởng sâu sắc đến thẩm mỹ phương Đông, đến nỗi các nghệ nhân- nghệ sĩ không ngừng tìm kiếm sự cân bằng giữa thiên nhiên và nhân loại, đan xen các yếu tố tự nhiên với cảm xúc và giá trị của con người. Đó là lý do tại sao trong nghệ thuật thêu truyền thống, mỗi nét thêu không chỉ mang bản chất của chủ đề mà còn mang linh hồn của người phụ nữ Việt.
Khi hiểu được di sản này, Nghệ nhân: Văn Thị Nga nổi lên như một ánh sáng dẫn đường, điều hướng vương quốc XQ, nơi hội tụ nghệ thuật, tâm linh và di sản văn hóa. Sự khám phá của cô ấy qua các lớp chỉ và vải không chỉ cho thấy vẻ đẹp tuyệt vời của các nét thêu mà còn cả những triết lý ẩn chứa trong mỗi kiệt tác.
Khi Nga tiếp tục bảo vệ việc bảo tồn những kho báu vô giá này, cô ấy truyền cảm hứng cho sự đánh giá cao về nghệ thuật siêu việt vang vọng qua các thời kỳ, mời gọi chúng ta nhìn thoáng qua linh hồn của phụ nữ nghề thêu xưa và nay và tìm thấy các kết nối vượt lên trên biên giới và thời gian.
………………………
SỰ KHÔN NGOAN CỦA VÒNG TRÒN
Trong thời đại mà các nghệ nhân liên tục tìm cách "phá vỡ ranh giới", Nga thể hiện một sự thật phản trực giác: Sức mạnh không nằm trong lực lượng của động lực, mà ở trạng thái cân bằng tinh tế giữa tiến và lui.
Tính thẩm mỹ của điều không được nói ra này tìm thấy biểu hiện trực quan của nó trong vòng tròn, các động tác thêu tay trên và tay dưới của một chiếc khung thêu. "Vòng tròn là bản chất của nghệ thuật thêu cổ điển," Nga giải thích, các động tác thêu - nó không chỉ đơn thuần là một hình dạng, nó là động cơ của chính chuyển động.
Các động tác thêu của nghệ nhân được điều chỉnh bởi tính tròn, xuất hiện cả trong mặt phẳng khung thêu và trong dòng khí. Đó là một logic của nghịch lý: Để di chuyển sang phải, trước tiên người ta phải nghiêng sang trái; để tiến về phía trước, người ta phải bắt đầu bằng cách lùi lại. Quy luật nhân quả này tạo ra một dòng chảy giống như những đám mây trôi hoặc nước chảy: Vĩnh viễn, tự duy trì và vô tận.
Nga coi sự khôn ngoan tròn này như một sợi chỉ kết nối tất cả các nghệ thuật truyền thống của dân tộc. Nơi những nét thêu được mô tả với sức sống đáng ngạc nhiên:
“Một nét thêu ngang giống như những đám mây hình thành hàng ngàn dặm - Một chấm kĩ thuật thêu SA HẠT như một hòn đá rơi từ một ngọn núi cao - Một kỹ thuật thêu: NỐI ĐẦU giống như chiếc sừng bị cắt đứt của một con tê giác - Một kỹ thuật thêu: LƯỚT VẶN thẳng đứng giống như một cây nho héo nghìn năm tuổi - Một kỹ thuật thêu: BÓ TẠT ấn xuống như sóng vỗ và sấm sét.” "Những động tác thêu và chỉ thêu chia sẻ một linh hồn duy nhất" Nga nói.
Để thực sự hoàn thiện tác phẩm thêu người ta phải sống trong thân cây, cành cây và bản chất khó nắm bắt cùng một lúc. Chính sự tích lũy cuộc sống này, được rút ra từ nền tảng của văn hóa cổ điển, đã mang lại cho nghệ thuật thêu của Nga "xương và cơ bắp" cho phép các bức tranh thêu của cô ấy đạt được chiều sâu rực rỡ và hình thức bậc thầy.
…………………………………………
BỘ SƯU TẬP: Mặt trăng thanh lịch và hương thơm mùa thu
Bộ Sưu Tập: GIÓ NHẸ NHÀNG ĐẾN
(Triển lãm sinh thái)
Hàng ngày làm việc của mình. Nghệ nhân: Vân Thị Nga cùng với đồng nghiệp đi dạo trên những con đường lát đá thưởng thức sự dũng cảm của việc "đi mười nghìn dặm" trong kiến trúc cổ của Đà Lạt XQ Sử Quán để nghe thấy tiếng vọng của ngàn xưa.
Trong studio của mình cô ấy đã học cách buông bỏ cái tôi và gắn bó với bản thân - cho dù miêu tả một tranh phong cảnh hoặc thiếu nữ dũng cảm hay một cụ già vụng về, cô ấy đều tìm thấy niềm vui trong tất cả.
Tất cả đã đi đến vòng tròn đầy đủ, giống như lần đầu tiên cô ấy nhận ra: "Nghệ thuật không có kết thúc, thêu là sự tu luyện của tôi." Nga nói.
-------------------------------
