Thưa quý ông, quý bà,

  Sự kỳ diệu của thành phố chúng tôi không phải chỉ nhờ vào sự phát triển phồn thịnh mà sự kỳ diệu của thành phố còn rất cần đến hơi thở của công lý, cần đến tiếng thét của bình đẳng và cần đến một không gian văn hóa. Chúng ta không nối tiếc cái mà trước kia gọi là Đà Lạt xưa vì nó phải có bộ mặt của ngày hôm nay, đó là một tất yếu không thể tránh khỏi. Nhưng người du khách đến Đà Lạt luyến tiếc một không gian văn hoá, không gian của tình yêu, tình bạn, tình tri kỷ tri âm. Để có được điều đó là nhờ vào những nghệ sỹ thành phố tôi. Vậy, thưa quý bạn, nghệ sỹ là gì?

  Hỡi bạn! Nếu bạn muốn biết sự kỳ diệu của thành phố tôi, xin bạn hãy làm một nghệ sỹ. Vậy thì bạn hãy mau mau đi đến đỉnh núi cao nhất để hoà tan vào sự bất di bất dịch của thiên nhiên… Và rồi bạn hãy đi đến tận cùng nỗi khốn khổ của con người để thấy trái tim mình rung động. Từ đó, bạn hãy hành động. Cuộc đời sẽ khóc cho bạn. Trả lại những giọt nước mắt mà bạn đã khóc cho những nghệ sỹ đi trước.

  Nghệ sỹ là như thế đó!

  Và hỡi những người nghệ sỹ, hãy giúp chúng tôi xóa đi câu nói nổi tiếng của tương lai “đáng lẽ họ làm được nhiều nhưng họ chẳng làm bao nhiêu”

  Với vở kịch này không phải chỉ để chào mừng 110 năm hình thành và phát triển thành phố Đà Lạt mà còn là suy ngẫm về sự phát triển của thành phố trong những năm sắp tới.

  Để làm được điều đó, những cư dân thành phố tôi luôn lắng nghe lời của Thổ Thần: “Không một ai được quyền sở hữu đất đai vì đất đai thuộc về tất cả mọi người. Với điều kiện là mỗi người cũng một phần thuộc về vùng đất ấy”. Vì thế trước khi lên rẫy, chúng tôi thường hay cúng Thổ Thần “Hỡi thổ thần, hãy cứu giúp chúng tôi. Vì chúng tôi đều là những tinh thần lưu vong trong thế giới vật chất, và chỉ có thể đi đến sự thống nhất bằng cách vượt qua những mâu thuẫn. Hãy cứu giúp chúng tôi, hỡi thổ thần”.

  Vở kịch truyền tải thông điệp như một lời cam kết của người phụ nữ XQ với sự thiêng liêng của thiên nhiên, của con người. Lời cam kết đó được diễn đạt qua lời của thầy cúng như một mong muốn đem lại nguồn năng lượng và hòa khí cho mảnh đất mà chúng tôi đang sống. Nhưng những con người với lý tưởng đó hiện đang sống trong hoàn cảnh như thế nào?

    (Con khóc, chó sủa, mèo kêu, heo đập máng … vì tôi là phụ nữ.)

  Đằng sau cánh cửa người ta dạy tôi phẩm hạnh và thói hư tật xấu, phẩm hạnh của người phụ nữ là đi ra đường phải biết cúi đầu, không được đi ngang về tắt. Phẩm hạnh của người phụ nữ là phải biết chăm sóc chu tất chồng con.

  Đằng sau cánh cửa, người ta dạy tôi một xã hội bình đẳng là xã hội mà nơi đó nam nữ bình quyền, nhưng thái độ cư xử của người nam đối với người nữ… đó là sự kiện xã hội hay là định mệnh?

  Người ta nói, sinh ra trong cuộc đời này nên là một người đàn ông hơn là người phụ nữ, vì trong cái khốn cùng nhất của người đàn ông còn có người để sai bảo, đó là vợ của anh ta.

  Người phụ nữ ngành nghề chúng tôi không được ăn học nhiều, cả đời sống chỉ biết lắng nghe, lắng nghe bằng toàn bộ cơ thể. Cả đời sống chỉ sống bằng nhịp điệu. Đó là nhịp điệu của đôi quang gánh, gánh rau ra chợ, nhịp điệu của đôi bàn tay mẹ đong đưa bốn tao nôi nuôi tôi khôn lớn. Và ngày nay là nhịp điệu của đôi bàn tay người Nghệ Nhân XQ thêu dệt những tác phẩm làm đẹp cho đời.

  Người chồng chinh phu đi mãi không về, người phụ nữ quê tôi tay không cầm lấy tay không, ngồi trên cái không có gì để vẽ ra cho thế hệ mai sau một lẽ sống. Đó còn là sức mạnh của tình mẫu tử của người phụ nữ Việt Nam.

 Người phụ nữ đang gánh chữ nhân thường của mẹ, cả đời mẹ gánh cho quê hương, cho xứ sở, cho dân tộc trong đó có tôi. Dân tộc này còn tồn tại, đất nước này muốn phát triển và đi lên, nền văn hóa này còn thì đôi vai của người phụ nữ còn nặng gánh chữ nhân thường cho thế hệ mai sau, cho đất nước. Và chúng tôi muốn biến sức mạnh của nhịp điệu đó thành thông điệp truyền tải khát vọng của người phụ nữ.

  Có lẽ quí vị sẽ không tin rằng cuộc đời này vẫn còn những mảnh đời bị ruồng bỏ, vẫn còn những đứa bé không nhà, những đường phố không tên, và còn có những con người thực tế đang mỉm cười… nhưng xin quí vị hãy lắng nghe một hoàn cảnh có thật của người nghệ nhân chúng tôi: Chị sống với người cha già 70 tuổi đã về hưu, một người chồng nghiện ngập và hai đứa con thơ bé bỏng tại một căn nhà nhỏ ở phía tây thành phố Đà Lạt. Vật lộn với cuộc sống mưu sinh, chị luôn phải trăn trở: đồng tiền nào dùng để mua sách cho con, đồng tiền nào để mua gạo cho gia đình. Bất hạnh thay, trong một lần lên cơn nghiện, người chồng đã cuỗm mất số tiền mà chị đã dành dụm để đóng học phí cho con … và trốn mất.

  Phải chăng người phụ nữ này đã trở thành món quà từ thiện cho cả gia đình? Và nghề thêu là ngân hàng duy nhất cho những người phụ nữ nghèo chúng tôi vay để nuôi con, trang trải cuộc sống và huớng đến tương lai.

  Và thưa quí vị, chỉ có những ai đi vào sự phổ quát nhất của cuộc sống thì mới có thể giã từ ảo vọng, những không tưởng, những dối trá và mới có thể nhìn thấy những sắc màu của cuộc đời. Chúng tôi kể lại câu chuyện này với tư cách là một nghệ sỹ muốn bày tỏ sự thành thật với cuộc sống. Và xin hãy cho những nghệ nhân nghệ sỹ XQ chúng tôi được hoá thân vào những giây phút vĩnh cửu nhất của cuộc sống. “Xin cho tôi được tự do ước mơ và tự do chết”.