Click 
Người Đà Lạt xưa là những người thợ thủ công yêu quý những công việc trau chuốt, coi một ngày nghỉ tuyệt vời là đi trên những con đường đồi vào mùa thu hoạch nông sản. Họ như một công dân trong thế giới tương lai. Họ giải thích “các sản phẩm của chúng tôi sản xuất ra, vì chúng thích hợp với một nhu cầu, mỗi người làm việc vì người láng giềng của mình như thể vì chính mình vậy, chứ không phải vì một thị trường xa xôi mà họ không biết gì hết và không có một sự chi phối nào hết. Những gì sản xuất là cần thiết hàng đầu, do đó không có sản phẩm chất lượng kém. Do hiểu biết nhu cầu của mình không sản xuất gì là thừa. Do không có động cơ sản xuất khối lượng lớn những thứ vô dụng, nên có thời gian và phương tiện tìm cách làm cho mình vui thích trong sản xuất. Tất cả những gì nặng nhọc bằng tay mới giao cho máy móc. Nhưng người ta không bao giờ giao những công việc vui thích cho máy móc…”
Khu vực triển lãm: Các loại nông sản làm tinh khiết sữa mẹ
NHỮNG NHÀ NÔNG HỌC ĐÀ LẠT BẤT ĐẮC DĨ
Ở nơi nào mà tài nguyên nhân lực bị đánh giá thấp, trong khi các tài nguyên đất đai – vật chất được đánh giá quá cao thì ở đó nghèo đói vẫn ngự trị. Mô hình làng sinh học chủ trương loại bỏ sự mất cân đối đó, bảo tồn và nâng cao giá trị của các tài nguyên thiên nhiên lao động nữ.
Nông nghiệp sinh thái: nghĩa là hóa chất và vốn (nông nghiệp hiện đại) được thay thế bởi kiến thức và các tài nguyên sinh học như chăn nuôi côn trùng (giun đất) – phân sinh học, thuốc diệt trừ sâu sinh học (không thuốc trừ sâu và phân bón hóa học).
Khái niệm làng sinh học góp phần lấp kín 4 hố ngăn cách: dân số – kinh tế – công nghệ và tin học. Nó khuyến khích thiết lập một sự hài hòa giữa người với người với thiên nhiên.
Người ta cho bò ăn viên thức ăn làm bằng thịt động vật đang gây bệnh “BSE” bệnh não xốp của bò (dịch bò điên). Trong khi đó, bò tại Đà Lạt chỉ vỗ béo bằng cỏ, lấy lại sự tự tin của người tiêu thụ vì thịt có chất lượng cao.
Những nhà nông học Đà Lạt bất đắc dĩ với câu nói: “Một con bò cái là một máy cắt cỏ ở đằng trước, là một máy rải phân đằng sau. Không cần phải cày cuốc cũng như bón phân khoáng”.
Nền nông nghiệp tương lai của Đà Lạt sẽ có hiệu quả hơn và phục vụ tốt hơn lợi ích con người, sẽ quan tâm hơn đến môi trường bởi vì nó sẽ cho chính nông dân phát triển.
Nông nhiệp Đà Lạt không phải là một nhà máy, hay một ngành công nghiệp. Đó là một lối sống, một cách hoạt động văn hóa – mong muốn duy trì mối quan hệ tốt đẹp hơn với thiên nhiên.
+ Phân bón hóa học
+ Thuốc trừ sâu
+ Hạt giống năng suất cao
+ Thủy lợi
Dẫn đến tình trạng đất đai ngày càng kém màu mỡ phân bón hóa học và vấn đề sức khỏe và dinh dưỡng. Sự tồn tại tính đa dạng ô nhiễm nước.
- Thủy lợi mà không có hệ thống tiêu nước sẽ làm cho đất bị kiềm hóa – việc sử dụng tùy tiện thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ làm rối loạn cân bằng sinh học.
- Việc sử dụng ngày càng nhiều phân hóa học đã làm cho đất đai thiếu hụt nghiêm trọng chất dinh dưỡng vi lượng.
- Thiếu chất hữu cơ các sinh vật trong đất như những vi khuẩn, nấm hoặc giun đất – không còn nữa.
(Những phương trình chết người)
Khu vực triển lãm: Nhãn hiệu nông nghiệp bền vững trên các loại nông sản Đà Lạt
NÔNG SẢN
Với người Đà Lạt nông sản không chỉ là phương tiện để mưu sinh, mà còn là phương tiện để tìm kiếm bản sắc của mình.
Sự mưu sinh của họ là sự cộng sinh giữa thiên nhiên, con người, đất đai. Vì vậy họ thành lập làng sinh học bằng sơ đồ dinh dưỡng, sơ đồ nguồn gốc đa dạng cây trồng và chủng loại tại Đà Lạt, thư viện chữa bệnh mù chữ sinh thái
Nông sản là phương tiện tìm kiếm bản sắc để được thể hiện qua:
Nhưng làng sinh học ngày hôm nay còn gắn với thiên nhiên, phụ nữ, người nghèo là điều mà đang tái hiện ở đây.
Lò sưởi: Chúng ta là “Lẽ Anh Em”
Cây cỏ dường như đã được gieo rắc lan tràn trên trái đất như những vì sao trên trời để thôi thúc con người bằng sự cuốn hút của sự khoái cảm và tính tò mò hãy nghiên cứu thiên nhiên. (Jean Jacques Rousseau)
Xây dựng nên góc vườn đa dạng sinh học, hình thành nên ý thức về môi trường mà nó cung cấp về mặt thẩm mỹ trong nghệ thuật thêu của chúng ta
Hai phần ba vị thuốc được đem bán tại các cửa hàng dược phẩm đều có nguồn gốc thiên nhiên và thứ “dược phẩm xanh” này trị giá 30 tỷ đôla mỗi năm
Mới đây các nhà nghiên cứu phát hiện ra một loại nấm, một hợp chất hóa học có hiệu lực như Insuline dùng để sản xuất những viên thuốc chữa bệnh tiểu đường.
Công bố: Công ty dược phẩm
Khổng lồ Mỹ - Merck & Co
Bảo tồn cũng như bảo vệ có nghĩa là phát triển.
Không được nghĩ rằng mọi sinh vật tồn tại vì lợi ích của con người, trái lại chúng được dành cho một cái gì khác.
Moise Maimonide
Nhà thần học, triết gia và thầy thuốc Do Thái (1135 – 1204)
- Rừng có trước con người, sa mạc theo sau con người.
- Những cánh rừng đổ răng rắc dưới các lưỡi rìu. Hàng triệu cây đã chết, những hang thú, tổ chim bị tàn phá, những con sông bị cát bồi đang khô cạn, những phong cảnh tuyệt vời biến đi không trở lại … Khí hậu xấu đi và mỗi ngày trái đất càng thêm nghèo, thêm xấu xí.
- Con người là một sợi dây được căng ra giữa con vật và siêu nhân – một sợi dây treo trên vực.
FRIEDRICH NIETZS -
Nhà triết học Đức (1844-1900 )
- Trái đất là mẹ chúng ta, các loài chim là anh em họ, rừng bơm máu cho chúng ta…tổ tiên đã nói với chúng: “chúng ta đã tạo nên mọi vật, các người phải trông nom để chúng tồn tại mãi. Thế là con người đã trở thành những người canh giữ hành tinh”.
Chuyện kể của dân tộc Gagudiu
về sự sáng tạo thế giới (Oxtraylia)
- Hành tinh của các sinh vật đang bước vào một thời kỳ mới của những cuộc tuyệt chủng. Nhưng lần này chính con người, chứ không phải thiên nhiên mới là thủ phạm.
EDWARD O.WILSON
Giáo sư đại học Harvard: KHOA CÔN TRÙNG HỌC
- Cần phải thừa nhận rằng không có gì thay đế được các loài dã thú trên thế giới, nhưng chúng đang bị tiêu diệt nhanh chóng. Đã đến lúc chúng ta phải nhận thấy rằng vì lợi ích của toàn thể loài người, cần phải có những khu vực trên trái đất mà sự bành trướng của con người phải nhường bước cho việc bảo tồn các loài vật khác.
JULIAN HUXLEY (Nhà sinh học Anh),
Tổng giám đốc đầu tiên của UNESCO (1988-1975)
- Thiên nhiên không tạo ra cái gì vô ích cả.
ARISTOTE - Triết gia Hy Lạp (384-322TCN)
- Những loài bị tuyệt chủng sẽ mãi mãi mất đi. Không phải như trong phim “Công Viên Kỷ Jura”
Khu vực: Làng sinh học dưới rừng thông
Làng sinh học chính là cuộc sống chung quanh chúng ta, nó không phát triển thì hành tinh của chúng ta không còn là nơi nấm mồ tiếp nhận loài người, sẽ đánh mất đi nguồn lực vô giá. Cuộc sống và hạnh phúc của chúng ta sẽ chỉ được đảm bảo nếu biết làm cho tính đa dạng sinh học tồn tại lâu dài. Vì vậy, phải xem xét lại những cân bằng con người với thiên nhiên – chia sẻ một cách công bằng giữa nguồn lực quý giá thiên nhiên – giữa giàu cũng như nghèo.
Đa dạng sinh học lại là bản chính của sự sống. Các hệ sinh thái cung cấp cả một loạt những dịch vụ về môi trường làm cho hành tinh chúng ta trở thành nơi có thể sinh sống được. Tính đa dạng sinh học hạn chế tình trạng mất an toàn lương thực và tạo nên một kho dự trữ lớn về Gien cho các công nghệ sinh học, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp và y học. Nó thúc đẩy sự phát triển ngành du lịch sinh thái.
Khu vực: Triển lãm nước sạch “sức khỏe đóng thùng”
Tính từ 1987:
Hàng năm có
11.000 tấn thủy ngân
5.500 tấn cadimi
78.000 tấn Asen
Sử dụng 7 triệu loại hóa chất khác nhau. Sản lượng hóa chất 1985 lên tới triệu tấn. Sau 7 năm lại tăng lên gấp đôi
Bệnh tật do nước ô nhiễm gây ra mỗi ngày làm 25.000 người chết tại các nước đang phát triển.
Hành động chúng ta:
- Vứt vào thùng rác một cục pin thủy ngân hay pin oxít làm ô nhiễm 1m3 đất hoặc 500 lít nước.
- Đổ dầu thừa trong động cơ xe xuống đất làm ô nhiễm 5000 m3 nước..
Khu vực triển lãm: Sự Phiêu Bạt Của Nghệ Thuật
XQ Sử Quán – CHIẾC GƯƠNG THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT
Thông qua mặt tiền (nghệ thuật) mọi người đi tìm hình ảnh về thân phận mình, thành phố mình.
Vì ở tại đây như là một sự thách thức vĩnh viễn đối với thái độ dửng dưng, và khinh miệt của những con người dửng dưng và những con người không tin vào bản sắc văn hóa của thành phố mình, đất nước mình.
Chúng ta đã phải đấu tranh trên tất cả các mặt nhằm làm cho vị trí và các quyền lợi của nghề mình, thành phố mình, đất nước mình cuối cùng phải được thừa nhận. Nếu lần ngược lên Đà Lạt đã có một thời kỳ môi trường, tất cả cùng chia sẻ lao động và những mối lo âu, nhưng đồng thời chia sẻ cả thế giới tưởng tượng, hội hè và vui chơi. Cái thế giới cùng chung bản sắc ấy với tình hình hiện nay trong đó tất cả chúng ta bị “khoanh lại” mọi người không còn nghe thấy tiếng nói nhau nữa. Thế kỷ này là thế kỷ mà con người chúng ta đã bị tước đoạt mất một phần tâm hồn, có lẽ là phần quý báu nhất, tức là “ tuổi thơ”.
Do vậy, thông qua nghệ thuật mặt tiền này chúng ta sẽ đi tìm hình ảnh thân phận mình, phải phá bỏ những bức tường ngăn cách các cộng đồng của chúng ta, cộng đồng nọ với cộng đồng kia.
NHỮNG TÁC PHẨM MẶT TIỀN
I. Cà Phê Mặt Tiền XQ Sử Quán
Là một hiện tượng mới trong đời sống tri thức – sách là nơi gìn giữ tri thức- là phương tiện truyền bá và bảo tồn di sản văn học – khoa học - nghề thêu- văn hóa Đà Lạt. Nó tạo ra một không gian hoạt động tri thức và những cuộc tranh luận tại không gian này (nghệ sỹ và sự khác biệt).
II. Học viện Hoàng Triều ( Khoa Học - Văn Học - Nghệ Thuật) với 21 dự án
Thể chế của nó gồm 3 tầng:
III. 4 trụ cột sáng suốt trong ngôi nhà chung XQ Đà lạt Sử Quán (nhân viên phụ trách hệ thống giá trị hàng ngày luôn phải đánh giá.)
• 4 trụ cột này mà không đều căn nhà chung sẽ bị nghiêng đổ, người phụ trách giá trị - là người phải báo động sự lệch pha của 4 trụ cột này
Khu vực triển lãm: Đồng Hồ Nước Cũ Của Đà Lạt
Khu vực triển lãm: Lịch Sử Tiến Hóa Của Ngôn Ngữ Người Đà Lạt
Masanobu Fukuoka – nhà khoa học Nhật Bản, khởi xướng nền nông nghiệp sinh học (sinh năm 1913)
5. Rốt cuộc người ta đã hiểu ra rằng an ninh lương thực đối với các cộng đồng địa phương có nghĩa là những cộng đồng này phải có khả năng sử dụng, phát triển và trao đổi giấy má và sản xuất đủ lương thực cho gia đình trước khi đem bán số dư thừa trên thị trường.
Wangaki Maathai nhà bảo vệ môi trường Kenia ( sinh năm 1940)
Tổ Chức Lương Nông Liên Hợp Quốc (FAO) quyết định lấy ngày thành lập FAO (16-10-1945) làm ngày lương thực thế giới.
Thường những ngày này các nước trên thế giới tổ chức nhiều hoạt động: Cuộc thi nghệ thuật – văn học ..v..v.. Nhằm mục đích làm cho mọi người hiểu rõ bản chất các khía cạnh của các vấn đề lương thực trên thế giới phát huy tình đoàn kết trong nước và các nước trong cuộc đấu tranh chống nghèo đói và thiếu dinh dưỡng.
Trên thế giới mỗi 1 phút người ta chi tiêu 1,3 triệu đôla vào mục đích quân sự – cũng trong 1 phút ấy 30 trẻ em ở các nước nghèo bị chết phần lớn do bị đói và hậu quả suy dinh dưỡng.
Thủ tướng Thụy Điển đã tuyên bố như vậy tại trụ sở của FAO ở Roma nhân ngày lương thực thế giới (16-10-1983).
Không gian triển lãm: Nghệ Thuật Phế Liệu
- Tác phẩm – DỊ GIÁO – trong cửa hàng nghệ thuật phế liệu
Người Đà Lạt dị giáo xưa kia quan niệm: Mặt trời là con mắt của thần linh – nhìn mà không để cho ai nhìn thấy mình, và chỉ hiện ra thông qua những mảnh vỡ của các đồ dùng hàng ngày bị vất bỏ với hình thù quen thuộc - từ đó hình thành nên một thẩm mỹ học “Tôn trọng đồ vật” mà nhiều người cho rằng thẩm mỹ học chủ nghĩa hiện thực thái quá. Nhưng cái thái quá của họ dẫn đến một môi trường sống hòa hợp …
THÙNG RÁC
Với người Đà Lạt, món ăn không những đem lại sự khoái cảm cho vị giác mà còn cho cả mắt nữa, càng hơn thế nữa cho cả tâm linh.
Sự hài hòa, trầm lặng giữa những ánh sáng biến đổi liên tục của không gian Đà Lạt, nó phản quang trên mọi đồ vật của cuộc sống họ, tạo nên một tâm trạng suy tư – lãng đãng theo nguồn sáng, biến thiên trong ngày. Từ đó, hình thành nên một số loại nước sốt phản ánh được sự nhạy cảm với các nguồn sáng có thể nói nó phản ảnh được tinh thần ánh sáng người Đà Lạt (một thời nó là một món quà quý giá nhất cho người du khách)
LOẠI SỐT – CỐT THƠM –
Nó được nấu lấy từ đậu tương lên men làm gốc. Một thứ nước sốt dinh dính và lóng lánh, thường được đặt trong không gian mờ tối trong nhà. Loại sốt này dùng thêm gia vị cho gỏi cá, hoặc rau luộc hấp, rau ngâm dưa.
SỐT – THÁC BẠC –
Một loại bánh thạch, tựa như mứt quả, thành phần cơ bản làm từ các loại đậu nghiền, chế thêm đường và thạch trắng với các gia vị quả như hạt dẻ, trái hồng vàng, mận…
Những màu sắc của nó, gợi cho con người một sự suy tư nào đó khi đứng trước những thác nước Đà Lạt – màu sắc nửa vẩn đục, nửa trong mờ như ngọc bích của những chiếc bánh mứt đó, ta có cảm giác như một dòng thác hút ánh nắng vào tận ruột và giữ lại tầng sâu những tia sáng chập chờn, run rẩy như giấc mộng. Và hãy xem sự hài hòa và sâu sắc của các sắc độ cùng sự phức hợp của chúng, bạn sẽ không tìm những điều đó ở bất kỳ thứ bánh mứt nào ở phương Tây.
Khi đưa miếng bánh này lên miệng, cái chất mát lịm và mượt mà, nó kết tinh trên đầu lưỡi ngọt ngào, tan chảy trong lưỡi, có một sự sâu thẳm khác thường làm tôn vị của nó lên.
Nếu đem so sánh một loại bánh kem hay bánh sữa trứng nào đó quả là hời hợt và ngờ nghệch.
Món súp – ĐẦU NON – Dùng điểm tâm
Một thứ súp làm từ đậu – lên men nấu chín, nghiền nhừ, chế thêm muối và men rượu dùng làm nước cốt cho món súp không thể thiếu được trong bữa điểm tâm người Đà Lạt.
Khi bạn nhìn vào màu sắc của nó (một loại nước súp xâm xẩm, màu đất sét) dễ hiểu được nó được phát minh trong những ngôi nhà mùa đông – khi để bên ánh sáng dìu dịu, bạn sẽ phát hiện ra nó có một chiều sâu tâm hồn tĩnh lặng hiu quạnh của mùa đông Đà Lạt.
Súp – HƯƠNG ẨN –
Một thứ bột được nhào trăng trắng giống pho mát làm từ một số loại đậu, nấu chín và nghiền nhừ, sau đó được lọc trộn với một chất làm đông… Thường được dùng để làm nhiều món ăn, nhưng có thể ăn riêng kèm với một số gia vị…
Khoai Tây – Cá Trắng (TRẦM NỘI)
Một loại pa-tê làm bằng thịt từ một số loài cá màu trắng (đa số là cá mè lớn) đem hấp và sau đó được sấy khô – người ta thường cắt từng lát để làm nhiều món ăn khác nhau. Nhất là khi đón khách, khoai tây hấp – muối tiêu chanh ăn với loại pa-tê này.
KHU VƯỜN ƯƠM NÔNG SẢN
Nơi Triển Lãm – GIẤC MỘNG CỦA MỘT NGƯỜI KỲ CỤC –
(Nó cũng là một ẩn dụ: Vườn ươm cho những hoạt động chống lại xã hội tiêu thụ thái quá,
ô nhiễm cho môi trường việc gạt phụ nữ, người nghèo ra ngoài lề ..)
Đà Lạt có một thời hoàng kim trong quá khứ, rất xa xưa. Thời kỳ huyền thoại này, họ không cần có vua, không cần được lãnh đạo, cũng chẳng muốn sở hữu, ngay cả ý niệm tư hữu được đánh dấu bằng một bức tường, hay một hàng rào cũng xa lạ với họ. Xã hội luôn quân bình và ổn định. Bằng cách làm cho sự hài hòa trở thành cái nguyên tắc phải tuân giữ trong bất cứ trường hợp nào. Bằng cách không phá vỡ những phong tục mà từ lâu đã được chứng tỏ ưu mỹ bằng những luật lệ cải cách. Bằng cách tôn vinh và vâng lời người già cả, bằng cách kính trọng và che chở phụ nữ. Bằng cách tuân giữ các bổn phận tinh thần, bằng cách chăm lo đến những ai sống một cuộc đời thánh thiện (tu hành) có thể tự do sống như vậy trong những điều kiện càng thuận lợi, càng tốt.
Vì vậy với họ khi làm một hàng rào bao giờ cũng chừa những khoảng cách và có những chiếc ghế, trồng hoa và cây quả để chào đón người đi đường, ngồi nghỉ ngơi ….
Nhưng cái hình thái xã hội tốt đẹp này đã bị thoái hóa. Dối trá, trộm cắp đã xâm chiếm… Dẫn đến chỗ phải dân chủ chọn lựa một ông vua, phải phó thác cho vị đại xứng danh - Lối giải thích có tính cách lịch sử này hiểu rõ hơn xã hội ngày hôm nay có nhiều sự bất toàn, nhiều sai sót cả về mặt con người, lẫn thiết chế …
(Nghệ sĩ “HÀNG RÀO”)
Vì họ quan niệm Đá trên cao nguyên Langbian là nhân chứng cho mặt trời, có lẽ đã cất mình lên trong ngày đầu tiên của sáng thế.
Đó là tinh thần cốt lõi của một số người Đà Lạt xưa họ chỉ quan tâm tôn giáo và thẩm mỹ là chính yếu chứ không biết mấy về hoạt động chính trị… Nên họ hay có căn phòng chữa chứng bệnh “Hoang đường”
Có những con người dũng cảm ở Đà Lạt xưa kia là ở chỗ khi thực hiện một mục đích không bao giờ giả định thất bại và qua đó trong phút chốc xóa nhòa ranh giới giữa cái mơ ước và cái khả thể.
Mặt trăng là một ngôi sao không có người ở và chỉ được dùng làm nguồn dự trữ cho những nhu cầu thiết yếu của một trái đất bị nạn quá đông dân đe dọa (quan niệm người Đà Lạt và ngôi sao)
Những mảnh gỗ thông kể lại sự hồi sinh của tất cả những người đã từng sinh sống trên mảnh đất Đà Lạt
Đã từng đem lại cho tất cả các thành viên một cơ hội phát triển bản thân mình tại Đà Lạt.
- Một xã hội cân đối trong lòng một môi trường thù địch (xây dựng trên chủ nghĩa tiêu thụ điên cuồng)
- Tất cả những vấn đề đặt ra với một xã hội hiện thời là tìm cách áp dụng hoàn toàn chương trình của các nhà sinh thái (kiến trúc + không tưởng + sinh thái). Nó là một cống hiến hiện đại duy nhất cho nghệ thuật xây dựng đô thị xem xét những giá trị và những mục tiêu thuộc các lĩnh vực đạo lý và chính trị sẽ chi phối mọi nỗ lực quy hoạch của lĩnh vực này.
Ở Đà Lạt có những thời kỳ người phụ nữ “Quyền được sống theo một cách khác”. Phụ nữ được tự do chọn người bố cho những đứa con tương lai của mình.
Sợi chỉ buộc ở ngón tay cô gái là dấu hiệu bảo rằng trái tim cô thuộc về một người rồi. Vì vậy việc cưới xin ít khi được hợp pháp hóa (những chuyện tình bị cấm đoán tại Đà Lạt).
Chính “Quyền được sống theo một cách khác” khiến cho các cá nhân phát triển bản thân mình bằng sáng tạo của mình, bằng công việc tìm tòi, trí tuệ và tinh thần. Thông qua hình ảnh thanh bình, niềm vui để sống, nó thúc đẩy một cách mạnh mẽ kết quả công việc mưu cầu tự do.
QUYỀN CỦA NGƯỜI
BÁN HÀNG RONG TẠI XQ SỬ QUÁN
- Mượn sách
- Người thân và gia đình tham quan Đà Lạt Sử Quán
- Sử dụng các dịch vụ vệ sinh
- Thậm chí được dưỡng sức khỏe
- Không gian bán hàng trật tự và sạch sẽ
- Chương trình: Tôn vinh nét đẹp đường phố
Thương thương đất đỏ quê nghèo
Rau xanh cải trắng cheo leo sườn đồi
Chợt như mầm đá mỉm cười
Chắt chiu hơi thở cho đời sống lâu
Em là nụ đá xinh xinh
Sườn non, mép vực hữu tình tỏa hương
Em yêu bắp rẫy, chè nương
Xanh xanh rau cải, thương thương ngút ngàn.
Giấy chứng nhận Đăng ký Kinh doanh số 5800080268 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Tỉnh Lâm Đồng cấp ngày 29/01/1996
