NHÀ VĂN – DỊCH GIẢ BỬU Ý

Phát biểu trong chương trình "Hóa thạch sống" bên dòng sông Hương

       Kính thưa quý vị cùng tất cả những người yêu quý văn hóa nghệ thuật, những người quan tâm đến giá trị văn hóa của cha ông để lại, những người có lòng quý trọng và gìn giữ những giá trị vật thể và phi vật thể của thành phố Huế.

       Hôm nay, chúng ta tổ chức một buổi lễ đặc biệt nhằm tôn vinh tài năng cá nhân của hai nghệ nhân ca Huế tài hoa năm nay đã 83 tuổi và 86 tuổi, đã từng cống hiến tâm huyết của mình trên 65 năm sống hoạt động nghệ thuật. Thí dụ như một nhà thơ, nhà văn nào đó, một nghệ sĩ nào đó là một hoạt động đã từng diễn ra khắp đất nước nhưng cũng lắm khi bắt gặp những ý kiến phản bác ngược chiều. Thế nhưng hôm nay, tại Huế hoạt động vinh danh hai nghệ nhân tài năng và lão thành như cô Minh Mẫn và cô Thanh Hương dường như thoát ra khỏi những trường hợp thường bắt gặp để trở thành một sự kiện ngoại hạng. Qua đó thiết tưởng toàn thể mọi người không trừ một ai sẽ đồng tình dồn phiếu cho “Hóa Thạch Sống”. Ở đây, tất nhiên không phải như trường hợp thành phố Pompeii ở thế kỷ thứ nhất của nhân loại bị chôn vùi dưới phún thạch của hỏa diệm sơn khiến mấy vạn người bỏ mạng như trời trồng, mà đây là những pho tượng sống sừng sững im lìm dưới sức nặng vạn hộc của tình yêu thương, của lòng tri ân xuất phát từ nhiều thế hệ hộ sinh đối với công lao vun đắp tọa văn hóa thừa tự, một sự truyền thừa qua từng thế hệ được gìn giữ, được nuôi nấng, được nuôi lửa để cho con người hôm nay vẫn tin vào cuộc sống, đẩy lùi bóng tối và trợ lực trên đường đi. “Hóa Thạch Sống” ở đây tất nhiên không phải chờ cơ thể trút hơi thở cuối cùng trở thành lạnh lẽo mới hóa thân nó ra đá, mà là hóa nó ra đá khi đối tượng đang còn hôi hổi sống nóng và như vậy con người vừa hóa thạch vừa trường sinh. Sống để cho người ta nhớ, chết cũng để cho người ta nhớ. Đó là những con người hầu như không biết đến cái chết, họ nghĩ rằng giữa cái sống và cái chết chỉ là một bước chân mình bước qua, một bước chân nhẹ nhàng như mây theo lời nhắn nhủ của Trịnh Công Sơn. Ngoài ra họ chỉ biết đem sở trường của mình ra sống trải lòng một cách hồn hậu, nguyện trút hết sức lực của mình như con tằm nhả tơ, đem lời ca tiếng hát của mình bán buồn mua vui, để làm đám cưới với cuộc đời như con ve sầu mải mê ca hát cho đến khi nào chỉ còn là xác ve. Văn hóa là một công trình trường kỹ, tích tụ năm này qua năm khác, thế kỷ trước rồi thế kỷ sau, chăm lo, thương yêu, đùm bọc, đào tạo con cái hiếu để với cha mẹ, học giỏi, mến bạn, kính thầy cô, trọng đạo, chân thực, can đảm, cầu tiến đi trên con đường đời dằng dặc mà lòng không nản, nguyện đốt lên từng đốm lửa nhỏ, đốm lửa nhỏ thôi vẫn đẩy lùi từng mảng bóng tối với niềm tin rằng đốm lửa dần già tạo vết dầu loang. Huế có những cái rất nhỏ, đồng thời có những cái rất lớn, cái lớn là cái gì? Chẳng hạn Cố Đô là di sản, là sông Hương chẳng hạn. Còn cái nhỏ là gì? Cái nhỏ thì nhiều lắm. Chẳng hạn một tà áo bay, một nhấp nháy là nhấp nháy ơi, một tiếng dạ thưa, chiếc bánh nậm, câu hò, một ngọn cỏ thạch sương bồ. Bao nhiêu cái nhỏ, rất nhỏ đã tạo nên thói quen truyền thống và bản sắc của một vùng đất không có cái gì có thể đánh đổi với vị thế là Cố Đô của cả nước. Huế đã vượt lên trên kích thước và tầm vóc của một tỉnh thành. Huế đã mang tính cách quốc gia. Huế là hình ảnh kết tinh của quốc gia, mà cái tính quốc gia ấy, Huế đã cưu mang nó từ xa xưa và nay nó tiếp tục cưu mang. Thời gian cưu mang tính quốc gia này kéo dài lâu nay nhất là nó luôn luôn phấn đấu, nỗ lực gìn giữ cho nên con người ở vùng đất này dần già tự tạo cho mình những thói quen, vun đắp thói quen thành truyền thống không ngừng cho riêng một vùng đất mà là cho chung của cả nước. Huế không bao giờ bằng lòng với những giá trị tầm thường. Huế không bao giờ bằng lòng với những gì mình đạt được, mà luôn vươn tới những gì mới hơn, khác hơn, cao hơn trong thái độ bảo tồn và phát triển. Nhiều người ở ngoại tỉnh đã từng xưng tụng Huế là thành phố có thói quen kiến tạo và sản xuất những giá trị đẳng cấp cao, tạo thành truyền thống của Huế và truyền thống này tạo thành bản sắc của Huế. Để phụng sự cho bản sắc quý báu này, Huế đã rèn đúc cho mình từng ngày, từng tháng, từng năm một đội ngũ tinh nhuệ và chuyên nghiệp. Chúng ta luôn luôn có lý do hãnh diện rằng Việt Nam là đất nước có bề dày ngàn năm văn hiến. Văn hiến là tinh hoa của văn hóa, văn hiến còn bao hàm ý nghĩa cống hiến, tận hiến, hiến tế đem thân thể bằng xương bằng thịt phụng sự cho những giá trị cao cả, sẵn lòng quên mình mà hướng tới người khác không bận tâm đến sự bù đắp.

       Kính thưa quý vị cùng toàn thể các bạn, năm nay là năm tưởng niệm 100 năm sinh của thi sĩ tài hoa Hàn Mạc Tử, một nhà thơ đã để lại khối tài sản thi ca khổng lồ trong đó có bài thơ “Đây Thôn Vỹ Dạ” bất tử và gửi gắm lại cho Huế đồng thời còn có một câu thơ diệu kỳ sau đây:

            “Giây Phút Thiêng Liêng Đã Khởi Đầu”

       Tôi muốn mượn lại câu thơ này gửi gắm tất cả chúng ta và cuối cùng mong rằng ý thơ khơi gợi trong lòng chúng ta nhiều cảm hứng.

       Xin cảm ơn.

----------------------------------

Đà Lạt không chỉ là thành phố hoa.

 

       Tôi làm quen Đà Lạt kể từ năm tôi chọn nơi này để học lớp Tú tài toàn phần. Là năm nào? Lẩm nhẩm tính lại… 1955… Trời, trên một nửa thế kỷ rồi… Bao nhiêu nước đã chảy qua cầu… Ngàn năm mây bay… Thôi, chẳng phải hỏi thêm màu râu tóc độ này ra sao. Thuở nhỏ, thời gian tính từng ngày. Độ này, thời gian như thể trôi từng năm năm, mười năm… Qua vèo.

       Tôi đến Đà Lạt vào một chiều hôm. Đầu đội chưa đầy hai mươi năm sống, lần đầu tiên sổng nhà, mắt nai vàng ngơ ngác, trái tim chờ chực nhảy nhịp ba, đứng trên con đường cao dốc chỗ tôi ở nhìn xuống thung lũng trước mặt, cả một rừng ánh sáng đèn tầng tầng từ dưới lũng lên đến đồi làm tôi bỗng dưng choáng ngợp. Tôi biết tôi yêu thương Đà Lạt ngay từ phút đầu gặp gỡ.

       Bao nhiêu ánh đèn ấy gợi ra trong tôi  hình ảnh một đại hội hoa đăng mà tôi chỉ được nghe chứ chưa hề được sống, đồng thời là hình ảnh chụm đầu thủ thỉ, quần tụ bên nhau giữa váng vất sương mù.

       Có tiếng động sau lưng tôi: trên đường dốc, loang loáng ánh trăng non, một hai chiếc xe hơi (loại xe traction đen) trườn mình đi. Xe qua rồi tôi mới để ý thấy, bên kia đường,  dựa vào bờ đất, xen giữa cỏ mọc, đứng dàn chào một dãy hoa dã quỳ vàng khẽ rùng mình trong sương.

       Hơi lạnh khởi sự thấm vào người, vừa đủ để nhắc nhở tôi rằng tôi đã đổi đất đứng dưới chân, trời đã đổi mùa và tôi đã đổi tiết…

       Tôi muốn làm người hùng của Balzac dõng dạc tự nhủ: “Đà Lạt, nào, ta với người!” Và về sau tôi đã làm được gì? Tôi chỉ biết học hành say sưa và sống hết mình. May gặp Đà Lạt rộng lòng đãi ngộ, ban bố cho tôi một thứ khí hậu giúp tôi sách đèn không biết mệt, lôi kéo tôi đi khắp cùng suối thác và các vùng lân cận, và lại còn giới thiệu cho tôi biết bao thiếu nữ da trắng má hồng.

       Tôi không dè đó là khởi đầu của một kịch bản gồm lắm hồi nhiều lớp làm cho trái tim có khi loạn nhịp, làm cho đầu óc có khi bềnh bồng bất định nhưng rốt cục bao nhiêu diễn biến bên trong toàn gây men cho tôi và làm cho Đà Lạt trở thành một nơi chốn để tôi thường xuyên hướng vọng về.

       Đà lạt là thành phố hoa, hay là chính hoa đã chọn Đà Lạt để gửi mình. Từ đó con người sắm sanh cho nó đôi mắt để nhìn ngắm và đôi tay để nâng niu. Nét văn minh đã sẵn bày, một cách tự nhiên, ngày này tiếp ngày khác, đầy gợi ý, đầy nhắc nhở, khiến cho con người tự động ăn mặc đẹp đẽ, vào ra những ngôi nhà, quán tiệm xinh xắn, ứng xử lịch sự.

       Xưa kia Aristote từng cho rằng con người là sinh vật duy nhất biết thưởng thức hương thơm của hoa. Nay, sóng đôi với cả rừng hoa là cả một bầu trời hương thơm nương theo mù sương mưa móc cho người.

       Tôi tuần tự làm quen với từng thứ hoa thổ sản của Đà Lạt: anh đào, mận, mimosa, bồ công anh, bâng khuâng, lưu ly, tú cầu…, mỗi hoa mỗi sắc mỗi vẻ.

       Những ngày nghỉ ngơi, đẹp trời, thiên hạ túa đi khắp ngả: bờ hồ êm đềm trong xanh, nhà chùa nhà thờ tĩnh tâm, rừng thông thẳng đứng, thác nước hùng vĩ, mỗi nơi có một ngôn ngữ riêng, đều là thứ ngôn ngữ truyền âm nhập mật gợi ra những kích thước mới cho con người. Bài học của thiên nhiên là vô lượng và bao dung, từng trang sách trời luôn mở sẵn, ta chỉ việc ghé vào và tu dưỡng.

       Ngày trước những người Thượng xuống phố đông hơn, thường xuyên hơn, từng đoàn ba người năm người leo dốc hàng một rồi tụ lại bên đường hoặc góc chợ bày ra những món hàng huê lộc của núi rừng: nấm, măng, chuối, hoa lan. Họ tíu tít nói cười, mời mọc dòn dã. Đà Lạt rõ ràng là nơi chốn của họ. Có thêm những người Pháp, thường vào dịp cuối tuần, kéo theo cả gia đình cưỡi xe đạp hoặc vespa đi mua sắm. Họ cảm thấy Đà Lạt như quê nhà mình. Giống như lớp học của tôi: đa số là người Việt, đã đành, còn có người Thượng, vài cậu và cô người Pháp chung học với nhau. Và hoa ở đây: hoa dại rất nhiều ở các bờ bụi, bãi cỏ, nhưng vẫn lấp ló từ trong vườn nhà những đóa hoa kiêu sa, vương giả. Nhà cửa cũng vậy: những chòi tranh duyên dáng lọt vào giữa những ruộng rau, nhưng ở nẻo xa ta có thể ngắm những ngôi nhà sàn kiểu Thụy Sĩ, những biệt thự, dinh cơ, nhà có ống khói hay chiếc mái ngói đỏ hoặc ít mái thạch bản lắt lẻo lưng đồi. Tôi cảm nhận ra một bức tranh toàn cảnh của chung sống thân thiện, hòa đồng.

       Bản thân tôi có duyên nợ gì với Đà Lạt? Tôi chỉ cảm nhận ra, ở thành phố này, có một thứ đạo đời riêng biệt nhờ thiên nhiên hun đúc sẵn sàng gột rửa bao nhiêu thứ phàm trần để cho con người có cơ may tự vượt mình.

 

                                                                                                    11.2011

Bửu Ý

---------------------------------------------

       Kính thưa quý vị cùng tất cả những người yêu quý văn hóa nghệ thuật. Những người quan tâm đến những giá trị văn hóa cha ông để lại. Những người có lòng quý trọng và gìn giữ những giá trị vật thể và phi vật thể của thành phố Huế. Hôm nay chúng ta tổ chức một buổi lễ đặc biệt nhằm vinh danh hai nghệ nhân ca Huế tài hoa năm nay đã 88 tuổi và 91 tuổi. Có nghĩa đã từng cống hiến tâm huyết của mình trên 70 năm sống, hoạt động tôn vinh tài năng cá nhân, ví dụ như một nhà thơ, nhà văn  nào đó, một nghệ sỹ nào đó làm một hoạt động đã từng diễn ra khắp đất nước nhưng cũng lắm khi bắt gặp những  ý kiến phản bác, ngược chiều thế nhưng hôm nay tại Huế, hoạt động vinh danh 2 nghệ nhân tài năng và lão thành như cô Minh Mẫn và cô Thanh Hương dường như thoát ra khỏi những trường hợp thường bắt gặp để trở thành sự kiện ngoại hạng. Qua đó ý tưởng toàn thể mọi người không trừ một ai sẽ đồng tình dồn phiếu cho.

       Hóa thạch sống, ở đây, tất nhiên không phải như trường hợp thành phố Pompei ở thế kỷ thứ nhất bị chôn vùi dưới phún thạch của hỏa diệm sơn Vésuve khiến mấy vạn người bỏ mạng như trời trồng, mà đây là những pho tượng sống, sừng sững im lìm dưới sức nặng vạn hộc của tình yêu thương, của lòng tri ân xuất phát từ nhiều thế hệ hậu sinh đối với công lao vun đắp tòa văn hóa thừa tự. Một sự truyền thừa qua từng thế hệ, được gìn giữ, được nuôi nấng, được nuôi lửa, để cho con người hôm nay vững tin vào cuộc sống, đẩy lùi bóng tối và trợ lực trên đường đi.

       Hóa thạch sống ở đây tất nhiên không phải là chờ cơ thể trút hơi thở cuối cùng trở thành lạnh lẽo mới hóa thân nó ra đá, mà lại hóa nó ra đá khi đối tượng đang còn hôi hổi sống nóng và như vậy con người vừa hóa thạch vừa trường sinh.

 

Huế có những cái rất nhỏ, đồng thời có những cái rất lớn.

Cái lớn là gì chẳng hạn?

Là cố đô, là di sản, là sông Hương chẳng hạn.

Còn cái nhỏ là gì?

Cái nhỏ thì nhiều lắm. Chẳng hạn:

            một tà áo bay

một nhấp nháy là nhấp nháy ơi

một tiếng dạ thưa

chiếc bánh nậm

câu hò

một ngọn cỏ thạch xương bồ…

       Bao nhiêu cái nhỏ, rất nhỏ, đã tạo nên thói quen, truyền thống và bản sắc của một vùng đất không có cái gì có thể đánh đổi.

 

       Nhiều người ở ngoại tỉnh đã từng xưng tụng Huế là thành phố có thói quen kiến tạo và sản xuất những giá trị đẳng cấp cao tạo thành truyền thống của Huế, và truyền thống này tạo thành bản sắc của Huế. Và để phụng sự cho bản sắc quý báu này, Huế đã rèn đúc cho mình, từng ngày, từng tháng, từng năm, một đội ngũ tinh nhuệ và chuyên nghiệp.

 

Chúng ta luôn luôn có lý do hãnh diện rằng

Việt Nam là đất nước có dày năm văn hiến.

Văn hiến là tinh hoa của văn hóa.

       Văn hiến còn bao hàm ý nghĩa cống hiến, phụng hiến, hiến tế, đem thân thể bằng xương bằng thịt phụng sự cho những giá trị cao cả, sẵn lòng quên mình mà hướng tới người khác, không bận tâm đến sự bù đắp.

 

Bửu Ý

 

---------------------------------------

(Trích đoạn nói chuyện của dịch giả Bửu Ý)

       Vào tới nơi nhưng tôi hơi tò mò và cảm giác ở trong này chữ nghĩa và các biển đề chữ hơi nhiều, mà nhất là chữ ngoại quốc tôi càng tò mò hơn để xem chỗ nào sai sót để trình lại với chủ nhân. Mà tới giờ phút này tôi chưa tìm ra được gì sai sót cả. Những bản chữ việt viết nhiều chỗ hay thiệt.

       Như lời tôi đã từng phát biểu “Đà Lạt là của tôi”. Tại vì ngày xa xưa tôi đã học ở đây năm cuối cùng sư phạm nghệ thuật …… Bây giờ thay đổi nhiều, mình đi mình lạc.

       Ngày xưa, năm 1956 tôi học năm cuối cùng sư phạm ở đây, có rất nhiều cái thân yêu quý ở Đà Lạt, từ cảnh vật, cảnh sắc cho đến con người mà lúc trong lời giới thiệu tôi có nói: Đà Lạt là nơi dạy A-B-C cho tôi về tình yêu. Lúc đầu tôi chưa biết yêu nhưng nhờ những năm ở đây mà tôi đã bắt đầu biết yêu và tôi có nói thêm là yêu từ trong nhà ra ngoài ngõ, tại vì ngay ở chốn ở trọ mình đã yêu rồi, người ở chung nhà mình ở trọ, ra ngoài ngõ, ra bên ngoài. Điều này tôi học của Trịnh Công Sơn tại Trịnh Công Sơn là người yêu không mệt mỏi nên tôi có bắt chước cái đó. Tôi đã yêu rất nhiều trong những tác phẩm rung động của mình. Tác phẩm …hoa là cuốn nói về Đà Lạt  

       Toàn là những vốn liếng của Đà Lạt, mà Đà Lạt phải là, đã từng là, đang là và trong tương lai lại càng phải phát huy thêm nữa đây phải là thành phố văn hóa. Mà địa điểm này là địa điểm rất lớn của Đà Lạt về mức độ văn hóa cũng như là …. cái này cũng cần phải phát huy, những người có trách nhiệm, những người của nhà nước chắc không đến nỗi đi ngược lại cái điều đó.

       Trở lại với Đà Lạt giống như trở lại với ngôi nhà của mình. Ông Nguyễn Đắc Xuân đã có thời gian ở đây cùng với gia đình nên đã thân thuộc lắm rồi, nhưng với tôi thân thuộc cũng không kém, và có những năm đánh mốc trong cuộc đời mình: năm 1965  là Đinh Cường triển lãm ở Đà Lạt. Đó là phòng triển lãm mà tính cho thời gian đến nay cũng đã xưa lắm rồi. Phòng triển lãm rất hay, nhưng bây giờ kiểm điểm lại phòng triển lãm đó thì tự nhiên mình thấy có rất nhiều người có mặt trong buổi khai mạc triển lãm năm 1965 của Đinh Cường mà bây giờ không còn nữa, trong đó có Trịnh Công Sơn, anh Đỗ Lâm Vân - cũng là một kì nhân, ông này cũng dạy ở Đại Học Huế, có viết không nhiều lắm chỉ khoảng 4 - 5 cuốn sách nhưng cuốn nào cũng cực kì cả, cuốn nào cũng được Bùi Giáng rất mê. Người thứ 3 là một nữ họa sỹ của Đà Lạt bây giờ không còn nữa mà bọn tôi rất yêu quý – đó là Tôn Nữ Kim Phượng, cô này có ngôi nhà ở gần hồ Than Thở. Chúng tôi có thêm một người bạn Pháp rất là nghệ sỹ vừa là giáo sư Đại Học - Chrisse Selter Ro. Nhiều khi mình ngẫm nghĩ lại và thấy: từ đó đến giờ mình đếm lại người đã chết đi đông hơn người còn sống.  Tôi nghĩ lại tôi thấy lạnh cả lưng.

       Cô Tôn Nữ Kim Phượng cũng là họa sỹ rất giỏi, cô đã sống ở Đà Lạt rất lâu năm, dạy ở trường Trần Hưng Đạo. Bên trường đã cùng với cô Tôn Nữ Kim Phượng đã từng tổ chức một triển lãm ở Sài Gòn.

       Lần trước, năm 2008 khi vào đây tôi không gặp anh Quân, lúc đó anh đi đâu về Sài Gòn. Tôi rất ngạc nhiên khi gặp anh, nghe anh vui vẻ và nói năng hào sảng vậy anh lấy cảm hứng từ đâu mà ăn nói duyên dáng mà hay đến như vậy giống như lúc đó tôi như người máy đi theo anh chứ không suy nghĩ được gì nữa hết. Công bằng mà nói thì điều đó cũng là một thú vui rất lớn, cũng là rất vinh dự cho Đinh Cường và Bửu Ý tôi hôm nay được đến trong cái vương quốc này ngắm nhìn bao nhiêu cái anh đã xây dựng, ngắm được những tác phẩm rất sinh động,  người vừa đẹp vừa dễ thương vừa lịch sự, cái tác phong này bây giờ rất hiếm có. Thấy mấy em ở đây như ở nước nào chứ không phải ở Việt Nam nữa. Cái chào như thế này bây giờ ở VN không còn nữa, như vậy mới thấy Anh Quân là người có cái tài mới huấn luyện được đội ngũ rất hiếm có như thế này,  bởi vậy đây là một trung tâm văn hóa lớn của Đà Lạt, cái đó mình nghĩ về sau không những chỉ có những anh em văn nghệ sỹ là yêu mến mà tôi mong những người thuộc chính quyền những người chức sắc hay những người làm chính trị cũng nên xem đó là một cái điểm cần phải coi trọng không nên cản trở, không nên phá bĩnh mà phải tối thiểu nên duy trì nếu không muốn nói là phát huy và phải tỏ ra là mình trọng. Cái  vương quốc và những con người này thay mặt nhà nước vinh danh cho đất nước. Vậy bổn phận của những anh chính trị, những anh chính quyền phải cám ơn, mang ơn.

       Anh Quân hỏi: anh hãy nói lại câu Đà Lạt là nơi dạy A-B-C cho anh về tình yêu

      Thật sự, trước khi tôi lên học ở đây thì tôi học ở Huế, lúc đó cũng có tán tỉnh nhưng chỉ là yêu nhăng yêu cuội, chứ không phải chính thức như cái năm học ở Đà Lạt là yêu chính thức vài người, chứ còn lúc ở Huế, yêu trong tinh thần chiêm ngưỡng người nữ còn người nữ đó không thèm nhìn mình, lúc đó có nhiều nhan sắc ở Huế cũng rất nổi bật ví dụ Trà Mi - cô đó cũng là nhan sắc một thời nhưng lúc đó mình nhìn cô, cô để cho mình ngắm cô tha hồ nhưng cô không thèm nhìn mình vì mình có nhỏ hơn mấy tuổi, nhưng mình chiêm ngưỡng cô và đêm về có mộng mị như thường, cái đó coi như không kể. Hay ví dụ như có cô Hà Thị Như Nguyện đẹp vô cùng nhưng mình cũng bị loại như vậy, mình cũng chiêm ngắm nhìn cô từ đằng xa đến gần thì mình nhìn kĩ hơn nhưng cô không thèm biết có mình nhìn, cái đó xem như không kể. Đến khi lên Đà Lạt thì lúc đó mình mới yêu thiệt, và có qua có lại. ABC về tình yêu là tôi học được ở Đà Lạt.

       Hồi đó ở Đà Lạt đẹp cũng hoang dã lắm, mà có trên đời này mà người yêu rủ mình đi Cam Ly Thượng, mình nghe mình rụng rời, mình sướng quá mà không biết đi Cam Ly Thượng làm ăn ra răng đây. Lúc nghe rủ đi Cam Ly Thượng mình vừa sướng mà vừa run, mặc dù người nữ đó tuổi nhỏ hơn mình. Từ lúc rủ rê cho đến khi đi cùng mình cảm thấy mình như em út nhưng trong cái em út của mình cái đó được điểm khi mình run rẩy người kia thương mình hơn tại vì người kia cảm thấy mình đụng vào một đối tượng không tai ác đối với mình nó có thể vâng lời mình và người nữ càng yêu hơn. Thành ra như vậy là được điểm (lời tâm sự của tiền bối Đà Lạt).

       Đâu cần nói xa xôi, có một lần tôi có người yêu nữa, nàng bảo! “Thôi chủ nhật này mình ra Thủy Tạ bơi anh hè” tôi càng run nữa, tôi không biết bơi mà cô này bơi nữa tiếng, cô đó bơi như con ếch, bơi dễ sợ lắm, ôi dào mình run luôn, ôi trời! Kiểu này là chết rồi. Nhưng mà nếu mình từ chối cô ấy thì mình bỏ vụt đi một cơ hội tốt, thôi mình năn nỉ “thôi thì ra Thủy Tạ nhưng mà ra đó về cái màn tắm em tắm thì em cứ tắm còn cho anh uống cà phê” cuối cùng được chấp nhận, chứ mình mà dại nhảy xuống tắm theo thì bây giờ mình đâu còn ngồi đây nữa.

       Có một hồi, cũng cái hôm ngày nghỉ đâu đó, mình cũng dung dăng dung dẻ với cô đi quanh Hồ Xuân Hương, lúc đó chưa có tên Hồ Xuân Hương – hồ Đà lạt thôi. Lúc đó tôi học trường Pháp - trường Yersin, ông thầy kêu mình lên đọc bài, thầy dạy vạn vật bây giờ gọi là sinh học. May là mình thuộc bài, ổng cứ hỏi hoài không cho mình về, mà hỏi thì mình trả lời được, kiểm tra chi lạ, hỏi chừng đó mình trả lời chừng đó vậy mà cứ không cho mình về, hỏi đến cái lúc mình bí thì cho điểm nơi cái bí đó. Sau cuối buổi, tới giờ ra chơi, mình chậm chân ra chơi thì thầy ngoắc mình “lên đây biểu”. Khi lên thầy hỏi: hôm qua mày đi chơi với ai ở quanh bờ hồ? À thì ra thầy yêu con bạn của mình, mà hôm qua thầy bắt gặp mình đi chơi nên hôm nay nó chơi cho biết, nó kêu mình lên đè mình ra hỏi bài. Từ đó và suốt cả năm nó đì mình, khi nào nó cũng làm khó mình, đi có một bữa mà nó tọa nợ như vậy. Thằng cha thầy đó bây giờ mình cũng còn nhớ tên, hắn ghim mình mình ghim lại hắn nên giờ phút này mình vẫn còn nhớ tên. Giây phút đầu tiên tôi làm quen cô đó cũng lạ lắm mà hình như những cái đó chỉ có Đà Lạt mới có, cái hôm ấy mình mở cửa nhà ra và lúc đó để nghe hát bài gì đó quên rồi (bài tiếng Việt). Tự nhiên thấy một cái cô từ ngoài đường sộc vào rất đẹp. Mình bắt đầu run rồi, cô nhìn mình thoáng một cái và hỏi “có phải bài này điệu Foxtrot không? Mình làm gì biết điệu Foxtrot, mình quớ và tới bên cái máy cho máy ngừng lại để coi Việt ngữ và đúng là điệu Foxtrot, mình lạnh tành tanh, giỏi nhạc đến như vậy, đi ngoài đường nghe như vậy và phóng vào hỏi, mà cái điệu đó thì tôi rất ít nghe và cô ấy nhảy rất giỏi và điều đó làm mình lo. Vì vậy Đà Lạt về chuyện tình yêu tôi có nhiều kỉ niệm vui lắm.

       Xin em hãy cứ phụ tôi, mình là đàn ông nghe còn cảm động huống chi là phụ nữ, cho nên Trịnh Công Sơn có vô số người yêu, người yêu đếm không xuể vì cô nào cũng yêu Trịnh công sơn hết, tại vì ngoài cái tài của Trịnh Công Sơn tay này có nhiều cái ưu điểm mà mình không thể có, mình có thể học tập nhưng không bao giờ có thể theo kịp, không có người đàn ông nào trên đất nước này ga lăng bằng Trịnh Công Sơn, nó nịnh đầm, nịnh phụ nữ một cách dễ thương lắm, tôi chưa thấy có thằng đàn ông nào mà nó chìu đón phụ nữ một cách dễ thương tới như vậy, cho nên phụ nữ cảm động nơi cái đó. Cho nên nó người yêu là vất đổ xuống sông hết.

---------------------------------------