Click 
Thưa Xuân và Quân cùng cộng đồng các bạn trong doanh nghiệp XQ.
Kính thưa tất cả quý vị quan khách và các anh các chị, là người bạn đồng hành với doanh nghiệp XQ trên con đường phát triển của mình và ngày hôm nay tôi muốn bày tỏ lời chúc mừng bởi lẽ, chính ý tưởng sáng tạo trong nghề nghiệp của XQ đã tạo ra các sản phẩm thêu và tin dùng của khách hàng và tin dùng của thị trường tạo nên sự thành đạt của doanh nghiệp và điều quan trọng hơn nữa là những ý tưởng sáng tạo trong văn hóa doanh nghiệp. Những ý tưởng sáng tạo nghệ thuật của Anh Quân không những chỉ xây dựng cho doanh nghiệp của mình một không gian văn hóa mà giờ đây từng bước nó được sự chia sẻ của cộng đồng. Từ ghi nhận ngày hôm nay của lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng và Đà Lạt coi lễ hội này như sự khởi đầu cho lễ hội hoa ở Đà Lạt 2007. Có thể nói là một sự ghi nhận hết sức đáng quý đối với XQ, bởi lẽ cũng là một người theo dõi sự phát triển của các doanh nhân, chúng ta thường hay nói đến một nguyên lý cổ điển là “phú quý sinh lễ nghĩa” nhưng dường như những gì thể hiện của XQ cho chúng ta thấy một nguyên lý phù hợp với hoàn cảnh hôm nay đó là chính lễ nghĩa sinh ra phú quý. Tuy nhiên văn hóa doanh nghiệp của mình mang lại hiệu quả kinh doanh của mình đó là mục tiêu của các nhà doanh nghiệp nhưng không tách doanh nghiệp của mình ra khỏi không gian mình đang sống, của cộng đồng mình đang phục vụ đó chính là một trong những phẩm chất rất cần có của doanh nghiệp ngày hôm nay. Bởi vậy, những gì mà XQ đã phấn đấu để có ngày hôm nay được trở thành một thành viên tham gia trong lễ hội truyền thống của Festival Đà Lạt, tôi nghĩ đó là thành công và điều duy nhất và đó cũng là động lực để XQ có thể tiếp tục vươn cao vươn xa hơn không phải chỉ với Đà Lạt – Lâm Đồng mà với không gian văn hóa cả nước. Đặc biệt với đóng góp việc bảo tồn và phát huy một ngành nghề truyền thống để chúng ta có thể tự hào là ngành thêu của chúng ta không thua kém và có những nét đặc sắc đóng góp cho sự sáng tạo của nhân loại trên lĩnh vực này. Vậy lời chúc mừng của chúng tôi có lẽ cũng sẽ được sự chia sẻ của đông đảo các anh chị có mặt ở đây, những người cùng đến đây để ghi nhận và để chúc mừng XQ nhân ngày lễ rất là đầm ấm, trang trọng và cũng hấp dẫn này. Hy vọng sẽ còn nhiều cơ hội được có mặt ở không gian XQ Sử Quán. Với tất cả tấm lòng đối với sự phát triển của XQ nói riêng và của Festival hoa Đà Lạt trong tương lai nói chung.
Xin chân thành cảm ơn.
------------------------------
BÀI CHÚC PHÚC CỦA NHÀ SỬ HỌC DƯƠNG TRUNG QUỐC
TRONG LỄ XUẤT PHÁT HÀNH HƯƠNG VỀ CỘI NGUỒN
Kính thưa các vị lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng và thành phố Đà Lạt, kính thưa tất cả các vị khách quý, các bạn Tri Kỷ Hữu, kính thưa Anh Quân, chị Xuân và đại gia đình các nghệ nhân XQ.
Bức tranh thêu của chúng ta có chủ đề là “Ước Nguyện Ngàn Năm” nhưng có lẽ ngày hôm nay tuy ước nguyện bốn năm kể từ khi ý tưởng ban đầu XQ vốn đóng góp vào ngày đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội đến hôm nay đã hoàn thành. Cách đây 4 năm ở chúng tôi là những người có may mắn cùng với anh Quân hình thành những ý tưởng đầu tiên cho một tặng phẩm của XQ hướng về đại lễ 1000 năm Thăng Long. Với ý tưởng ban đầu này đã được giáo sư Vũ Khiêu đóng góp rất nhiều ý kiến và khích lệ và cũng trong thời điểm đó, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng được biết tới và cũng đã gởi cho XQ những lời chúc khích lệ. Và 4 năm qua XQ đã âm thầm cùng đường thêu mũi chỉ để đến ngày hôm nay có tác phẩm đang hiển hiện trước mặt chúng ta đây.
Khung cảnh Tây Hồ với những bông hoa sen và ở chân trời là bóng dáng của thành Đại La xưa và của Thăng Long của Đức Lý Công Uẩn đã tạo dựng thường trực cách đây nghìn năm nó khởi động trong những tiến trình cũng làm những trang sử vẻ vang của một nước Đại Việt độc lập tự chủ và phát triển cho đến ngày hôm nay. Những bông hoa sen gắn liền với thiên nhiên của Việt Nam gắn liền với đạo Phật, gắn liền với tất cả những biến thiên của thời gian xuân - hạ - thu - đông. Nó cho thấy được tất cả những bề sâu của 1000 năm vận động, 1000 năm chiến đấu, 1000 năm đầy thử thách mà Thủ Đô yêu quý của chúng ta nói riêng và tổ quốc của chúng ta nói chung đã trải qua và cho đến ngày hôm nay chúng ta kỷ niệm vừa tròn một thiên niên kỷ. Chúng tôi nghĩ rằng tác phẩm này nó không chỉ biểu thị tài khéo, năng lực của XQ trong quá trình tiếp thu những giá trị của nghề thêu truyền thống và nâng nó lên tầm của nghề thêu hiện đại mà đó còn thể hiện được tấm lòng công dân của những thành viên XQ đối với Tổ Quốc, đối với Thủ Đô. Đó cũng thể hiện được tấm lòng của con người và mảnh đất Đà Lạt - Lâm Đồng chính đã thêu dệt nên bức tranh này.
Chúng tôi cũng nhân cơ hội này muốn bày tỏ những lời cảm ơn đối với lãnh đạo của tỉnh Lâm Đồng và thành phố Đà Lạt đã tạo môi trường rất thuận lợi để cho XQ phát triển và trong phát triển ấy có thể đóng góp được nhiều cho đời sống xã hội, cho đời sống văn hóa và tác phẩm “Ước Nguyện 1000 Năm” này đã là một biểu hiện. Ngày hôm nay, bức tranh thêu lên đường đi dọc theo đất nước vừa quảng bá những thành quả của XQ nhưng quan trọng hơn là nó mang lại một không khí lễ hội đến những vùng đất, gặp gỡ những con người được chiêm ngưỡng tác phẩm này. Nó làm cho cả nước đều góp phần hướng đến ngày Đại lễ và trong lúc ngày Đại lễ sắp tới ở ngay giữa thủ đô Hà Nội bức tranh thêu vẫn sẽ bày tỏ được lòng tự hào về sự phát triển của nghề thêu Việt Nam, của XQ nói riêng và đồng thời nó cũng thể hiện một phần tình cảm của người dân Lâm Đồng thông qua một bức tranh thêu đến với thủ đô Hà Nội.
Chúng tôi những người Tri Kỷ Hữu, những người gắn bó với hành trình của XQ nói chung, của tác phẩm này nói riêng, muốn bày tỏ lời chúc mừng đối với anh Quân, chị Xuân và đặc biệt là với anh chị em thành viên trong đại gia đình XQ đã hoàn thiện công trình này đúng với thời hạn.
Chúng tôi cũng xin một lần nữa gởi đến tất cả quý vị lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và chúng ta cùng nhau hướng đến ngày đại lễ sắp đến. Xin trân trọng cảm ơn.
-------------------------------
BÀI PHÁT BIỂU LỄ HỘI XQ
TẠI VĂN MIẾU, 07/10/2006
Kính thưa quý vị đại biểu…,
Tại nơi đây không gian của Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nơi quy tụ khí thiêng của nền văn hiến dân tộc và vào đêm nay, một ngày thu đầy gợi cảm đối với chốn “kinh sư muôn đời”, khi chỉ còn ba năm nữa là vừa tròn một thiên niên kỷ “chiếu dời đô” của đức Lý Công Uẩn được ban bố vào Mùa Thu năm Canh Tuất (1010), và chỉ còn ba ngày nữa kỷ niệm 52 năm Mùa Thu Giải Phóng Thủ Đô (10/10/1954), chúng ta đang tham dự một sự kiện văn hoá gắn với một ngành nghề truyền thống: ngành thêu và với một thương hiệu: XQ – Việt Nam.
Lễ hội mang tên “XQ – Sắc Thu Thăng Long – Hà Nội” biểu dương hoạt động của một doanh nghiệp không chỉ qua những sản phẩm hàng hoá chứa đựng những giá trị của nghệ thuật thêu mà còn thể hiện những tiềm năng to lớn chứa đựng từ những di sản được thừa kế qua nhiều thế hệ của một ngành nghề truyền thống đã được giữ gìn và ngày nay đang được phát huy cùng với công cuộc đổi mới và hội nhập của đất nước Việt Nam chúng ta. Lễ hội này cũng còn mang ý nghĩa vào thời điểm giới doanh nhân cả nước đang chuẩn bị tổ chức lần thứ hai Ngày Doanh Nhân Việt Nam 13/10 với lòng tự tin của những “chiến sỹ thời bình” đang dấn thân vào sự nghiệp chiến đấu cho “dân cường nước thịnh”.
Dấu tích về những đường thêu đầu tiên trong lịch sử ngành thêu của Việt Nam có thể còn là một ẩn số. Nhưng những đường chỉ thêu từ lâu đã trở nên gần gũi với đời sống con người. Có một thời gian khá dài, thêu là phương thức làm đẹp độc tôn trên mặt vải may trang phục, vật dụng và trang trí nội thất. Đó là thời của các cung vua phủ chúa và các gia đình quyền quý. Thêu cũng từng là phương thức truyền thống để làm đẹp các không gian tâm linh và tôn giáo, hay không gian nghệ thuật trình diễn mà chủ yếu là trang phục.
Từ một ngành nghề thủ công lấy cái khéo, cái tinh của bàn tay các nghệ nhân từ việc tiếp nhận những giá trị phương xa tới, như nghề tinh xảo của người Trung Hoa từ rất xa xưa đến nghề thêu ren của người Phương Tây thời cận đại. Nghề thêu cũng từng nhận các công nghệ hiện đại với các thiết bị cơ khí hay ngày nay là phần mềm tin học. Nhưng quan trọng hơn hết vẫn là năng lực sáng tạo và khổ luyện của người thợ. Cho đến hôm nay, những đường thêu vẫn tồn tại và không ngừng được nâng lên thành những sản phẩm nghệ thuật cao cấp đáp ứng nhu cầu ngày càng nhiều và đòi hỏi ngày càng cao của những người sử dụng ngày càng tinh tế không chỉ ở trong nước mà của cả khách hàng người nước ngoài v.v… Nhiều sản phẩm của ngành thêu đã trở thành ngôn ngữ giao tiếp về văn hoá của dân tộc ta với bạn bè năm châu bốn biển. Các sản phẩm cao cấp của nó không chỉ được xuất khẩu như một hàng hoá mà còn trở thành những món quà mang đậm bản sắc dân tộc trong các tiếp xúc ngoại giao của nhà nước.
Đó là những nét thăng trầm của nghề thêu của nước ta qua thử thách thời gian. Có không ít những cái đã mai một, nhưng cũng có những cái mới đã nảy sinh. XQ hình thành và phát triển trong dòng mạch chung ấy của ngành thêu truyền thống Việt Nam. Nó lại được hình thành cùng lúc với những nhu cầu đổi mới của ngành thêu khi cánh cửa nhìn ra bên ngoài ngày một mở rộng.
Nghề thêu với những đặc trưng nghề nghiệp không chỉ mang lại một nguồn sinh kế nuôi sống những người thợ và làm giàu cho các doanh nghiệp. Trong quá khứ cũng như hiện tại, các làng nghề nổi tiếng như Quất Động (Hà Tây), Xuân Nẻo (Hải Dương), Văn Lâm (Ninh Bình), v.v… cũng như tại các chốn kinh kỳ như Thăng Long hay Huế đã hình thành một đội ngũ đông đảo các nghệ nhân mà số đông là phụ nữ. Thêu thùa đã trở thành một trong những phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam gắn với những tiêu chí “Công – Dung – Ngôn - Hạnh”. Như thế, nghề thêu cũng trở thành một phần của đời sống và đặc trưng văn hoá của dân tộc.
XQ là một bộ phận của đại gia đình ngành thêu Việt Nam, đang phấn đấu trở thành một bộ phận tiên tiến không chỉ trên lĩnh vực kinh doanh với những hiệu quả kinh tế có thể định lượng thành những con số cụ thể, mà XQ còn mong muốn khẳng định những phẩm cách văn hoá mà cuộc lễ hội ngày hôm nay là một minh chứng thông qua đội ngũ nghệ nhân và sản phẩm nghệ thuật của mình. Chúng ta, những người đến tham dự cùng chia sẻ và cùng chung mong muốn ấy.
Ai cũng biết rằng cội nguồn ngành nghề thêu Việt Nam là từ ngoài Bắc vươn vào trong Nam cùng với quá trình Nam tiến của dân tộc. Ngoài các làng nghề ở đồng bằng Bắc Bộ thì nghề thêu đã tụ hội trên đất Kẻ Chợ – Thăng Long – Hà Nội từ rất xa xưa. Và chúng ta cũng biết rằng XQ là một doanh nghiệp được phát khởi từ cố đô Huế, phát triển trước hết tại các đô thị phía Nam như Đà Lạt, Nha Trang, Thành Phố Hồ Chí Minh… một vài năm nay mới có mặt tại Hà Nội. Bởi vậy cuộc “ra quân” hôm nay của XQ tại trái tim Hà Nội cũng còn mang ý nghĩa là một cuộc hành hương về cội nguồn văn hiến dân tộc, cũng là cội nguồn của ngành thêu.
Từ xa xưa những người thợ thêu từ Quất Động và nhiều làng nghề khác đã hội tụ tại Thăng Long – Hà Nội. Ngôi đình Tú Thị được xây dựng vào thế kỷ XIX và hiện tại vẫn còn di tích trên đất thôn Yên Thái xưa, nay là Ngõ Hàng Hành, Hà Nội. Đó là nơi thờ tổ nghề không chỉ của riêng dân làng Quất Động để tôn vinh và hương khói Tiến Sĩ Lê Công Hành.
Ngài Lê Công Hành tên thật là Trần Quốc Khải sinh ngày 18 tháng Giêng năm Bính Ngọ (1606) tại làng Quất Động, đỗ tiến sĩ thời vua Lê Thần Tông (1637). Năm 40 tuổi được cử đi sứ qua Trung Quốc và chính trong chuyến đi sứ này, Ngài đã học được kỹ thuật tinh xảo của nghề thêu phương Bắc, góp phần chấn hưng nghề thêu Đại Việt. Ngài làm quan đến chức Thượng Thư Bộ Công và được ban quốc tính. Ngài mất ngày 12 tháng Sáu năm Tân Sửu (1661) hưởng thọ 56 tuổi. Tôn vinh công đức của Ngài đối với đất nước và nghề nghiệp đã được ghi lại trong câu đối hiện lưu tại đền Tú Thị.
“Hoa quốc văn chương Bắc sứ lưu niên truyền vĩ tích
Giáo dân cẩm tú Nam thiên trung cổ khởi sùng từ”
(Dịch: “Văn bút rạng non sông, sứ Bắc năm nào lưu truyền vĩ tích
Thêu thùa dạy dân chúng, trời Nam muôn thuở sừng sững trời cao”)
Ôn lại đôi dòng về thân thế của Tiến Sĩ Lê Công Hành tại nơi tôn nghiêm và vào thời khắc long trọng này chính là để tôn vinh vị tổ của nghề thêu mà ngày nay chúng ta đang kế thừa và phát triển. Nhắc lại công ơn của Ngài cũng để làm cho lễ hội đêm nay thêm phần ý nghĩa như để kỷ niệm đúng 400 năm ngày sinh của Ngài (1606 - 2006).
Kính thưa quý vị…,
Những gì chúng ta chứng kiến tối nay và kéo dài trong tuần tại không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám sẽ góp phần khẳng định nghề thêu truyền thống Việt Nam đang được kế thừa và phát triển như thế nào thông qua việc làm của một doanh nghiệp? Hàng trăm bức tranh thêu với rất nhiều đề tài từ cảnh đến người, từ hoa đến thú, từ những vẻ đẹp thực đến những ý tưởng hội hoạ hiện đại và huyền ảo…. Những thử nghiệm đến độ chín của XQ chỉ thêm phần khẳng định tiềm năng của nghề thêu một khi nó được phục hưng và từ sự trọng thị của xã hội đối với các nghệ nhân và sự nỗ lực của các nghệ nhân và doanh nghiệp. Chúng ta ghi nhận XQ để tin vào cả một ngành thêu đang tập hợp nhiều làng quê truyền thống nhiều doanh nghiệp đầy dũng cảm và sáng tạo.
Hướng tới 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, chúng ta trân trọng ý tưởng và thiện nguyện của XQ gửi gắm vào bức tranh thêu kỷ lục mà hôm nay các nghệ nhân của XQ sẽ khởi động. Chúng ta chờ đợi và tin rằng 3 năm nữa, vào dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long vào Mùa Thu năm 2010, sẽ có một cuộc hội tụ lớn hơn, đặc sắc hơn phản ảnh sức sống của XQ và của ngành thêu của mọi miền đất nước.
Dương Trung Quốc
---------------------------------------
PHÁT BIỂU CỦA NHÀ SỬ HỌC DƯƠNG TRUNG QUỐC
TẠI NHA TRANG
Kính thưa các vị lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa và thành phố Nha Trang.
Kính thưa anh chị Võ Văn Quân và cộng đồng XQ.
Kính thưa các vị đại biểu và các bạn.
Festival Biển Nha Trang là cơ hội để chúng ta có buổi gặp gỡ này. Là một người đã từng đồng hành với nhiều doanh nghiệp Việt Nam trên hành trình đổi mới và hội nhập, là một người bạn của XQ, tôi cảm thấy hào hứng khi được tham dự Festival Biển của thành phố Nha Trang tươi đẹp và vui mừng thấy cộng đồng XQ đã hòa mình vào sự kiện với một tinh thần trách nhiệm cao và có những sáng tạo đáng được ghi nhận.
Tôi được biết và theo dõi quá trình chuẩn bị công phu của anh chị Quân – Xuân, tập thể lãnh đạo và đặc biệt là anh chị em nghệ nhân của XQ cho Festival trong nhiều tháng qua. Nó cũng là sự tiếp nối của sự phấn đấu xây dựng doanh nghiệp trong nhiều năm qua của XQ nhằm không ngừng nâng tầm các hoạt động kinh doanh luôn gắn kết với các ý tưởng văn hóa cũng như các cảm hứng nghệ thuật.
Chính phong cách mang tính đặc trưng ấy của XQ đã mang lại những thành quả không chỉ hiểu theo ý nghĩa lợi ích của một doanh nghiệp, đời sống của những thành viên, mà điều cũng hết sức đáng nói vào dịp này là những đóng góp to lớn của XQ cho sự nghiệp bảo tồn và phát triển một trong những ngành nghề truyền thống của dân tộc ta là nghệ thuật thêu đã từng tồn tại trên đất nước ta mà ngôi đền thờ những nghệ nhân thêu tiêu biểu trong lịch sử, với vị tổ sư Lê Công Hành được đặt tại các “Sử Quán XQ” là những biểu trưng của sự tôn kính.
Việc bảo tồn và phát huy nghề thêu ở nước ta là một sự nghiệp của nhiều thế hệ nghệ nhân trong quá khứ, ngày nay có vai trò của nhiều doanh nghiệp. Nhưng có thể khẳng định niềm tự hào của XQ là doanh nghiệp đã nâng tầm của nghệ thuật thêu lên một trình độ mới thuận theo xu thế hội nhập của thời đại. Những sản phẩm được trưng bày tại các sử quán cũng những thực tiễn hoạt động kinh doanh là bằng chứng cho những giá trị ấy.
Một trong những nguyên nhân cho sự thành đạt ấy không chỉ do tài kinh doanh của chủ doanh nghiệp, tài khéo của đội ngũ những nghệ nhân có tay nghề cao mà còn doanh nghiệp XQ luôn được nuôi dưỡng bởi một không gian và những ý tưởng giàu hàm lượng văn hóa và những sáng tạo nghệ thuật. Chính sự hiện diện của “Sử Quán XQ” tại Nha Trang, chính chương trình hoạt động của XQ vào ngày hội Festival biển Nha Trang mà buổi tối hôm nay là khởi đầu minh chứng cho nhận xét ấy.
Hơn thế, trong không khí vui vẻ này, XQ và tất cả chúng ta lại không quên đến một nghĩa vụ to lớn của những con dân đất Việt hướng tới sự kiện 1000 năm Thăng Long để tiếp tục những công việc đầy ý nghĩa đã được khởi đầu một cách trọng thể tại thủ đô Hà Nội cách đây không lâu để đến mùa thu năm 2010 sắp tới XQ sẽ hoàn thành bức tranh thêu kỷ lục tham dự ngày hội chung của cả nước biểu dương nền văn hiến ngàn năm của dân tộc.
Trong không khí vui vẻ của hội hè này, XQ và tất cả chúng ta cũng không quên đến những số phận bé bỏng của các cháu nhỏ ở vùng ven biển miền trung, mảnh đất còn đang gặp khó khăn trong cuộc sống để có những hình thức vận động thiết thực khơi dậy trách nhiệm của cộng đồng và của chính doanh nghiệp cùng chia sẻ khó khăn trên tình đồng bào.
Tôi cũng mong rằng Sử Quán XQ tại Nha Trang nhân dịp này khẳng định được vị thế không chỉ là một doanh nghiệp làm ăn trên địa bàn của thành phố Nha Trang mà còn là một địa chỉ văn hóa làm phong phú cho hình ảnh Nha Trang trong lòng du khách trong và ngoài nước. Đây cũng là điều mà XQ đã và đang phấn đấu ở những nơi mà doanh nghiệp có mặt: Đà Lạt, Hà Nội, Thành Phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Huế và có thể sẽ còn nhiều nơi nữa.
Với những cảm nghĩ như vậy, xin chúc cho Festival Biển thành phố Nha Trang thành công rực rỡ, chúc cộng đồng XQ thành đạt và phát triển, chúc tất cả các vị có mặt tại đây vui vẻ và hạnh phúc.
-------------------------------------
PHÁT BIỂU CỦA NHÀ SỬ HỌC DƯƠNG TRUNG QUỐC
TỔNG THƯ KÝ HỘI KHOA HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM
(trong ngày Giỗ tổ nghề thêu 2008)
Kính thưa giáo sư Vũ Khiêu, bậc trưởng thượng có mặt trong ngày hôm nay! Kính thưa các vị quan khách! Kính thưa cộng đồng XQ! Những lời nói tốt đẹp nhất, cao cả nhất về ngành thêu của chúng ta, về XQ nhân ngày Giỗ Tổ nghề của mình thì giáo sư Vũ Khiêu đã nói là một Tri Kỷ Hữu tức là một người bạn gắn bó đồng hành với XQ trên thương trường cũng như trong đời sống. Chúng tôi bày tỏ tất cả tình cảm của mình trong ngày lễ trọng đại như thế này. Chúng ta có mặt ở đây để tưởng nhớ cụ tổ nghề vào dịp giỗ tổ nghề tức ngài Lê Công Hành. Mà theo tập quán của người Việt Nam chúng ta, có thể coi đó như một vị Tổ, đồng thời cũng là một sự mở đầu cho sự phát triển của nghề thêu. Lịch sử trong chính sử cũng như trong dã sử có nói đến chuyện đức ngài Lê Công Hành ở thế kỷ thứ XVII đi sang Trung Hoa, tại đó ngài đã tiếp nhận và học được cách đưa màu sắc vào nghề thêu. Từ đó nghề thêu mới có trong truyền thống lịch sử của dân tộc. Câu chuyện đó, bài học đó để lại cho chúng ta một nguyên lý về sự phát triển, đó là nguyên lý về sự học hỏi và sáng tạo. Tổ tiên ta đã khôn ngoan và tài giỏi biết kết hợp tinh hoa của nhân loại, biến nó thành tài sản, nguồn lực phát triển của dân tộc. Và vì thế nghề thêu chắc chắn là một nghề đã từng tồn tại lâu dài trong đời sống dân tộc chúng ta. Đã không ngừng phát triển, tạo ra những phong cách với những sắc thái, những làng nghề và những nghệ nhân cũng như tác phẩm nổi tiếng trong lịch sử của ngành nghề chúng ta nói riêng và tài hoa nghệ thuật của dân tộc nói chung. Chính vì thế đến với XQ và đặc biệt là đứng trong không khí tôn vinh vị tổ nghề, chúng tôi nhận ra một điều rất mạnh mẽ và tạo ra sức sống của XQ đó là đi theo con đường của tiền nhân - là biết học hỏi và biết sáng tạo. Và chúng ta- những người bạn của XQ được biết qua những tác phẩm và không chỉ thế còn được cảm nhận một không gian văn hóa với cả một phong cách sống động Việt. Có thể nói đã mang lại cho chúng ta một tình cảm đặc biệt và quan trọng hơn là một niềm tin vào sự phát triển của XQ nói riêng và của nghề thêu chúng ta nói chung. Biết học hỏi và sáng tạo chính là nguyên lý của sự phát triển và chúng ta vô cùng tự hào khi kể về XQ với nhiều sản phẩm đã đạt tới một chất lượng rất cao. Nhiều sản phẩm đã trở thành những tặng phẩm quốc gia của đất nước. Và chúng ta cũng chứng kiến những chân lý, sự khâm phục và sự tinh vi của bè bạn đối với tác phẩm của XQ nói riêng và đối với nhiều sản phẩm của nghề thêu Việt Nam nói chung. Điều đó cho chúng ta thấy rằng con đường phát triển của XQ cũng như nghề thêu của Việt Nam có một tương lai tốt đẹp. Chính bởi vì chúng ta đã nối kết truyền thống của người xưa thực hiện đúng nguyên lý cho sự phát triển lâu dài của đất nước. Vì thế trong buổi lễ ngày hôm nay, nhân sự có mặt, hội tụ đông đảo anh chị em nghệ nhân XQ từ mọi miền đất nước mà chúng tôi đã có cơ hội được gặp. Và thật sự, sự có mặt của XQ ở đâu cũng trở thành những điểm văn hóa ở đó. Và cũng nhân đây có mặt các vị lãnh đạo của thành phố Đà Lạt - tỉnh Lâm Đồng, chúng tôi xin chia sẻ và cảm ơn sự lãnh đạo của địa phương đã tạo nên một cảnh tốt đẹp cho XQ . Ở đây là Sử Quán Đà Lạt có cơ hội phát triển. Và tôi tin chắc rằng XQ cũng đang có đóng góp rất nhiều cho thành phố Đà Lạt, cho tỉnh Lâm Đồng chúng ta. Với sự đồng lập chung như thế chúng ta có thể mạnh bạo và tự hào dâng lên tổ tiên, dâng lên vị thành hoàng của nghề thêu rằng, chúng ta xứng đáng là con cháu nối tiếp truyền thống của tổ tiên để đưa đất nước phát triển đến tương lai như mong muốn của tất cả các vị tiền bối.
Xin chân thành cảm ơn!
----------------------------------------
Thưa ông Dương Trung Quốc, chúng ta được biết ngành chè của Việt Nam năm nay đã tổ chức một lễ hội rất hoành tráng và có truyền hình trực tiếp nữa, ý kiến của ông là như thế nào?
Tôi nghĩ, trước hết là lễ hội, đặc biệt là ở trên vùng đất Đà Lạt gắn liền với không gian có truyền thống chè cù lao Bảo Lộc, thì hết sức là có ý nghĩa. Nó không chỉ là lễ hội để thu hút khách du lịch như nhiều nơi đã làm mà tôi nghĩ cái quan trọng hơn là nó gắn với một sản vật của địa phương nhưng đồng thời cũng là của cả nước đó là cây trà. Giờ đây thì chúng ta thử nhìn bất kỳ một cái gì, chúng ta cũng đều nhìn thấy ở đó tính hàng hóa của nó vì nó có thể mang lợi cho người dân, cho cái địa phương và cho cả nước. Với tất cả những điều kiện về thổ nhưỡng, điều kiện về khí hậu, và kể cả tập quán vốn có của người Việt Nam thì chúng ta hoàn toàn có thể tin rằng trà là một đặc sản, nó có những nét giống với nhiều dòng trà khác trên thế giới nhưng chắc chắn là có những cái riêng. Nếu nhìn vào sản lượng trà hiện nay, đặc biệt là sản lượng xuất khẩu, chúng ta thấy đó là một nguồn lực rất lớn và có tiềm năng rất lớn mà chúng ta chưa đánh thức được. Tôi là người có may mắn được đồng hành cùng giới doanh nhân ngay từ những bước khởi đầu như việc xây dựng thương hiệu, rồi thương hiệu nông sản, rồi thương hiệu của các địa phương .v.v.. thì càng thấy rằng cái lễ hội, cái festival trà sắp tới nó chứa đựng trong đó không những là văn hóa và nó còn là kinh tế nữa, một hình thức tiếp thị rất có văn hóa, và một văn hóa mang lại lợi ích thực tế. Chúng tôi cho rằng cái chủ trương này, rất đúng đắn, nó sẽ mang lại đời sống cao cho người trồng trà, nó mang lại cho cái thương hiệu để có thể tiêu thụ trên thị trường đồng thời nó mang một sự vinh danh cho đất nước chúng ta qua một nghệ thuật ẩm thực của Việt Nam.
Thưa ông Dương Trung Quốc, việc XQ được mời để tạo dựng một không gian lễ hội cũng khá là quan trọng, đó là Vũ Khúc Dâng Trà, ông nghĩ có mối liên hệ nào không giữa ngành mà chúng ta đang kêu gọi phát triển với một người nghệ sỹ?
Trước hết, tôi nói về XQ đã, dẫu sao XQ cũng có những mối quan hệ mà tôi rất quan tâm; vừa là quan hệ bạn bè, vừa là quan hệ của người quan sát những sự thay đổi của đất nước trong vấn đề kinh tế. Có lẽ là người gần với doanh nghiệp, người ta dễ nhìn thấy đó là những người sở hữu những tài sản lớn, hay ta gọi là người giàu có, nhưng có gần họ mới thấy họ là những người khổ sai, những người mà có thể nói là cực kỳ vất vả, bươn trải trong cái nghề của mình, và nếu không có cái tình yêu đối với nó, và đặc biệt là không thấy được cái nghĩa lý của việc mình làm, hay cái sản phẩm mình làm ra thì chắc là cái thành công quá lắm chỉ một nửa của người làm kinh tế. Và đời sống ngày càng chứng minh rằng hàm lượng văn hóa, hàm lượng trí tuệ trong sản phẩm, cũng như trong phương thức kinh doanh càng lớn bao nhiêu thì hiệu quả càng cao bấy nhiêu. Chính vì thế, giữa XQ là một doanh nghiệp phát triển một ngành thêu truyền thống phải nói là đạt tới đỉnh cao rồi và ngành trà, tôi nghĩ là đương nhiên thôi đều là sản phẩm của dân tộc.
Có lẽ người ta muốn mặc một bộ quần áo đẹp, có những nét thêu đẹp, và uống một chén trà ngon điều đó là rất bình thường trong cuộc sống, hay là thưởng thức một bức tranh thêu hoặc ngược lại. Tôi nghĩ rằng mối quan hệ giữa các doanh nghiệp với nhau để tạo ra cái sức mạnh tổng hợp là chuyện hết sức bình thường.
Tuy nhiên, ở đây chúng tôi muốn nói đến một khía cạnh, tức là dẫu sao XQ không phải chỉ là một chủ nhân mà đã hình thành một nét văn hóa doanh nghiệp nào đó mang tính nghệ sỹ rất cao. Tôi cho rằng bản thân kinh doanh nó là một nghệ thuật, cho nên những người kinh doanh mà là những nghệ sỹ thì phải nói tính sáng tạo rất cao, đương nhiên cái rủi ro cũng rất lớn, điều đó là điều tự nhiên nhưng chắc chắc cái sáng tạo của người nghệ sỹ, cái lãng mạn của người nghệ sỹ có khi tạo ra những hiệu quả bất ngờ hơn là những cái lý thuyết được học, được trang bị trong nhà trường của các nhà doanh nghiệp mang tính nhà nghề và kinh viễn. Chính vì thế mà tôi nghĩ rằng, những vốn liếng cũng như tập quán mà XQ đã tạo dựng cho mình trong đời sống kinh doanh và nhất là XQ không chỉ dừng lại ở kinh doanh mà luôn luôn có những ý tưởng tạo ra những không gian văn hóa để kinh doanh, hay là kinh doanh có văn hóa. Thì điều đó, những kinh nghiệm, những vốn liếng ấy và đội ngũ ấy mà hổ trợ cho một phần chứ tôi không nói tất cả cái hoạt động của lễ hội này, thì nó cũng sẽ góp thêm một con số cộng nếu như không phải là một con số nhân cho hàm lượng văn hóa của Festival trà tăng cao.
Và tôi cho rằng, dẫu sao cũng là những bước thử nghiệm đầu tiên, con người dũng cảm, sáng tạo mà tìm được tới nhau thì đấy cũng là yếu tố bảo đảm cho sự thành công.
Thưa ông Dương Trung Quốc, ông cũng là người đi xa, biết nhiều và cũng có rất nhiều kiến thức về những nền văn hóa khác nhau, ông có thể nói, có thể chia sẻ cho khán giả điều gì về nghệ thuật dùng trà của người Việt Nam?
Thật sự, tôi không phải là người sành điệu lắm đâu, nhưng tôi có một cái thuận lợi là gia đình tôi và nhất là mẹ tôi – là một người đảm đang. Đó là công việc của một người nội trợ bình thường, cổ thôi, tức cụ là một cái người ướp chè sen rất nổi tiếng, không hẳn vậy lắm đâu nhưng được nhiều người biết đến; có một cái thương hiệu, bắt đầu từ những cái phục vụ cho gia đình, dần dần trở thành người mà cho đến nay mẹ tôi đã ngoài 80 tuổi nhưng phải nói thật con cái chưa phải nuôi cụ một ngày nào, cụ vẫn làm ra tiền bằng cái công việc ướp chè sen của cụ. Tuy nhiên, đứng nhìn ở góc độ của người làm văn hóa mà nói, trà là một thức uống mà thức uống là một trong những nhu cầu sống còn của con người, ở nước nào cũng vậy thôi thức uống đó luôn luôn phù hợp với cơ địa của người dân vùng đất ấy, đồng thời là không gian sinh thái của nó, từ loại cây chè khác nhau, cho đến cách ăn uống khác nhau nó gắn tính đặc thù rất lớn. Chính cái tính đặc thù ấy lại có giá trị quan trọng đặc biệt trong thời kỳ hội nhập này, bởi vì trong thời kỳ hội nhập mọi đặc thù đều có thể tạo nên giá trị quan trọng.
Chính vì thế mà tôi nghĩ rằng, tìm được cái đặc trưng của chè Việt Nam, trước hết là đặt so sánh với nơi khác là hết sức quan trọng, có thể nói là thức uống của người Việt Nam là cực kỳ phong phú. Khi nói đến chè, chúng ta chỉ nghĩ đến chè Thái Nguyên, chè Bảo Lộc hay chè Hà Giang thôi. Còn thức uống thì rất là nhiều, tôi thí dụ như: bát chè tươi, chè xanh ở vùng Nghệ Tĩnh người ta gọi là sánh, nó sánh đặc có thể cắm cái tăm lên được, và uống xong người ta có thể say như là uống một cái thứ dễ gây nghiện, nhưng phải nói là nó cực kỳ hữu ích trong hiệu quả giải nhiệt cho người ta, phục vụ cho đời sống lao động của con người, nó còn rất rẻ, nó gắn liền trong đời sống có lẽ trong các ngôi nhà cũ của người nông dân Việt Nam. Đặc biệt là nhiều vùng đi qua ta thấy không có ngôi nhà nào mà không có một bụi chè hay một vài cây chè, ra tuốt cái lá là có thể lo chuyện uống của mình quanh năm rồi, đấy là chưa kể người ta có thể thưởng thức các vùng chè khác nhau, cách chế biến khác nhau, và cách uống khác nhau của mỗi một lớp người, mỗi cái thú vui riêng của mỗi người. Chè Độc Am cũng hay, và chè Song Am cũng có cái hay, và rồi chè ngồi uống chung cũng có cái hay, tất cả những cái đó nếu chúng ta có ý thức tổng kết lại thì chắn chắc nó sẽ ra rất nhiều giá trị, ta có thể nâng những giá trị ấy lên thành những giá trị mang tính chất thương hiệu.
Có một vấn đề mà cho đến nay vẫn có tranh luận: Người ta biết đến trà đạo của người Nhật Bản như là nó đi vào những kinh viễn, người ta biểu diễn pha trà hết sức cầu kỳ và bài bản. Người ta phải học người ta mới làm được. Người Trung Quốc có trà đạo hay không thì tôi không được hiểu biết nhiều lắm. Nhưng mà người Việt Nam có trà đạo hay không, đó là cuộc tranh luận, mà nói trà đạo người ta có thể mở ra nhiều loại hình nghệ thuật khác ví dụ như vũ khúc dâng trà mà XQ đang làm đây. Thế nhưng tôi nghĩ rằng ngồi mà tranh luận với nhau thì nó vô cùng, chỉ cần đặt vấn đề là cuộc sống cần cái đó không? Tôi nghĩ cuộc sống rất cần và mọi tập quán bắt đầu từ những sáng tạo của một cá nhân hoặc của một cộng đồng rồi khi nó phù hợp với cái tâm lý chung của mọi người, phù hợp với cái lợi ích của đời sống, thì sẽ trở thành cái tập quán, cái đạo thôi, con đường mòn đi mãi cũng thành đạo thôi. Tôi nghĩ rằng sức sáng tạo rất cần thiết, vấn đề là cái sáng tạo ấy nó sẽ được xã hội công nhận như thế nào và xã hội nên chia sẻ với những ý tưởng tốt đẹp ấy, đương nhiên chúng ta có thể phê phán, chúng ta có thể góp ý nhưng làm sao đi vào đời sống và nó trở thành một cái nhu cầu và khi nó trở thành nhu cầu thì nó có thể nâng hàm lượng văn hoá của việc uống trà lên, mà nâng hàm lượng văn hóa lên thì nâng giá trị của những cái sản phẩm trà lên mức độ thương mại cao hơn và cái đó mang lại lợi ích cho xã hội. Mà khi đã mang lợi ích vật chất cho xã hội thì nó tự nhiên ngược trở lại tác động vào đời sống văn hóa của xã hội, chúng tôi cho đây hoàn toàn là ngành truyền thống còn so sánh các quốc gia thì tôi nghĩ là rất đa dạng, và tôi rất mong muốn rằng trong những Festival sau hay trong những trung tâm giới thiệu trà sau, chúng ta không chỉ giới thiệu những cái đặc sắc của chúng ta mà chúng ta cũng nên mang cho mọi người biết những cái đặc sắc của thiên hạ. Qua cái đặc sắc ấy người ta vừa thấy cái trội của mình, vừa thấy cái riêng của mình và thêm quý trọng nó. Tôi muốn mở rộng thêm là cách đây ít hôm, tôi có lên Buôn Mê Thuột và cùng với anh Đặng Lê Nguyên Vũ – ở càfê Trung Nguyên, anh có ý tưởng là xây dựng 1 cái thánh địa café, rõ ràng đất nước ta hiện nay là một trong những nơi sản xuất ra café thuộc loại nhiều nhất thế giới, nếu tôi không nhầm là thứ nhì hoặc là có những loại café như husa là thứ nhất, thì bên cạnh việc ta hàng ngày đóng hàng bán ra nước ngoài, thu tiền về, nếu ta mang lại cho nó được một cái giá trị văn hóa thì nó không chỉ mang lại cho cái sản phẩm ngày càng tốt hơn mà còn mang lại cái văn hóa cho chính người dân, chính những người sản xuất ra cái đó và không chừng nó còn mang lại hiệu quả mà chúng ta không lường trước được. Cho nên tất cả các ý tưởng sáng tạo tôi đều hoan nghênh, nhất là sáng tạo để tôn vinh những giá trị gắn liền với tổ quốc của mình, với nhân dân của mình, với cái văn hóa của mình.
Thưa ông Dương Trung Quốc, ông là một người quan sát cái việc phát triển của nền kinh tế Việt Nam, cùng những doanh nghiệp Việt Nam. Nhưng hôm nay tới Đà Lạt ông cũng là một khách mời của lễ hội trà, ông có mong muốn gì trong đó , có những khát khao gì cho ngành chè của chúng ta, trong cái nhịp hội nhập hối hả của chúng ta?
Có lẽ khát khao của tôi rất đơn giản là không thể mãi như thế này, chúng ta phải thay đổi, chúng ta nói rất nhiều về đổi mới nhưng đổi mới phải là những hành động cụ thể, những sáng tạo cụ thể, những thử nghiệm cụ thể và có thể là những bài học thất bại cụ thể thì chúng ta có thể vươn lên được. Rõ ràng cái mục tiêu festival này nó tôn vinh người làm trà, tôn vinh sản phẩm trà và nó tạo ra được một giá trị để trà trở thành một nguồn lợi cho đất nước, cho người lao động, chỉ riêng cái ý nghĩa ấy cũng đáng ủng hộ rồi.
Đương nhiên, rồi cũng sẽ có những cái khó khăn, có những cái hạn chế thì tôi nghĩ rằng cứ bước đi rồi sẽ tới. Cho nên tôi hoàn toàn rất là ủng hộ, rất tiếc là tôi có thể không được dự toàn bộ kỳ festival này, nhưng mà tôi rất tin là kết thúc sẽ rất tốt đẹp, nó sẽ tạo đà cho chúng ta đi tiếp.
----------------------------------
Tôi và các bạn đồng hành của Đoàn giám sát của ủy ban băn hóa giáo dục thanh thiếu niên và nhi đồng của quốc hội do Ts. Nguyễn Việt Chức - phó chủ nhiệm dẫn đoàn đến thăm XQ Sử Quán.
Xin chia sẻ ý tưởng với XQ về ý thức tôn vinh di sản và nghề nghiệp nguồn lực mang lại hạnh phúc cho những nghệ nhân, cho công ty cũng như cho xã hội.
Chúc XQ luôn thành đạt, tràn đầy những ý tưởng sáng tạo cuối cùng với thời gian
11.3.2006
Dương Trung Quốc
Nhà sử học
----------------------------------
LỜI TÂM SỰ CỦA NHÀ SỬ HỌC DƯƠNG TRUNG QUỐC TRONG LỄ TRI ÂN
Kính thưa các Tri Kỷ Hữu, kính thưa anh chị Xuân Quân, thưa tất cả các bạn trong buổi tối ngày hôm nay. Có lẽ tôi có một may mắn, hạnh phúc là người trao đổi những ý tưởng đầu tiên cho bức tranh thêu dâng lên Đại Lễ Ngàn Năm Thăng Long như thế là đã bốn năm rồi, một chuyến ra thăm và làm việc ngoài Phố Huế - cơ sở của XQ Hà Nội lúc đó là tiết thu. Lúc đó, không khí hướng về đại lễ ngàn năm thăng long đã râm ran từ hồi đó rồi. Trong lần ngồi nói chuyện với nhau và đi chơi ở tận Hồ Tây, tôi có nảy sinh ra một suy nghĩ như vậy. Sau đó, tôi và anh Quân có dịp đến xin ý kiến của Bác Vũ Khiêu thì cũng được Bác hết sức hưởng ứng. Ngay trong lần ra đó, anh Quân đã mời rất nhiều anh em trong các nhóm sáng tác của XQ đi ra quan sát, đi ra tiếp cận với không khí cũng như không gian của Hà Nội. Có lẽ ấn tượng rất lớn của Hồ Gươm, của Hồ Tây nơi mà theo chính sử đức Lý Công Uẩn từ Sông Hồng đi vào sát thành Đại La thì lúc đó Hồ Tây chỉ là một phần của Sông Hồng thôi. Chính từ đó, Ngài quan sát mới nảy ra ý tưởng về một kinh đô lấy tên là Thăng Long. Mùa thu trên Hồ Tây rất nhiều sen, sen vừa qua một tiết nở rộ của mùa hạ và cũng bắt đầu tàn vào mùa thu để đón mùa đông tới. Và có thể thấy tất cả những khung cảnh ấy khiến cho các bạn họa sỹ của chúng ta đã lấy chủ đề chính là sen với Hà Nội. Hoa sen có thể nói nó thể hiện được tất cả vẻ đẹp rực rỡ của nó nhưng cùng với đó là tất cả những vật phẩm của thời gian, chúng ta có thể thấy được cây sen, khi nở lúc tàn, xuân - hạ thu - đông đều có dáng vẻ riêng của nó và nó như là cuộc sống của một kinh đô, cuộc sống của dân tộc lúc thăng lúc trầm nhưng bao giờ cũng hướng tới ngày vẻ vang ngày rực rỡ nhất. Và sau đó có thể nói lãnh đạo của thành phố Hà Nội cũng đón nhận ý tưởng này với những lời khích lệ được thể hiện trong lễ ra mắt ý tưởng ở Văn Miếu Quốc Tử Giám và có thể nói nhiều anh em trong cộng đồng XQ đều rất nhớ. Có lẽ đấy là chuyện đầu tiên gắn kết một cách sâu sắc XQ với Hà Nội. Trước đó đương nhiên nó là một thị trường thuần túy mà thôi. Có thể nói tất cả những gì mà trong đêm ra mắt ý tưởng này với sự có mặt của rất nhiều quan chức, những tri kỷ hữu, những bạn bè và đặc biệt chúng ta cũng đón nhận sự tán thưởng của Đại Tướng Võ Nguyên Giáp khích lệ công việc này. Kể từ đó cho đến nay, rất âm thầm, mỗi lần chúng tôi vào XQ ở Đà Lạt chúng tôi lại thấy anh chị em nghệ nhân chăm sóc tác phẩm này như thế nào. Do đó, chúng ta thấy không chỉ mối quan tâm của những Tri Kỷ Hữu chúng ta mà tất cả những ai ở XQ đều biết đến vật phẩm này và đã nhiều lần các nhà lãnh đạo của Thủ Đô cũng đã đến để chăm nom và khích lệ. Đến thời điểm này chỉ còn một tháng nữa là đến ngày Đại lễ. XQ tổ chức một lễ rước trọng thể, thể hiện được sự trọng thị của mình đối với một việc mình làm. Đồng thời, XQ cũng thể hiện được tấm lòng của mình. Tôi nghĩ rằng cuộc hành lễ này nó sẽ không chỉ quảng bá cho XQ mà nó có thể nhân lên tình cảm đối với Thủ Đô và tất cả với những nơi mà bức tranh đi qua. Bức tranh cũng sẽ đến Hà Nội vào đúng cận kề ngày đại lễ, sẽ giới thiệu đến với công chúng một sản phẩm của mình, nhưng sâu thẳm hơn sản phẩm ấy là ý thức công dân cũng như là tình cảm thiêng liêng đối với đất nước. XQ gắn bó với nhiều vùng miền đất nước, từ thành phố Hồ Chí Minh đến cao nguyên Đà Lạt, ra thành phố biển Nha Trang, Hải Phòng và rất nhiều nơi ở miền Bắc nữa, nhưng trước hết đây là tấm lòng của Lâm Đồng - Đà Lạt vì đây là cái nôi mà sản phẩm này được sinh ra. Vì thế, tôi nghĩ rằng cuộc hành hương này nó cũng là một phần đóng góp của Lâm Đồng đối với ngày Đại lễ. Rất tiếc là ngày hôm này không có những quan chức lãnh đạo của tỉnh Lâm Đồng có mặt tại đây, tôi sẽ truyền đạt lại ý này với các anh chị lãnh đạo của Lâm Đồng vì lúc này đang là thời kỳ chuẩn bị đại hội cho nên các anh chị bận chăng? Rất mong anh chị em báo chí truyền thông có thể phản ánh được đây chính là một món quà không chỉ riêng XQ mà của cao nguyên Lâm Đồng đối với thủ đô Hà Nội. Cuối cùng, một lần nữa thay mặt anh em Tri Kỷ Hữu đến đây chia sẻ kết quả của XQ, hết sức hoan nghênh, biểu dương và kể cả sự tri ân đối với anh chị em nghệ nhân của XQ những người hằng ngày bằng tài khéo léo của mình đã tạo tác nên sản phẩm này và tất nhiên cũng phải hoan nghênh nỗ lực của chủ nhân của XQ, người đã dám bỏ ra công sức tiền bạc, thời gian và công việc kinh doanh của mình cho tác phẩm này, chính vì thế tôi rất tán thành với ý tưởng của XQ coi những Tri Kỷ Hữu là những người chia sẻ và với tinh thần ấy. Một lần nữa, tôi xin chức cho cuộc hành trình của chúng ta sẽ thuận buồn xuôi gió, sẽ nhân lên ý nghĩa mà ngày hôm nay chúng ta nhận biết được, để khi đến được với Thủ Đô vào ngày Đại lễ, sẽ thực sự đạt được những điều mà chúng ta mong ước. Một lần nữa, xin chúc sức khỏe đến tất cả quý vị và các bạn.
-----------------------------------
BÀI PHÁT BIỂU CỦA NHÀ SỬ HỌC DƯƠNG TRUNG QUỐC
nhân ngày gặp gỡ – Tri Kỷ Hữu – tại XQ Hà Nội
22 – 05 - 2010
Tiếp lời anh Vũ Mão, tôi cũng muốn có một đôi lời. Lâu nay chúng ta mỗi lần có cơ hội vào Đà Lạt, chúng ta đều đến không gian của XQ và ở đấy có không gian của Tri Kỷ Hữu. Có thể nói đã được vun đắp từ nhiều năm nay. Còn ngôi nhà 88 này là ở Hà Nội, nhưng năm nay rất đặc biệt là XQ đã kéo quân ra đây để tham gia đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Và đó cũng là cơ hội cho chúng ta gặp nhau để cùng chia sẻ với XQ, không chỉ trên phương diện kinh doanh nữa mà trên cả phương diện văn hóa và những công việc chuẩn bị cho 1000 năm Thăng Long. Và XQ rất mong muốn được đóng góp với thủ đô của chúng ta. Vì thế, không gian này cũng là nơi mà anh chị em chúng ta đến đây đóng góp ý kiến và chia sẻ những khó khăn, những thuận lợi với XQ từ nay đến cuối năm khi mà bức tranh thêu sẽ được rước ra và đặt trong không gian thành cổ. Ở đây có rất nhiều anh chị em hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, tôi rất mong chúng ta cùng nhau chia sẻ với XQ. Vì đó là mục đích hết sức ý nghĩa. Cuối cùng xin kính chúc bác Vũ Khiêu, các anh chị sức khỏe, hạnh phúc.
Xin cảm ơn.
--------------------------------------
BÀI PHÁT BIỂU CỦA NHÀ SỬ HỌC
DƯƠNG TRUNG QUỐC
tại Festival biển Nha Trang 2007
Kính thưa các vị lãnh đạo của tỉnh Khánh Hòa và thành phố Nha Trang.
Kính thưa các bè bạn của tỉnh Khánh Hoà và của thành phố Nha Trang, của công ty XQ hội tụ về đây nhân dịp Festival biển Nha Trang 2007.
Kính thưa các anh chị trong cộng đồng XQ.
Là một người bạn của anh Quân và chị Xuân cũng như của cộng đồng XQ, người đã từng đồng hành cùng với nhiều doanh nghiệp Việt Nam biết và không sợ sự đổi mới và hội nhập. Tôi xin chia sẻ lời chào đón vui mừng rằng ngày hội Festival biển Nha Trang một cách rất xúc động, hết sức sống động và trong đó, công ty XQ của chúng ta đã có một sự đóng góp hết sức có ý nghĩa. Về phần tôi, tôi rất xúc động trước công sức của những chủ doanh nghiệp như anh Quân và chị Xuân cùng toàn thể anh chị em Nghệ nhân – Nghệ sỹ XQ đã nuôi dưỡng và phát triển được một trong những ngành nghề truyền thống của cha ông chúng ta. Đưa từ cái nôi của đồng bằng sông Hồng về phương Nam và về khắp mọi miền của đất nước thông qua các nghệ nhân thêu của XQ nói riêng và của cả cộng đồng Việt Nam nói chung là rất mạnh. Những đóng góp của các bạn là gìn giữ được bản sắc và di sản văn hoá của dân tộc, biến nó thành một ngành nghề mang lại niềm hạnh phúc cho nghệ nhân và mang lại sự giàu sang cho đất nước. Tôi xin nhấn mạnh đến chữ “giàu” mà chúng ta thật ra qua tất cả những gì chúng ta chứng kiến qua bàn tay của các nghệ nhân thể hiện trên những tác phẩm, những hàng hoá đặc biệt được trưng bày tại đây, cho phép chúng ta có thể tự hào nói rằng nghề thêu của chúng ta không thua kém ngành nghề nào trên thế giới ngày nay. Hơn thế nữa, công ty XQ gắn liền với những hoạt động tại trung tâm của mình, biến cơ sở kinh doanh của mình thành những địa điểm văn hoá, làm giàu thêm sức sống văn hoá, làm phong phú hơn đời sống văn hoá của các địa phương và thành phố bạn: Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Đà Lạt, Đà Nẵng, Huế và Nha Trang – thành phố biển của chúng ta. Chúng tôi thấy rằng, công ty XQ thông qua những chương trình chung đó góp phần làm rộng mở hơn thành phố Nha Trang đầy sức sống và đầy triển vọng phát triển trong công cuộc công nghiệp hoá và đổi mới hiện nay. Hơn thế nữa, còn góp phần cho đời sống văn hoá thêm phong phú và mang ý nghĩa sâu sắc. Đó là nguồn lực phát triển của mỗi địa phương cũng như mỗi ngành nghề. Đặc biệt hơn nữa là cuộc vui ngày hôm nay của chúng ta vẫn không quên những nỗi đau, những đói kém của các cháu nhỏ ở ven biển miền Trung – khúc ruột của đất nước, nơi gánh chịu tất cả những thiệt hại của mọi thử thách trong lịch sử cũng như của thiên nhiên. Tôi nghĩ rằng sự quan tâm của chúng ta đưa đến cho các cháu nhỏ ven biển miền Trung và cả nước có một ý nghĩa rất lớn, đưa đến cho các cháu một tương lai tốt đẹp hơn bởi vì các cháu ấy sẽ trở thành những tài nhân, những người đóng góp cho sự phát triển của đất nước sau này và chính vì ý nghĩa ấy mà chúng tôi rất trân trọng việc làm của công ty XQ và rất mong mọi người cùng hưởng ứng, không những có ý nghĩa đối với đất nước, đối với tương lai của chúng ta và tôi chia sẻ mà trước hết còn có một ý nghĩa hết sức to lớn về đóng góp của chúng ta hướng về 1000 năm Thăng Long – Hà Nội sắp tới vào năm 2010. Và với tôi tất cả ý nghĩa tốt đẹp ấy, một lần nữa tôi xin cảm ơn những sáng kiến của công ty XQ và hoạt động việc làm nghiêm túc, tích cực của lãnh đạo thành phố Nha Trang để công ty XQ tổ chức thành công tốt đẹp chương trình lễ hội trong ngày vui to lớn của Festival biển 2007 tại thành phố biển Nha Trang của chúng ta. Xin kính chúc Festival thành công tốt đẹp, tôi xin chúc công ty XQ và các doanh nghiệp ở Nha Trang thành đạt và xin chúc sức khỏe của tất cả quý vị!
--------------------------------------
BÀI PHÁT BIỂU CỦA NHÀ SỬ HỌC
DƯƠNG TRUNG QUỐC - TRONG CHƯƠNG TRÌNH
“HỘI NGƯỜI CHIA SẺ VÌ TRẺ EM NGHÈO”
Kính thưa các vị khách quý,
Kính thưa nghệ nhân – nghệ Sỹ của công ty XQ
Là một người bạn của anh Quân và chị Xuân cũng như của cộng đồng XQ, người đã từng đồng hành cùng với nhiều doanh nghiệp Việt Nam biết và không sợ sự đổi mới và hội nhập. Tôi xin chia sẻ lời chào đón vui mừng rằng lễ hội hết sức xúc động, hết sức sống động và trong đó, công ty XQ của chúng ta đã có một sự đóng góp hết sức có ý nghĩa. Về phần tôi, tôi rất xúc động trước công sức của những chủ doanh nghiệp như anh Quân và chị Xuân cùng toàn thể anh chị em nghệ nhân – nghệ sỹ XQ đã nuôi dưỡng và phát triển được một trong những ngành nghề truyền thống của cha ông chúng ta. Đưa từ cái nôi của đồng bằng sông Hồng về phương Nam và về khắp mọi miền của đất nước thông qua các nghệ nhân thêu của XQ nói riêng và của cả cộng đồng Việt Nam nói chung là rất mạnh. Những đóng góp của các bạn là gìn giữ được bản sắc và di sản văn hóa của dân tộc, biến nó thành một ngành nghề mang lại niềm hạnh phúc cho nghệ nhân, mang lại sự giàu sang cho đất nước. Tôi xin nhấn mạnh đến chữ “giàu” qua tất cả những gì chúng ta chứng kiến qua bàn tay của các nghệ nhân thể hiện trên những tác phẩm, những hàng hóa đặc biệt được trưng bày tại đây, cho phép chúng ta có thể tự hào nói rằng nghề thêu của chúng ta không thua kém ngành nghề nào trên thế giới ngày nay. Hơn thế nữa, công ty XQ gắn liền với những hoạt động tại trung tâm của mình, biến cơ sở kinh doanh của mình thành những địa điểm văn hoá, làm giàu thêm sức sống văn hóa, làm phong phú hơn đời sống văn hóa của các địa phương và thành phố bạn: Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Đà Lạt, Đà Nẵng, Huế và Nha Trang. Chúng tôi thấy rằng, công ty XQ thông qua những chương trình chung đó đã góp phần làm là lễ hội rộng mở hơn. Hơn thế nữa, những hoạt động của công ty XQ còn góp phần cho đời sống văn hóa thêm phong phú và mang ý nghĩa sâu sắc. Đó là nguồn lực phát triển của mỗi địa phương cũng như mỗi ngành nghề. Đặc biệt hơn nữa là cuộc vui ngày hôm nay của chúng ta vẫn không quên những nỗi đau, những đói kém của các cháu nhỏ. Tôi nghĩ rằng sự quan tâm của chúng ta đưa đến cho các cháu nhỏ cả nước có một ý nghĩa rất lớn, đưa đến cho các cháu một tương lai tốt đẹp hơn bởi vì các cháu ấy sẽ trở thành những nhân tài, những người đóng góp cho sự phát triển của đất nước sau này và chính vì ý nghĩa ấy mà chúng tôi rất trân trọng việc làm của công ty XQ và rất mong mọi người cùng hưởng ứng. “Hội người chia sẻ” không những có ý nghĩa đối với đất nước, đối với tương lai của chúng ta mà còn có một ý nghĩa hết sức to lớn để hướng về kỷ niệm1000 năm Thăng Long – Hà Nội sắp tới vào năm 2010. Với tôi tất cả những hoạt động của công ty XQ mang tính nhân văn sâu sắc.
Một lần nữa tôi xin cảm ơn những sáng kiến của công ty XQ và hoạt động việc làm nghiêm túc. Tôi xin chúc công ty XQ thành đạt và xin chúc sức khoẻ của tất cả quý vị!
--------------------------------
ĐÀ LẠT KHÔNG THỂ LÀ THỦ PHỦ CỦA MỘT TỈNH
Tố Minh (thực hiện)
Uyên bác, tâm huyết và thẳng thắn, cởi mở - nhà sử học Dương Trung Quốc – Tổng Thư Ký Hội Sử học Việt Nam; thành viên ủy ban văn hóa, giáo dục, Thanh thiếu niên của quốc hội; thành viên Hội đồng di sản quốc gia, đã dành riêng cho phóng viên Báo Lâm Đồng cuộc trao đổi về một Đà Lạt (ĐL) phát triển. “Cách nhìn rất thiện chí” này sẽ cung cấp nhiều ý tưởng cho các nhà lãnh đạo và bạn đọc một hướng tư duy mới.
Nhưng trước hết, phải khai thác những gì đã có rồi mà nó đang bị mai một, đang bị mất đi. Tôi lấy ví dụ về sinh thái, đấy cũng là góc nhìn văn hóa. Nếu nhìn cái cây chỉ tính tỷ lệ che phủ thì chúng ta không đặt nó như là yếu tố văn hóa. Phải nhận biết đâu là những đặc trưng của Đà Lạt và khai thác nó. Chúng tôi cũng ghi nhận việc Đà Lạt đang hướng tới thành phố hoa, hướng tới một thành phố những nông sản đặc sản địa phương… nhưng tôi trở lại làm thế nào để khai thác nó. Muốn trở lại những giá trị đã có, chúng ta phải vượt qua được cái ngưỡng trong nhận thức là di sản của chế độ cũ. Chúng ta mặc cảm về chế độ nặng nề mà quên rằng di sản ấy là di sản của nhân dân, của dân tộc mình và kể cả di sản của nhân loại nữa. Tôi cho rằng, có những giá trị tự đánh mất và ta tự khuôn mình trong quan niệm Đà Lạt là thủ phủ của tỉnh Lâm Đồng. Điều đó rất lãng phí, lãng phí nhiều. Thí dụ giáo dục, nhìn lại lịch sử rõ ràng Đà Lạt là trung tâm giáo dục của Miền Nam, rộng hơn nữa là của cả nước, của Đông Dương và cả khu vực, nhờ ở đây có đặc thù về vị trí địa lý và sinh thái. Đà Lạt có nhiều trường học rất nổi tiếng, tại sao ta không phục hồi trường học ấy, thậm chí với học hiệu ấy; phục hồi lại thương hiệu của nó (thí dụ Couvent Des Oiseaux Trần Hưng Đạo…) Ta giữ lại những cái đó còn là nối kết cái truyền thống lâu dài, cộng đồng cựu học sinh sẽ về tham gia với thành phố. Và cũng đừng nghĩ giáo dục chỉ phát triển giáo dục bên trong và phát triển bên ngoài. Phải khai thác hình thức học ngắn hạn, du khảo mùa hè, mùa đông của các nước khác, có thể mở các lớp học ngắn ngày về Tây Nguyên học … không nhất thiết có ngay trường đại học lớn.
Rõ ràng, chúng ta đặt Đà Lạt đúng tầm vóc của nó thì Đà Lạt hoàn toàn có điều kiện đúng quan điểm địa lý và trung tâm văn hóa của khu vực Đông Nam Á. Nhìn cả vùng Đông Nam Á kể cả Thái Lan, và rộng hơn nữa thì không có nơi nào thuận lợi để có điều kiện xây dựng thành phố mang tính quốc tế bằng Đà Lạt. Tại sao ở Đà Lạt không xây dựng một trung tâm đào tạo và huấn luyện thể thao quốc gia, một trung tâm y tế của khu vực? Nếu có ở Đà Lạt, Việt Nam không phải ra nước ngoài mà ngược lại các nước sẽ đến Đà Lạt cùng với du lịch.
Đà Lạt đương nhiên là sản phẩm văn hóa phương Tây, văn hóa của Pháp nhưng chúng ta rất trân trọng nhưng cũng đừng khuôn vào đó mà phải quốc tế hóa, hội nhập với thế giới. Nếu có một ứng xử, có quan điểm không “mở” thì mãi mãi tự trói mình vào trong khuôn ấy. Anh phải chứng minh được rằng, nếu có một cơ chế tốt hơn thì mọi cái phải tốt hơn, không riêng gì Đà Lạt mà cả những lợi ích lớn của nhà nước ở khu vực này.
---------------------------------
BÀI THAM LUẬN CỦA ÔNG DƯƠNG TRUNG QUỐC
TẠI BUỔI HỘI THẢO VỀ
“CON ĐƯỜNG PHÁT TRIỂN NGHỀ THÊU”
Kính gửi Anh Quân và các bạn tham dự cuộc trao đổi phát triển ngành thêu.
Vì lý do bất khả kháng nên tôi không ở lại dự cuộc trao đổi về “Con đường phát triển nghề thêu” mà tôi biết trước sẽ rất có ý nghĩa, không chỉ đối với sự phát triển của XQ mà còn có khả năng tác động tốt vào một ngành nghề một lĩnh vực của đời sống kinh tế đang chuyển mình trước những thúc đẩy và thúc ép của thực tiễn.
Vắng mặt tại cuộc trao đổi nhưng tôi hy vọng vào sự thành công và xin có một vài ý kiến sau:
Căn cứ vào đâu mà có niềm tin như vậy: Ví dụ qua XQ, tôi thấy ý chí của con người Việt Nam. Từ ý chí của người chủ với những ý tưởng sáng tạo trong việc quản lý và phát triển doanh nghiệp. Từ ý chí của người thợ với những kiên nhẫn luyện nghề trong đường kim mũi chỉ và những ý tưởng sáng tạo gửi gắm vào đó. Từ những sự hưởng ứng hỗ trợ tuy chưa thật là nhiều của xã hội đối với sự phát triển của ngành nghề. Tôi còn thấy ở XQ một môi trường văn hóa kinh doanh đang hình thành với nhiều tìm tòi, khám phá cho dù có những vấp váp nhưng hứa hẹn nhiều tốt đẹp. Tôi tin chắc rằng những điều tôi nói ở trên không chỉ thấy ở XQ mà còn thấy ở nhiều doanh nghiệp khác, ở nhiều nơi khác
Do vậy định vị và định hướng cho một con đường là khó, vượt những chặng đường cũng khó....
Nhưng tôi rất tin vào cái nguyên lý có đi mới đến, có đi mới thành đường và quyết đi khắc đến.
Vì lòng tin ấy mà tôi tin vào thành công của cuộc trao đổi này dù là nhích lên được một chút. Vì quan trọng nhất là chúng ta cùng đứng trên vạch xuất phát cho việc khai phá một con đường. Con đường phát triển ngành thêu Việt Nam.
Thân
--------------------------------
HỘI THIẾU NỮ RƯỚC PHẤN VỀ CHO HOA
“Rước Phấn Về Cho Hoa là một trong những đóng góp của XQ vào không khí lễ hội chung của Festival biển Nha Trang. Tôi nghĩ là một đoàn người với tất cả những phong cách vừa trang trọng, rất cổ điển trong trang phục và đi lại trên một đường phố đang náo nức lễ hội của thành phố hiện đại, tôi nghĩ chắc nó sẽ gây cảm xúc cho những người chứng kiến. Nó tạo ra một không khí cho lễ hội theo đúng nghĩa của nó. Festival là một hình thức mà chúng ta đã phổ biến ở nhiều địa phương nhằm có thể tôn vinh văn hóa, nhằm phát triển du lịch và quảng bá thương hiệu cho địa phương ấy. Nhưng rõ ràng, nếu thiếu đi sự tham gia của những người dân địa phương, những doanh nghiệp địa phương mà nó chỉ mang tính trình diễn của những đơn vị chuyên nghiệp thì chắc chắn nó sẽ làm mất đi ý nghĩa của một Festival đúng nghĩa của nó. Cho nên, việc làm của XQ như một đóng góp cho ngày hôm nay và gợi mở những trải nghiệm để chúng ta có thể làm cho lễ hội Nha Trang nói riêng và các địa phương khác nói chung, “Rước phấn về cho Hoa” thực sự theo đúng nghĩa là lễ hội của người dân”-
Nhà sử học - Dương Trung Quốc phát biểu.
----------------------------------
MỘT VÀI Ý KIẾN VỀ
ĐÊM GIAO LƯU TẠI XQ SÀI GÒN
Đêm giao lưu diễn ra tại khuôn viên showroom của XQ tại TPHCM, một vị trí rất đắc địa tại trung tâm có giá trị thương mại cao của thành phố và đối diện với một trong những khách sạn sang trọng và lớn nhất nước. Do vậy, bên cạnh nội dung trưng bày và hoạt động kinh doanh của cửa hàng thì mọi hoạt động văn hoá diễn ra trong khuôn viên có khả năng tạo ra các hiệu quả trái chiều: tích cực và tiêu cực. Đương nhiên mong muốn của XQ là tạo ra được những hiệu quả tích cực góp phần nâng cao hàm lượng văn hoá (trí tuệ) cho sản phẩm cũng như cho doanh nghiệp (thương hiệu).
Cuộc giao lưu vừa rồi mà tôi được tham dự nhằm nhiều mục đích khác nhau:
Mặc dầu cuộc giao lưu được chuẩn bị kỹ có kịch bản nhưng diễn biến đã diễn ra ngoài dự kiến phần nào khiến bên tổ chức hơi bị động. Tuy nhiên nhìn toàn cảnh có thể thấy là thành công ở phương diện khách hài lòng với không gian văn hoá, sản phẩm có chất lượng và phong cách giao tiếp lịch sự, thân thiện. Có thể một số đồ của người thiết kế chương trình không biểu đạt được nhưng với yêu cầu chung theo tôi là tốt. Tôi tin là đêm giao lưu đã gây ấn tượng, đặc biệt là khách nước ngoài và số đông lần đầu đến.
Tôi không được quan sát ở các tầng dưới hoặc trên (phòng ăn) nhưng tôi tin rằng số đông khách hài lòng với sản phẩm và con người XQ.
Xin chúc mừng và mong không ngừng rút kinh nghiệm.
Hà Nội 11 tháng 12 năm 2006
Dương Trung Quốc
HỘI KHOA HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM
------------------------------------------
BÀI PHÁT BIỂU GIỖ TỔ 2023
Kính thưa anh chị Xuân, Quân - chủ nhân của XQ.
Kính thưa đại gia đình XQ mà chúng tôi may mắn được biết và thân thiết từ bao lâu nay.
Thưa các vị tri kỷ hữu và các vị khách quý.
Năm ngoái thì tôi cũng được mời tham dự nhưng chúng ta đều hiểu rằng có được như ngày hôm nay sau đại dịch Covid, có lẽ rằng không chỉ ở Việt Nam mà trên cả hành tinh đều có khái niệm hậu Covid – một đại họa của thế giới nhưng nó đã đem lại cho chúng ta những cảm xúc và giúp chúng ta có thể trưởng thành hơn rất nhiều. Mỗi con người, mỗi dân tộc, mỗi doanh nghiệp cũng vậy thôi. Cho nên cuộc gặp gỡ ngày hôm nay có lẽ cũng là lúc chúng ta chia sẻ. Bạn gái làm MC nhắc nhiều đến sợi tóc bạc, nói về thời gian của mỗi con người. Anh Quân nói về những ý tưởng mới, những vấn đề thời sự phát triển của XQ trong tương lai gần.
Theo tôi thì tôi nghĩ rằng 30 năm của XQ chưa phải là dài, cho dù 30 năm ấy nó có ý nghĩa như cách nghĩ của người Việt Nam chúng ta là “tam thập nhi lập”. Tròn 30 năm, chúng ta có đủ trải nghiệm, đủ trưởng thành cả về thể xác và tinh thần để chúng ta tìm ra một hướng đi phát triển mới bền vững lâu bền. Đến XQ, cảnh quan thì vẫn như xưa. Nhưng có một điều là thời gian qua cây cối, hoa lá và qua sự chăm sóc của chủ nhân và đặc biệt là qua những sản phẩm sáng tạo của mình, chúng ta thấy được sự trưởng thành như thế nào mặc dù chúng ta cũng ngấm được tất cả những khó khăn gian khổ. Và thời gian cũng nhắc nhở chúng ta ngày hôm nay đã vắng mặt đi không ít các tri kỷ hữu - những bậc trưởng lão như giáo sư Vũ Khiêu, như chủ nhiệm ủy ban đối ngoại quốc hội - bác Vũ Mão và không ít con người nay không còn nữa. Nhưng đó cũng là quy luật hết sức tự nhiên thôi. Bỗng nhiên tôi hôm nay ở tuổi 77, lại trở thành một trong những người già nhất ở đây. Nhưng cũng chính vì già chúng ta mới ý thức được sức sống của tuổi trẻ. Cái sức sống đấy ở đâu? Ngày hôm nay, chúng ta tổ chức lễ Giỗ Tổ hướng về vị Tổ nghề của chúng ta cách đây đã hơn gần ba thế kỷ - cụ Lê Công Hành người Thường Tín. Sử sách ghi chép rằng cụ có công là học và đưa nghề thêu về Việt Nam. Tôi nghĩ rằng sự trân trọng ấy là hết sức đáng kính quý nhưng có lẽ không chỉ dừng lại ở đấy. Chúng ta sẽ hướng về tương lai xa xưa nữa để tìm kiếm những vị viễn tổ của chúng ta. Rằng mọi dân tộc đều bắt đầu bằng đồ gốm và đồ dệt. Chỉ có điều những sản phẩm của ngành nghề chúng ta nó không bền vững với thời gian, nó mất mát đi quá nhiều. Các nhà khoa học có thể tìm hiểu nghiên cứu thêm qua các khai quật khảo cổ, qua các trang thư viện cổ để tìm xem trước cụ Lê Công Thành là ai nữa. Trước khi chúng ta học hỏi phương pháp thì chúng ta có cái gì bản địa không? Nhưng điều đó không quan trọng bằng chính nghề thêu của chúng ta ngày hôm nay sẽ phát triển như thế nào, sẽ lan tỏa như thế nào, sẽ định vị như thế nào trong một nghề có thể nói là phổ biến trên toàn thế giới, đó là nghề thêu. Tôi nghĩ đó là điều nằm sau câu chuyện mà anh Quân vừa nhắc đến. Với 30 năm tồn tại, một loại hình thêu mới gắn liền với thương hiệu XQ, liệu nó có thể tạo nên một đỉnh cao nào đó không? Không chỉ ở trong nghề thêu ở Việt Nam mà nó có thể lan tỏa ra nơi khác. Có lẽ chúng ta rất khó trong lĩnh vực mà có yếu tố mỹ thuật, yếu tố thẩm mỹ để so sánh ai hơn ai. Nhưng điều quan trọng nhất là tạo ra được sự khác biệt, là nghệ thuật thêu Việt Nam khác với những nền thêu trên các nước trên thế giới kể cả những nước là đỉnh cao như Trung Quốc chẳng hạn – là một quốc gia rất gần và ảnh hưởng đến chúng ta. Vì thế, tôi rất là mong rằng, ngày hôm nay chúng ta lại hướng về tổ tiên, hướng về quá khứ. Nhưng hãy coi quá khứ nó chỉ là một tấm gương chiếu hậu nho nhỏ bên cạnh người lái xe thôi và đỉnh cao nó phải là ở phía trước của chúng ta. Để con đường chúng ta tiến lên phía trước, băng lên phía trước ấy, chúng ta kịp nhận ra cái gì đã qua, để học hỏi, để trân trọng những giá trị của những người đi trước, của tiền nhân, của Tổ nghề.
Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là mục đích của chúng ta là đỉnh cao phía trước. Tôi có hỏi anh Quân là cho đến nay, trong cộng đồng nghệ nhân XQ đã ai được công nhận chức danh, chức vị nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân, đó là cái chức vị gắn liền với nghề nghiệp. Hình như chưa có. Tôi cho đấy là một sự lãng quên. Tôi rất mong rằng chúng ta, bên cạnh việc tạo dựng sinh kế của mỗi người, sự nghiệp của người tiên phong và của những doanh nghiệp, chúng ta cố gắng tạo ra được một sự phát triển mà ở đó trân trọng trước hết là bàn tay của những nghệ nhân. Rồi thời gian trôi đi, chúng tôi gặp ở đây không ít những bạn trẻ lần đầu tiên gặp, đó là điều hết sức đáng quý, bên cạnh các bạn đã từng nhiều năm được gặp trong không gian này hay là XQ ở các địa phương khác. Tôi mong rằng, mỗi lần Giỗ Tổ chúng ta hướng về tổ tiên, hướng về quá khứ để học hỏi, để tri ân tiền nhân. Nhưng điều quan trọng là chúng ta phải nắm chắc vào hiện tại và dũng cảm hướng tới tương lai. Để một ngày không xa chúng ta có hẳn một dòng, hay một trường phái thêu Việt Nam mà ở đó ghi dấu đậm nét của XQ. Tôi rất mong rằng trong không gian được bày biện hết sức là trang trọng, hết sức là tỉ mỉ, hết sức công phu này, chúng ta vẫn thiếu một bảo tàng nghề thêu, không chỉ bảo tàng riêng của XQ, mà chúng ta nếu có cái nhìn là nghề thêu của Việt Nam qua các thời kỳ như thế nào, qua các vùng miền như thế nào, qua các bàn tay nghệ nhân quá khứ nổi tiếng như thế nào, thì chúng ta mới định vị được những gì chúng ta đang làm. Tôi rất mong là chúng ta dù chỉ là một doanh nghiệp ở một vùng đất thôi nhưng chúng ta cũng có được một tầm nhìn bao quát để chúng ta sẽ có những bước đi vững chãi. Tôi rất là mong rằng, một ngày nào đó trong không gian này sẽ có một bảo tàng, đương nhiên bắt đầu rất nhỏ thôi, có thể là những bộ sưu tập, những dấu tích, di tích, những hiện vật của nghề thêu Việt Nam trải qua trong lịch sử và trong đó có cả những dấu ấn của những bàn tay tài giỏi của các nghệ nhân thêu XQ. Họ được định vị bằng ngôn ngữ bảo tàng chứ không phải chỉ là những gallery, hoặc không phải chỉ là sự trang trí vắng lặng. Và như thế nó sẽ tạo sự phát triển bền vững hơn cho XQ trong tương lai. Đó là những điều mà tôi muốn chia sẻ trong ngày hôm nay, sau những trải nghiệm khá dài trong những quan hệ rất tình cảm, rất khăng khít, rất trách nhiệm giữa các tri kỷ hữu đối với XQ Việt Nam. Xin chúc XQ, trước hết là anh chị Xuân - Quân và cộng đồng các bạn thành viên trong đại gia đình XQ trên cả nước có sức khỏe, có được lòng nhiệt huyết để bảo tồn và phát triển ngành nghề của mình. Xin chúc tất cả những vị khách có mặt ở đây mọi sự tốt lành. Xin cảm ơn.
--------------------------------------
BÀI PHÁT BIỂU NGHI LỄ TRAO GIẢI "BÀN TAY VÀNG"
Kính thưa anh Quân, chị Xuân
Kính thưa cộng đồng anh chị em của XQ
Vào buổi sáng hôm nay, chúng ta đã nhìn về quá khứ để tôn vinh người xưa - vị tổ của nghề thêu và giờ đây chúng ta đang hướng về tương lai - tương lai mà ở đó không chỉ có thương hiệu, không chỉ có chủ nhân mà có tất cả chúng ta - gia đình chúng ta, là sinh kế, là cuộc sống, là đóng góp cho xã hội. Đối với nghề thêu, chúng ta coi trọng và nâng niu đôi bàn tay bởi vì chính đôi bàn tay tài khéo này đã thêu dệt nên những tác phẩm mà các bạn có thể tự hào đóng góp cho xã hội và có thể vươn lên những tầm cao khác. Đó là niềm hy vọng, là kỳ vọng của những người gây dựng nên thương hiệu đến năm nay đã tròn 30 năm.
Tôi nhắc lại, con số 30 rất có ý nghĩa. Các cụ thì thường nói: tam thập nhi lập. Tức là con người đủ tự tin đủ trải nghiệm, đủ bản lĩnh để lựa chọn và tiếp tục mong ước, mục tiêu của mình. Danh xưng đôi bàn tay vàng mà ngày hôm nay chúng ta thể hiện ở trong việc công nhận đội ngũ của chúng ta là mục tiêu để phấn đấu. Tôi rất mong rằng các bạn – cả người nhận và người chưa nhận dịp này đều ý thức được giá trị của nó và khi đã nhận rồi cũng có nghĩa nó sẽ thôi thúc, nó sẽ là động lực chúng ta tiến bước. Ngày hôm nay, tôi cũng nói một chút về cái tên gọi của ông chủ đây và người kế vị cũng lấy tên là Quân. Chữ Quân (tôi không phải là người am hiểu sâu lắm về chữ Hán nôm). Chữ Quân chúng ta đều thấy rất là mộc mạc, Quân có nghĩa là lính. Nhưng chữ Quân đó nó có cả những tầm cao khi chúng ta nói về bậc quân tử, đấng quân vương. Điều đó có nghĩa là gì ? Điều đó có nghĩa là giá trị của bất kỳ cái gì nó đều là giá trị toàn vẹn từ cái gọi là nhỏ nhất cho đến cái lớn nhất, từ cái thấp nhất cho đến cái cao nhất. Cũng như trong doanh nghiệp của chúng ta, chúng ta rất coi trọng vai trò của người sáng lập, những nhà quản lý của nhiều thế hệ đã có công đóng góp. Chúng ta cũng không quên rằng sự đóng góp ấy bắt đầu từ những con người đã tham gia vào trong lĩnh vực này. Vì thế mà buổi lễ ngày hôm nay chúng ta kết thúc bằng việc tôn vinh nghề nghiệp của mình, bằng việc công nhận, nói cách khác là đánh giá cao vai trò của những bàn tay, vai trò của những thành viên, những người lao động. Chỉ có điều nghề chúng ta lao động đi đôi với sáng tạo, bàn tay đi đôi với khối óc và có thể là cả trái tim nữa. Vì thế mà tôi muốn chia sẻ một đôi điều như lời chúc mừng, đối với XQ của chúng ta nói chung và với cộng đồng các anh chị và cá nhân chúng tôi những Tri Kỷ Hữu có cái duyên và cũng có cơ hội được gặp gỡ nhiều thế hệ, kể cả những người đã đi xa không còn ở đây nữa. Và nhất là đối với những bạn trẻ những người mới vào nghề. Tôi mong rằng là XQ sẽ đi xa hơn nữa, đặc biệt là trong những bước chuyển đổi vượt qua những năm này - bước chuyển đổi mà chúng ta có cao vọng là nó không chỉ ở trong nước mà nó có thể vươn tầm ra xa thế giới. Cuối cùng xin chúc XQ sẽ tiếp tục thành đạt, xin chúc tất cả sức khỏe và hạnh phúc đối với tất cả anh chị em trong cộng đồng. Kính chúc tất cả các vị khách quý, các tri kỷ hữu tiếp tục gắn bó và đồng hành với XQ trong những năm sắp tới. xin chân thành cảm ơn.
--------------------------------------------------
Hà nội, ngày 17.01.2009
Thân gửi các cháu con em của những người thợ thêu XQ
Các cháu quý mến,
Các cháu có may mắn là con em của những người thợ thêu, những nghệ sĩ thực thụ ngoài sự khéo léo của bàn tay còn có cả tâm hồn thuần hậu như những sắc màu của những sợi chỉ thêu. tâm hồn ấy và bàn tay ấy đã tô điểm bằng đường kim mũi chỉ làm nên những sản phẩm nghệ thuật đẹp đẽ cũng là những sản phẩm được ưa thích mang lại cho đời sống của những người thợ thêu cũng là của gia đình các cháu cuộc sống no đủ. Các cháu lại có may mắn nữa là cha mẹ các cháu gắn bó với đại gia đình XQ, nơi có một không gian để nuôi dưỡng những ý tưởng tốt đẹp và sự thân thiện.
Gia đình XQ lại tạo cho các cháu có một câu lạc bộ để tập hợp, chia sẻ, và quan trọng hơn là truyền lại cho các cháu những đam mê nghề nghiệp mà cha mẹ các cháu đã theo đuổi và gắn bó.
Chúc cho gia đình câu lạc bộ của những người con người thợ thêu XQ ngày càng đông vui, đầm ấm và mang lại cho các cháu một phần của tương lai sáng sủa. Tôi đã hứa sẽ góp cho các cháu một tủ sách để làm phong phú hơn sinh hoạt của câu lạc bộ. Tôi đã hứa, có nghĩa là tôi sẽ làm.
Chúc các cháu và bố mẹ các cháu cùng đại gia đình XQ một năm mới tốt lành
Xuân Kỷ Sửu
Dương Trung Quốc
---------------------------------------
“... Tôi cho rằng đàn bà là phái đẹp, hoàn toàn không phải là phái yếu, không chỉ vì có những người Mẹ chịu đựng những hy sinh mà có khi đàn ông cũng không chịu nổi, mà còn vì đôi khi tôi trở nên bối rối trước mặt một người phụ nữ mảnh mai”.
Trích lời Ông Dương Trung Quốc
Giấy chứng nhận Đăng ký Kinh doanh số 5800080268 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Tỉnh Lâm Đồng cấp ngày 29/01/1996
