Tác giả - Tác phẩm:
PHO TƯỢNG TANG LỄ
Trong nghệ thuật tân cổ điển:
Vốn thích việc lẫn lộn khái niệm hóa với những biểu lộ tình cảm như bức tượng tang lễ này: được phúng dụ về tài năng của người phụ nữ nghề thêu – tài năng này trở thành bản thể độc lập. “Tài năng của nghệ nhân thêu vẫn còn tang tóc và khóc cho cái chết của đệ tử mình ra đi còn quá trẻ”.
Bài học: Trong nghi lễ thay “Áo Sống – Áo Chết”
Nghệ nhân lớn tuổi tại căn nhà “Áo sống – Áo chết” đã để cho học trò hỏi mình... – Và thưa cô, cô tin rằng một ngày kia con sẽ sáng tạo được chứ? - Sáng tạo, ôi công việc đẹp và hạnh phúc làm sao! Và cô nghệ nhân lớn tuổi: “tiếc thật con ạ! Đó là lĩnh vực của tài năng – tinh tế và khéo léo (...) nếu con có tài năng, con sẽ tìm ra sự sáng tạo mới (...) nghệ thuật thêu nào không vẽ ra được và không nói lên được là nghệ thuật tồi, và người làm ra các loại thêu đó mà không cần đến tài năng (...) làm ra loại sản phẩm thêu đó, con sẽ gia nhập hàng ngũ mà người ta gọi là bán đồ “Sôn” trong nghệ thuật”.
Và cô nghệ nhân lớn tuổi đó cho rằng: Tài năng của nghệ nhân thêu là biểu hiện tối cao của sự nhận thức – tinh tế, khéo léo và cho dù nó là một ân huệ của thiên nhiên, nó chỉ phát triển đầy đủ bằng lao động không mệt mỏi.
“Con chớ tìm hiểu tài năng là gì? Tài năng của con sẽ hình thành nên những nghệ thuật thêu, tạo nên bức tranh bằng các loại âm thanh, nó làm cho chính thinh không nói lên thành lời, nó thể hiện ý tưởng bằng cảm xúc – cảm xúc bằng màu sắc và những niềm say mê thể hiện – nó khơi dậy ở đáy tâm hồn con người. Thông qua nó, khoái lạc của con người có những nét duyên dáng mới. Nỗi đau mà tài năng con người miêu tả làm tan nát trái tim, nó bền cháy mà chẳng bao giờ thiêu hủy, nó thể hiện ở những đêm đông Đà Lạt một cách nồng nhiệt, ngay cả khi miêu tả kinh hoàng chết chóc, nó mang tâm hồn cảm xúc về sự sống không bao giờ rời bỏ nó và nó sẽ truyền cho những trái tim nào biết tiếp nhận. Nhưng bất hạnh thay!, nó sẽ không biết gì với những người không được nó gieo mầm, và những điều kỳ diệu của nó không thể nhận thấy đối với những ai không có khả năng tiếp nhận chúng.
Vậy con muốn biết có tia lửa nào của ngọn lửa trong lồng ngực của con không? Hãy đi một vòng XQ Sử Quán, nhìn và lắng nghe những kiệt tác của những nghệ nhân (...) nếu mắt con rớm lệ, trái tim mình thổn thức, cơ thể con rung lên. Nếu con cảm thấy bị nghẹt thở vì đê mê, con hãy cầm lấy kim, chỉ với những vần thơ của nghề và làm việc...tài năng của người phụ nữ Việt Nam sẽ làm bốc lửa tài năng của con – con sẽ sáng tạo theo gương của họ, và đôi mắt khác sẽ sớm trả lại cho con những giọt nước mắt mà các nghệ nhân bậc thầy đã làm con trào ra...”
