- Chiếc rương 1789 tại Đà Lạt-
Khía cạnh Pháp tại Đà Lạt 120 năm
I. Bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền Và Dân Quyền Được Quốc Hội Lập Hiến Ở Pháp Thông Qua Tháng 8 – 1789:
Cuộc cách mạng Pháp là sự tổng hợp đầu tiên của 2 cuộc đổi thay lớn lao diễn ra trước nó.
• Điểm hội tụ đầu tiên giữa học thuyết được tuyên bố tại Mỹ (“quy luật tự nhiên” và các quyền bất khả xâm phạm, trong đó có quyền được sống, quyền được được tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc…vv…)
• Với các kỹ thuật cai trị duy lý đã được thử nghiệm tại Châu Âu già cỗi.
Cách mạng pháp nổi bật không phải chỉ nhờ ở sự mới lạ của nó, mà còn vì bản thân nước Pháp đã nổi bật trên trường thế giới. Lúc đó Pháp là nước đông dân nhất (sau Nga) hùng mạnh nhất – là nước tiên tiến nhất về kinh tế (sau Anh) tiếng Pháp khi ấy là công cụ giao tiếp quốc tế chủ yếu, là ngôn ngữ của tầng lớp thượng lưu học thức. Lúc đó, nước Pháp đòi hỏi vị trí bá chủ về văn học. Lúc đó ở các nước, nhiều nhân vật chính trị đều biết tiếng Pháp, am hiểu và say mê quan tâm đến lịch sử Pháp đã vay mượn những khái niệm và từ ngữ của Pháp như “phái hữu - phái tả” , “các câu lạc bộ”, “phái Giacobanh” “phái núi cao”, “phái Tecmido”, “phái Bonapác”, “Quân Suăng”.. vv..
Nền cộng hòa thứ III ở Pháp chính thức bắt nguồn từ cách mạng 1789 đã xây dựng được một đế quốc thuộc địa rộng lớn, chinh phục bằng sức mạnh của vũ khí, song với lương tâm hoàn toàn thanh thản vì tin rằng dưới ngọn cờ ba sắc, Pháp đang truyền bá trên thế giới một thông điệp ưu việt về đạo đức và trí tuệ, một thông điệp hấp dẫn vừa có khả năng khai hóa và Pháp hóa...v.v..
II. Phong Trào Phi Thực Dân Hóa Thế Giới Thứ 3
Sự nổi dậy lớn lao của thế giới thứ 3 chống lại chủ nghĩa đế quốc “Phương Bắc” thoạt tiên dường như đó là sự nổi dậy chống nước Pháp (hay chống lại Châu Âu, hoặc “Phương Tây”) nhân danh chính những nguyên tắc tự do của Pháp (1789) hoặc của Châu Âu.
Đòi những nước nhân danh nhân quyền đi chinh phục thuộc địa phải thi hành tại các thuộc địa chính những quyền phổ biến đó. Thế rồi trào lưu ấy phát triển thành nguyện vọng đòi khẳng định những khác biệt dân tộc – hoặc là bản sắc dân tộc.
Trào lưu ấy vung ra trước mặt chủ nghĩa đế quốc không phải các nguyên tắc phổ biến của chủ nghĩa ấy mà là những giá trị đặc thù của chính những dân tộc bị áp bức.
Bản thân thế giới đã trở thành một tổng thể thống nhất hiểu biết lẫn nhau. Và có quan hệ qua lại với nhau: sự hiểu biết lẫn nhau sâu rộng hơn này đã bác bỏ điều xưa nay được coi là tất nhiên:
Đó là thứ bậc các nền văn hóa. Chủ nghĩa tự do phương Tây không còn được coi là hình thức văn minh duy nhất có thể chấp nhận. Ngày nay chúng ta nói đến nền văn minh số nhiều những điều kiện đã tồn tại thế kỷ trước có tác dụng mở rộng ảnh hưởng của cách mạng Pháp 1789 suy yếu và không còn nữa.
- Nước Pháp không còn đứng hàng ngũ những cường quốc lớn.
- Tiếng Pháp không còn là ngôn ngữ của sự giao tiếp quốc tế.
- Châu Âu không còn là trung tâm duy nhất của thế giới.
Vì sự phản bội tinh thần 1789: nhân danh lý tưởng tự do chỉ là sự che đậy lịch sử cho bá quyền của Châu Âu
Thuyết phổ biến – di sản xa xôi của thời kỳ ánh sáng – 1789 – cái triết học ít nhiều ngấm ngầm nhưng dù sao cũng có tác động thúc đẩy trong các thể chế quốc tế. Tại sao không nhớ lại trong giây phút ấy, nhân kỷ niệm Đà Lạt 120 năm, không phải kiểu đắc thắng lỗi thời song cũng không nên tự dày vò một cách vô ích -:
Rằng cách đây hơn 2 thế kỷ, nước Pháp đã là một chặng đường trong hành trình tiến tới sự hình thành nhân loại.
V. Tuyên Ngôn Thiên Niên Kỷ Thứ III
“AD89” hội vì tuyên ngôn 26-8-1989 do 3 sinh viên Pháp thành lập. Hiện đại hóa tinh thần 1789. Từ ngày ra đời “AD89” hoạt động trên cả lĩnh vực quốc gia lẫn quốc tế nhằm 2 mục đích:
Thứ nhất: làm sao để tiến bộ công nghệ được sử dụng một cách tích cực phục vụ loài người?
Thứ hai: nhiều tham vọng là đề ra một học thuyết về nhân quyền xây dựng trên các quan niệm nhân văn về bản sắc và tính toàn cầu.
Bản tuyên ngôn 26-8-1989 được dự thảo tại đại hội bất thường thanh niên Châu Âu họp từ ngày 16 – 23-7-1989 tại cung Châu Âu, với sự tham dự của 500 đại biểu 21 nước thành viên Hội Đồng Châu Âu và đại diện của các tổ chức “AD89” trên khắp thế giới.
Những thanh niên từ các chân trời địa lý – chính trị và xã hội rất khác nhau tham gia tổ chức này (gần hơn 300 hội viên) được tổ chức thành những nhóm nghiên cứu về các đề tài khác nhau – thông tin – tin học – di truyền học – môi trường và vũ trụ.v.v…
