“Tuổi trẻ rất lâu đời và cho dù nó có nhận ra rằng những phẩm chất của nó đã tồn tại qua nhiều thế kỷ hay không, thì nó vẫn vĩnh viễn được đúc kết lại con đường của chính nó, dưới một loạt các huyền thoại, chuẩn mực và tôn nghiêm của một ngành nghề thêu truyền thống dân tộc tại XQ Sử Quán". Phụ nữ trẻ này đến với ngành nghề thêu, họ đang tạo dựng và khẳng định giá trị của bản thân trước xã hội trưởng thành, được tham gia bằng ý thức thuộc về một tập thể rộng lớn có chung cảm xúc, sở thích và cách sống của một nền văn hóa truyền thống dân tộc Việt.
- Dưới đây là lược trích trong một số nhật ký của những phụ nữ và giới thiệu tác phẩm tranh thêu tay của những người phụ nữ trẻ vào làm việc sau cơn đại dịch COVID.
- Tạ Thị Vinh - Sn: 08/07/1987
——————-
TÌM KIẾM CÁI HIỆN TẠI
(Tạ Thị Vinh - Sn: 08/07/1987 )
Tôi sẽ làm công việc của mình, dù lớn, dù nhỏ, tôi sẽ tự hào nơi “mồ hôi của tôi nhảy múa”... Tôi sẽ làm công việc của mình, công việc đến từ bàn tay của tôi, từ sự cố gắng và hy vọng, từ bổn phận và sự tìm kiếm của tôi. Tôi sẽ làm công việc đó vì sâu thẳm trong bản thân tôi được “ơn gọi” từ nghề truyền thống dân tộc Việt của phụ nữ chúng tôi. Tôi sẽ biết đó là công việc của mình, một công việc mà tôi đã cố gắng để trở thành một người phụ nữ của tôi trong thời gian…
….
TÌM KIẾM CÁI HIỆN TẠI
Nguyễn Thị Phương Thùy - (sn 06/09/1992)
Tôi và hầu hết các chị em phụ nữ học thêu đều có thể tham gia các khóa học phù hợp với sở thích và khả năng của mình.
Công việc ở xưởng thêu là yếu tố quan trọng nhất trong cuộc sống của tôi hiện tại, sau đó là các hoạt động chăm sóc khu vườn XQ Sử Quán - giải trí. Khi bạn dành đến 8 giờ mỗi ngày ở công ty, bạn cần một liều thuốc bổ sung và thư giãn lành mạnh để giữ thăng bằng… Về vấn đề xã hội có liên quan, tôi sống trong một môi trường vô cùng khoan dung cả ở công ty và ở Ngọc Khuê Đường XQ Sử Quán nhà. Khi nghĩ về tương lai, điều quan trọng nhất đối với tôi là chuẩn bị cho cuộc sống của nghề thêu và cách làm việc. Mối quan tâm lớn thứ hai của tôi là bảo vệ môi trường. Tôi cũng nghĩ về hòa bình thế giới tại Bảo tàng hoà bình Đà Lạt - XQ Sử Quán (nơi tôi làm việc) điều mà tôi gọi là cuộc đối thoại không biên giới giữa các dân tộc…
…………
ĐI TÌM CÁI HIỆN TẠI
Trịnh Phương Thảo.
(Sn: 7/9/2001)
—
Ngày đầu tiên khi vào Đà Lạt - XQ Sử Quán để học nghề, nhóm phụ nữ trẻ chúng tôi được cô giáo Nguyễn Thị Cúc hướng dẫn tham quan và nói chuyện về công trình văn hóa tại đây với chủ đề: Vì sự phát triển phụ nữ và trẻ em.
- Các bạn trẻ chúng ta hãy nhìn vào Đất nước của mình hiện thời chúng ta sẽ thấy điều mà nhà văn hóa và nhà thơ đã gọi là “nguồn gốc của mọi sự mơ hồ và xung đột”.
Sau đó đưa chúng tôi đi xem một tác phẩm tranh thêu: GIỮA HAI NỀN VĂN HÓA tại bảo tàng tranh thêu. Đây là tác phẩm cô kể lại câu chuyện cạnh tranh giữa văn hóa của tương lai và văn hóa của quá khứ, “hai kẻ này” hành hạ nạn nhân là một phụ nữ trẻ và hai kẻ đó khoác vai nhau đưa cô gái đi dạo trên đường phố, đi gặp gỡ phong cách xã hội của những người trẻ tuổi trở thành hàng tiêu dùng - gặp gỡ sự tinh vi của ngành công nghiệp "thanh niên" với phim ảnh, đĩa hát, quần áo - đã phát triển mạnh mẽ - bạo lực ở tuổi vị thành niên - việc sử dụng ma túy của giới trẻ - xung đột giữa các thế hệ. Tất cả đã thúc đẩy sự tò mò của thế hệ thanh niên này, họ sẽ kết thúc trên ghế của bác sĩ tâm lý. Tệ hơn nữa là nhà tù …
Sau đó cô giáo đặt câu hỏi cho chúng tôi:
“Vậy, chúng ta đề cập đến ai khi nói về tuổi trẻ tương lai của đất nước? Phải chăng sự phát triển đa dạng của đất nước chúng ta đã phản bội chúng ta.…”
Với chủ đề phụ nữ ngành nghề thêu “đi tìm cái hiện tại” bằng cách phát triển Văn hóa, những người tham gia của chúng tôi ngày hôm đó đã có cái nhìn sâu hơn về các hình thức biểu hiện văn hóa đặc trưng ngành nghề thêu truyền thống, các giá trị mới, hình thức và hành vi ngôn luận của chúng tôi, mối liên hệ giữa truyền thống và hiện đại và sự chinh phục các lĩnh vực sáng tạo mới. Những phụ nữ trẻ chúng tôi sẽ cùng nhau tìm kiếm những mô hình phát triển mới, trong đó văn hóa sẽ được khôi phục lại vị trí trung tâm của nó trong quá trình phát triển chúng tôi được tham gia đầy đủ vào quá trình phát triển văn hóa (…)
……
ĐI TÌM CÁI HIỆN TẠI
Trần Thị Ngọc Yến- Sn: 27/8/1990
(Lược trích nhật ký học thêu)
-Tôi thức dậy lúc 05:00 sau khi bỏ qua khoảnh khắc tồi tệ trong mười lăm phút. Vẫn còn nửa mê man, tôi tắm nước lạnh, ăn sáng rồi lấy xe ra khỏi nhà. Nếu dậy trễ đến công ty là một cực hình, khi đó ngoài đường nhiều xe cộ qua lại và không tuân theo một luật lệ giao thông nào cả, và sẽ bị ngột ngạt trong đám đông, cuối cùng tôi cũng có thể tỉnh dậy gần như hoàn toàn. Tôi phải chạy xe dưới lòng đường, nhưng tôi đã đến công ty kịp giờ học thêu đầu tiên, sau đó là môn vẽ. Lớp học tiếp theo là học những nghi thức - nghi lễ, lịch sử nghề giống như các phụ nữ khác của tôi, lúc đầu tôi không chú ý lắm. Không phải lúc nào bạn cũng dễ dàng nắm bắt được một bài học khi bạn không nói được ngôn ngữ của nghề đó một cách hoàn hảo, nỗ lực đó còn lớn hơn nhiều, đặc biệt khi môn học là lịch sử nghề thêu. Vào giờ ăn trưa, tôi không lãng phí thời gian, ăn vội rồi đi vào trong những khu vườn XQ Sử Quán khám phá và chụp ảnh bằng điện thoại.
Vào buổi chiều, tôi có một lớp học giá trị được gọi là “Nụ Tầm Xuân” (nói về vai trò của người phụ nữ). Khi nó kết thúc, tôi lao ra khỏi lớp học và về nhà nhanh nhất có thể. Khi về đến nhà, tôi nói một câu "xin chào" ngắn gọn với gia đình, đặt kim, chỉ và túi xách vào phòng, đi chơi với một số bạn cũng học lớp nghề thêu sống gần đó. Chúng tôi thường dành hàng giờ để cùng trò chuyện với nhau trong nghệ thuật thêu, uống nước cùng nhau. Hôm nay chúng tôi chơi cho đến 19h:00. Trở về nhà một lần nữa, tôi ăn tối và sau hai giờ thực tập kĩ thuật thêu (bài tập về nhà) tôi đi ngủ. Hôm nay tôi không xem tivi…
—————-
TÌM KIẾM HIỆN TẠI
NRÒNG THẮM
Ngày sinh: 01/09/1999
…………
Cô giáo dạy thêu, cho chúng tôi biết về hy vọng và nỗi sợ hãi của cô đối với tương lai - và suy nghĩ về những cách mà giáo dục có thể giúp tất cả những người phụ nữ chúng tôi định hình tốt nhất tương lai của con người và môi trường. Thông qua các tác phẩm nghệ thuật, khảo sát, và thảo luận nhóm tập trung, đã chia sẻ ý tưởng với nhau. Các cô giáo tại XQ Sử Quán đã thực sự được truyền cảm hứng cho phụ nữ và tôi đã cố gắng tiếp thu càng nhiều ý tưởng này càng tốt. Và một trong những thông điệp chính mà chúng tôi học được giáo dục là điều cần thiết để các cá nhân sống một cuộc sống đàng hoàng và có ý nghĩa, nó cũng rất quan trọng để định hình tương lai chung của phụ nữ chúng tôi.
Còn với tôi suy nghĩ về giáo dục như một hình thức chung sống hạnh phúc được lựa chọn, đã trở thành một trong những ý tưởng chính trong các khóa học giá trị của nghề thêu. Và bây giờ, chỉ thông qua công việc của cá nhân tôi - và nhiều chị em phụ nữ khác nữa - các ý tưởng sẽ được tranh luận thêm và thực hiện nghệ thuật thêu của mình trong bối cảnh văn hóa hiện thời (…)
————-
TÌM KIẾM HIỆN TẠI
Lược trích nhật ký học thêu của: Đinh Phạm Lệ Hương -
SN: 11/04/1998
Báo thức của tôi kêu như thường lệ lúc 06 giờ và tôi thức dậy lúc 07 giờ. Tôi không ăn sáng vì thấy mình tăng ký, điều này không được mẹ tôi khuyến khích, trước khi đi làm. Tôi đi xe máy đến Đà Lạt - XQ Sử Quán, xuống 50 bậc thang, để đến phòng học thêu và thay áo dài. Trong phòng học trước khi cô giáo dạy thêu đến, chúng tôi thường dành khoảng mười phút để khởi động và tập những động tác thêu hoặc tư thế ngồi thêu mà chúng tôi thấy khó quen nhất. Khi cô giáo đến và bước vào, tất cả chúng tôi đều cúi chào như thường lệ và sau đó công việc thực sự bắt đầu. Chúng tôi đã thực hiện các bài tập: Thêu - Bó tạc - Đâm xô - Sa hạt - Nối đầu... sau đó là "tập múa ly" (các bài tập giúp bạn nhịp nhàng, dẻo dai bàn tay và cơ thể). Đến lúc này chúng tôi đều toát mồ hôi hột. Sau đó đến "công việc trung tâm", bắt đầu với câu ngạn ngữ (bằng động tác thêu người thợ hình thành những sợi dây gắn bó thế giới này với bản thân mình) đây là công việc nhịp độ chậm liên quan đến việc nâng tay và chân có kiểm soát và các bài tập thăng bằng qua những động tác trong kỹ thuật thêu - Lướt vặn). Bậc thầy trong nhịp điệu thêu của chúng tôi là cô Nguyễn thị Huyền. Cô ấy là một nghệ nhân múa ly hàng đầu của XQ tại “Nhà hát nhỏ Nghệ nhân” và tôi thích các lớp học của cô ấy. Vào khoảng 10h40' tôi đến những studio khác để xem thêm về các biến thể thêu, cách nghệ nhân đi trước làm việc qua động tác và nhịp thở, v.v. kéo dài trong khoảng một tiếng đồng hồ.
Khoảng trưa sau khi kết thúc bữa cơm, tất cả chúng tôi tập trung trên các bậc thang bên ngoài để sẵn sàng đi bộ vòng quanh những khu vườn XQ, nơi chúng tôi làm công việc học tập môi trường. Sau một tiếng uống nước và nghỉ ngơi, vào khoảng 4h30’, tôi vào phòng để chuẩn bị cho thực hành những Nghi thức - Nghi lễ.
Tôi thích công việc này nó giống như một buổi khiêu vũ và đặc biệt là cho chúng tôi thấy được sự thiêng liêng và bí ẩn trong bản thân mình và nghề nghiệp của mình. Vào khoảng 5h30' khi kết thúc, tôi thay đồ và đi ra ngoài nơi mẹ tôi đang đợi. Chúng tôi về nhà cùng nhau và ăn gì đó rồi ngồi tán gẫu về nghề thêu sau đó làm vài việc cá nhân... Tôi đã không đi ngủ cho đến khoảng 23 giờ 30 phút. Thật là một ngày học thêu!...
------------
TÌM KIẾM HIỆN TẠI
Trích lược nhật ký học thêu của
Chân dung: Lê Ngọc Sương
- Sn: 09/05/2001
Sáng nay, tôi không nghe thấy tiếng gọi của mẹ tôi do đi bán hàng sớm, nên tôi đã không thức dậy cho đến khi đứa bạn học thêu đến gọi đánh thức tôi lúc 07 giờ 15 phút. Tôi thường đi tắm, nhưng sáng nay tôi chỉ có thời gian để gội đầu và rửa mặt, tôi gần như đã muộn bữa sáng.
Tôi ăn sáng lúc 07 giờ 40 phút, thường bánh mỳ có trứng, ly nước lọc, hoặc là ăn cơm chiên có trứng. Ăn xong tôi vào phòng chuẩn bị đi học. Lúc 08 giờ 15 tôi đến Sử Quán bằng xe máy. Lớp học bắt đầu lúc 08:30 vì vậy tôi đến lớp học của mình để điểm danh. Lúc 08 giờ 35, tôi đến lớp kỹ thuật thêu, nơi chúng tôi tìm hiểu một số kỹ thuật mới, kỹ thuật là một trong những môn học tốt nhất của tôi. Lớp thứ hai là học vẽ. Cho đến nay tôi là học sinh đứng đầu ở lớp. Lúc 09 giờ 55 phút, chúng tôi có mười phút giải lao. Người bạn tốt của tôi, Lý Thị Hồng Vân đã kể cho tôi nghe về kỳ nghỉ của cô ấy vào tuần trước, tại quê nhà của cô ấy, miền trung. Sau đó tôi đã có một khoảng thời gian kép về nghệ thuật - tham quan các tác phẩm thêu trong các bảo tàng. Chúng tôi cùng thực hiện một dự án về chủ đề nghệ thuật thêu và tôi được giao nhiệm vụ thực hiện một mảng thêu chỉ sử dụng kĩ thuật Sa Hạt trên một bức tranh. Trong tiết thứ hai, chúng tôi đã xem xét một số kỹ thuật của các bạn học viên mà giáo viên nghệ thuật của chúng tôi đã dạy học kỳ trước. Lớp học cuối cùng của chúng tôi trước khi ăn trưa là đọc những bài thơ về nghề, chúng tôi đã cùng nghe và xem video về cách ngâm thơ. Những tập thơ: Hoa đào không rơi - Đá trắng chiêm bao - Chữ cháy bờ lau (của thiền sư Minh Đức Triều Tâm Ảnh) mà chúng tôi đang nghiên cứu.
Bữa trưa từ 12:05 đến 13:00. Chúng tôi thường là đem cơm theo … Trước đại dịch COVID XQ Sử Quán đều có người nấu ăn cho nghệ nhân nhưng hiện thời tạm ngưng… Tôi ngồi với những người bạn và nói chuyện, khi ăn xong, chúng tôi đi bộ đến những khu vườn hoặc là vào trung tâm tơ lụa để xem xét có mẫu quần áo thêu nào mới không, chúng tôi đã rất thích một số quần áo nhưng chúng quá đắt so với đồng lương của chúng tôi…
Đôi khi cuộc sống nghề thêu có thể nhàm chán, khi mà các quy tắc là một lực cản, nhưng sâu bên trong tôi, tôi biết chúng ta cần có các quy tắc nếu chúng ta muốn thành công ở khóa học thêu. Mặc dù tôi ở xa nhà và gia đình nhiều cây số, nhưng nhiều người làm việc và ở tại Ngọc Khuê Đường (khu nội trú) và các nghệ nhân sống ở đó khiến phong cách sống này trở nên thú vị.
Ưu tiên hàng đầu đối với chúng tôi là việc làm, cung cấp phương tiện duy nhất để đạt được sự hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu của bản thân và cung cấp cho tương lai. Tiếp theo là các vấn đề về sức khỏe và nhà ở, nhu cầu sinh hoạt, thu nhận kiến thức, các hoạt động giải trí. Tôi đã học cách yêu tất cả các sinh vật sống, đã khám phá ra môi trường làm việc của mình, cải thiện hoàn cảnh của cuộc sống của mình, nắm vững các dạng kiến thức kỹ thuật và thu hút hoặc phát triển những phẩm chất như ý thức chủ động, tình đoàn kết và nhận thức về tầm quan trọng của phát triển cộng đồng đối với những phụ nữ nghèo trong nghề nghiệp (…)
(Lược trích nhật ký vào nghề sau đại dịch COVID…)
