Tìm kiếm: MỸ HỌC - CORONA

Khu vườn: Đi Tìm “THỜI GIAN ĐÃ MẤT”

Trong ngôn ngữ sử dụng hàng ngày của nghệ nhân – nghệ sỹ XQ: MỸ HỌC và TRIẾT HỌC của nghệ thuật thêu tức là lý thuyết về cái đẹp là từ ngữ tương đương với nhau. Ngày nay, trước cơn đại dịch khủng hoảng về sinh tồn, nó trở thành điều bận tâm thiết yếu.

Không đi sâu về sự ra đời mỹ học nghề thêu nhưng toàn bộ vấn đề là: giữa khoảng trống cuộc khủng hoảng mà nó để lại có thể tái tạo lại một cuộc sống trên cơ sở gạt bỏ những quan niệm mỹ học cũ hay không?... Sở dĩ cuốn sách đầu tiên mang tựa đề “Mỹ học” 1750 trở thành thời sự, cuốn Aesthetics của nhà triết học Alexander Gottlieb Baumgarten vì ông nói đến sự đảo lộn kép trong trật tự của nghệ thuật, Mỹ Học nào đã tác động đến tác giả (người sáng tạo) – mỹ học nào của người xem – (người tiêu thụ)… Trả lời câu hỏi này, ta thử xem các cuộc triển lãm được tổ chức khắp nơi từ nam đến bắc và sự tương tác giữa nghệ sĩ và khán giả với giá trị (mỹ học) nào đã hình thành cho cộng đồng …? Tốt hay xấu?...

Đối với các tác phẩm của nghệ nhân – nghệ sỹ XQ trong khu vườn này không còn là phản ảnh thế giới nữa mà chỉ là biểu hiện cõi sâu kín của tác giả, cái đẹp không còn là điều cần khám phá như trước kia nữa mà là điều cần phát minh ra.

Sự ra đời khu vườn để hình thành nên một lối sống (mỹ học) bổ ích tinh thần cho họ. Vì lối sống của mỗi con người không chỉ là cách biểu hiện các giá trị, còn là thứ thuốc hiện hình ra một số giá trị mà người ta đã quên lãng hoặc không biết đến. Chính kinh nghiệm trong cuộc sống được thiết lập hàng ngày ở không gian này giúp cho họ lập ra một danh mục thật sự là đáng giá trong đời (tuy rằng không tuyệt đối) nhưng ít ra cũng có thể cải thiện cuộc sống của họ trong tình hình hiện thời và sau này, có thể ví dụ danh mục cho cá nhân nghệ nhân – nghệ sỹ XQ:

- Biết đánh giá những gì mà mình có – Duy trì những mối quan hệ sâu sắc với môi trường sống - Hướng vào việc cuộc sống thực hiện những mục đích - Thông hiểu một số vấn đề siêu hình và đạo lý cơ bản, công lý, tự do và tự chủ… trong khu vườn này dẫn đến việc tìm kiếm sự giản dị và điều độ trong cách ăn uống.

Những người đầu tiên dùng từ THANH ĐẠM “FRUGAL” (từ này nguyên thủy chỉ một người sống bằng rau, trái cây). Sinh hoạt thanh đạm là có chừng mực trong ăn uống, giản dị trong y phục, từ tốn trong cử chỉ - nên từ thanh đạm được dùng để nói đến người nào làm chủ được một cách thông minh với tư cách là người tiêu dùng trong cách cư xử giúp cho họ thưởng thức tốt hơn những lạc thú và lợi ích cuộc đời. Khái niệm này không phải là tính hà tiện, tính lo xa. Đi theo con đường này là biểu thị một lập trường đạo đức, thậm chí là sự phản kháng tinh thần và chính trị đối với trật tự hiện hành, đó là nguyên lý “kinh tế thị trường” (tư bản) vì nguyên lý tư bản như sau: thặng dư về sản xuất, được tích lũy dưới dạng tư bản, sau đó tái đầu tư nhằm gia tăng sản xuất, nếu không có tăng trưởng, người nắm giữ tư bản sẽ không đầu tư, ngay xã hội giàu có nhất tăng trưởng dựa vào tiêu thụ, hơn nữa kinh tế thị trường tổ chức lao động dưới dạng công ăn việc làm, khả năng sinh lợi doanh nghiệp phụ thuộc vào năng suất lao động, tìm kiếm các phương tiện để nâng cao thêm năng suất lao động, nếu không có tăng trưởng kinh tế tiếp sau đó để nâng cao năng suất lao động là giảm bớt công ăn việc làm, tức là gia tăng nạn thất nghiệp, theo sau là sự cùng khổ con người và xã hội bắt đầu căng thẳng…

Vậy thì giá trị sống (mỹ học) nơi này có phổ biến được không?... Vì sau đại dịch CORONA, sẽ đặt lại vấn đề tăng trưởng kinh tế, là điều kiện tiến bộ xã hội và là nền tảng ổn định chế độ dựa trên một mỹ học của sự tiêu thụ vật chất không ngừng mở rộng giá trị sống là sự xa hoa… sự dè sẻn là một điều khủng khiếp …

Làm thế nào mà mỹ học trong khu vườn Đi Tìm “Thời Gian Đã Mất” có thể xen vào được cái trận đồ ấy?...

 

Cô thợ thêu xén tỉa cỏ ở thác “Hoa Đào Không Rơi” tìm kiếm lại những đường nét thanh thoát ở khu vườn Hương

Xinh xinh vài nụ cỏ

Đặt lên đĩa án thư

Lung linh vầng nhật nguyệt

Lung linh cả thái hư

 

NGHỆ THUẬT VIẾT THƯ PHÁP

Trong nghệ thuật viết chữ đẹp. Tôi đã quan tâm diễn đạt nét thanh và nét đậm với hai màu đen và trắng. Màu trắng đó là không gian. Nó sẽ thay đổi hình dạng khi vẽ lên tấm lụa có thể là mùa xuân, mùa hạ, mùa thu hoặc là đông.

Nét bút đầu tiên vạch lên lụa phải sống động. Tôi phải tưởng tượng là đang vẽ trên bầu trời. Nếu khởi thủy đó chứa đựng luồng sinh khí thì khoảng trống mênh mông của không gian sẽ có cuộc sống. Nó là mối quan tâm của tôi cho một sự khởi đầu của họa sỹ… Đó là một sự sinh nở ... Bây giờ người ta quá quan tâm đến số nhiều (số đông) mà không quan tâm sự khởi đầu nghĩa là quên mất cá nhân con người…

Với tôi một với một không phải là hai mà là giữa một “sinh linh” gặp gỡ một “sinh linh”

Tâm sự của người nghệ nhân viết thư pháp.

 

NGHI THỨC PHA TRÀ

Tìm kiếm lại thẩm mỹ học cổ truyền dựa trên sự điều độ một nghệ thuật sống cần sáng tạo lại.

Giữa sự xa hoa lãng phí rơi vào khủng hoảng do đại dịch và một quá khứ lạc hậu. Nghi thức pha trà hình thành nên những chuỗi nghi thức – nghi lễ để tìm lấy những khoảnh khắc hài hòa, giản dị với thiên nhiên, và có thể tìm thấy dấu vết nền thẩm mỹ này trong tác phẩm chuyện kể Hôm qua tại khu vườn “ngu ngơ”.

 

Tác phẩm “Bữa Tiệc Của Thần Linh”

- Cô thợ thêu rải thức ăn thừa cho sóc và chim sinh sống trong XQ Sử Quán.

Các cô hay nói: "Những loài vật ở đây không phải là khách của chúng ta, nhưng cần giữ lại phần cho nó…"

(nguyên tắc chia phần sự sống)

 

MỸ HỌC VỀ TÍNH THANH ĐẠM

Rất gần gũi với đời sống giản dị, là phương tiện đi tới giá trị đích thực. Cô thợ thêu đi tìm những điều bí ẩn trong nỗi đau sinh tồn của các loài côn trùng.

 

Ngọc Khuê Đường chữa bệnh bằng cách tập đi xe đạp.

 

NGHỆ THUẬT CẮM HOA

Nghệ thuật cắm hoa phải tuân theo những quy tắc và biểu tượng một cách chặt chẽ. Khởi đầu là một nghi thức tôn giáo dâng hoa lên thần linh là giao hòa lòng yêu cái đẹp với sự khổ hạnh và nó phải “với một chút nước và một nhành hoa, gợi lên được cảnh mênh mang của sống núi”.

Nó thể hiện một đời sống nhẹ nhàng, giao hòa với thiên nhiên, cho phép con người sống cùng với nhịp điệu của các mùa và thấm nhuần ý thức "vô thường" của đạo Phật. Xóa bỏ đi những trạng thái gây căng thẳng thần kinh cho nghệ nhân, đặc biệt ở những người hàng ngày phải tiếp cận một “Lối Sống Khác”.

Xinh xinh vài nụ cỏ

Đặt lên đĩa án thư

Lung linh vầng nhật nguyệt

Lung linh cả thái hư

 

MỸ HỌC VỀ THANH ĐẠM

Cô thợ thêu ngẫm nghĩ về bài thơ và diễn đạt nó qua nét chữ thêu