———-
Nghệ thuật thêu chân dung của Mai chín muồi (hình thành rõ nét một cách bướng bỉnh) như dòng nước sông đổi thay. Nghệ thuật ấy giống như một hành trình thụ pháp trong đó người du hành tìm cách đạt tới một điểm nút hay một tiêu điểm tóm gọn toàn bộ mối quan tâm của con người. Thoạt tiên, Mai đặt những bức ảnh con người mà cô thêu trước một cái nền trần trụi, một cánh cửa đóng kín, hay một gian phòng giống như bỏ hoang, dường như giúp cho Mai tránh khỏi những điều thu hút sự chú ý của mình trong cuộc sống thường ngày làm ta xa rời thực tại của chính ta. Dần dần, cô nhích lại gần họ mà ta không nên gọi là những người mẫu mà nên gọi là những người đối thoại với cô, thậm chí là những người mà cô sẽ chuyện trò tâm sự. Cô đã bỏ một thời gian dài đề thu hẹp cái khoảng cách đơn giản mà hầu như vô tận đó. Tưởng đâu như từ đó trở đi sẽ hiện diện của riêng gương mặt người đó đã rũ bỏ mọi thứ xung quanh, cô ngắm vào những nếp nhăn khuôn mặt vô hình kia nó báo hiệu về thời gian, sự tất yếu phải ra đi, phải già đi và dẫu vậy phải tồn tại.
Chân dung được thêu đó không phải là một mặt nạ mà gợi lên bóng dáng kia là người thứ hai trong bản thân mình. Tất cả những người mà Mai đến gặp như vậy đều không bị rút gọn lại còn chỉ là một hình nộm, một tấm bia đá trơ trơ bất động và ở cuối cuộc hành trình nghệ thuật thêu ấy có lời đáp…. Mai khơi gợi sự đối thoại, sự liên tục đồng lõa. Cô đặt câu hỏi với bức chân dung đó và lắng nghe tiếng vọng lại.
Ta chỉ có thể ngưỡng mộ và hiểu rằng nghệ nhân XQ đang xây dựng cái thành lũy bằng sợi chỉ mỏng manh và qúy giá chứa đầy tương lai này của con người (…)
Đêm XQ Sử Quán vắng vẻ.
Giữa cái lạnh Đà Lạt, Mai đột nhiên từ dưới chiếc cửa hiện ra, cuộn chỉ thêu trong tay.
Cô làm gì ở đó? Có thực là ở nơi quen thuộc này, cô chờ đợi cơ hội phát hiện được cái thoáng qua hay cái bất ngờ không? Tôi tự hỏi phải chăng cô ở đó để học nghệ thuật trở thành không là cái gì cả, trở thành cái hư không giữa trời này và đất này, và để tập luyện mình đáp ứng những đòi hỏi của nghệ thuật thêu của mình mà rõ ràng cô có một cách nhìn nhận hết sức cao đẹp và hết sức cao cả?
Trước một số bức chân dung, nhiều khi ta tự hỏi:
"Nghệ nhân thêu XQ đã làm cách nào để đến gần nhân vật như vậy mà không lộ? Bằng những bước chân nhẹ nhàng nào mà đã đến gần được “con chim hoang đường” kia chỉ đậu trong phút chốc? " Và một số người nghĩ: "Bằng việc làm ấy, nghệ nhân phải không cảm thấy mình bị lìa khỏi cuộc sống, khỏi thế giới sao? Sự rình rập triền miên ấy làm người ta cô đơn biết bao, và có lẽ
buồn rầu biết bao!" Những bước chân lặng lẽ ấy phải bước đi trước hết ngay trong bản thân mình, bởi vì chính trong không gian nội tâm diễn ra những sự việc trực giác, những nhận thức siêu cảm, chúng là tột đỉnh của nghệ thuật thêu chân dung này mà thoạt tiên người ta tưởng là cô ta chỉ để tâm đến bề ngoài của sự vật. Chính trong mối quan hệ với bản thân đó mà khách tham quan phòng thêu chân dung không được gây ra tiếng động nào có thể làm hoảng sợ mà xua tan đi mất một cái nhìn.
Khi làm được như vậy, không phải là ta lìa khỏi thế giới, vì hơi thở được nén lại đó làm cho tâm hồn bừng sáng nghe được trong mình tiếng đập của trái tim, được truyền đi qua động tác thêu.
Hôm ấy, Mai bước đi trong im lặng, cô đã ở trong trạng thái tâm hồn đó. Nếu như cô có thêu một cô gái nông thôn đầu đội chiếc nón lá, một đứa trẻ lấy tay che trán, lòng bàn tay ngửa ra ngoài đỡ gạt sự đe dọa của thế giới chiến tranh và bạo lực thì động tác thêu ấy được thực hiện một cách đơn giản, trực tiếp, như ánh sáng đến với ánh sáng, để làm bật ra từ gương mặt u tối của con người, cái nhìn thể hiện cái đơn nhất trong cái vô số…
Nhóm nghệ thuật thêu chân dung XQ Sử Quán rất giỏi trong việc nắm bắt đời sống nội tâm của đối tượng
Trong bức ảnh chân dung nổi bật: Cố thi sĩ Bùi Giáng - đóng vai trò như vật chứa đựng cảm xúc. Cho dù chân dung đàn ông, phụ nữ hay trẻ em, những đối tượng hấp dẫn được miêu tả trong các bức tranh thêu của họ đều tỏa ra đời sống nội tâm, phức tạp, cá tính và đầy tính con người.
Tại bảo tàng Đà Lạt - XQ Sử Quán những bức tranh chân dung có tính cách điệu và giàu sức gợi cảm cao, được thêu một cách chuyên nghiệp giống với những bức chân dung cổ điển. Nghệ nhân nắm bắt thế giới nội tâm của đối tượng, từ đó tạo ra những bức chân dung toát lên nét riêng biệt của họ.
“Tôi luôn cố gắng để lại một chút cảm xúc thực sự của con người,” nghệ nhân nói.
Để thêu được một tác phẩm chân dung ở đỉnh cao, những nghệ nhân thêu trong nhóm chân dung XQ Sử Quán đã mài giũa kỹ năng của mình một cách tỉ mỉ trong 10 năm qua, với rất nhiều thử nghiệm sáng tạo trong suốt chặng đường.
Như nghệ nhân: TRẦN THỊ MAI nói:
"Kể từ khi bắt đầu vào năm 2013, tôi đã cố gắng thêu tranh chân dung nhiều thể loại khác nhau - nhưng vì lý do nào đó... Cuối cùng tôi chỉ thêu được một bức chân dung."
