Xin trân trọng kính chào quý vị!

 

A. Phần giới thiệu “Sân khấu nghệ nhân”

   Hôm nay tôi đến đây với tư cách là người kể chuyện, mà với câu chuyện này tôi không muốn đưa ra một thông điệp chân lý nào cả. Và với vở kịch này người nghệ nhân – nghệ sỹ chúng tôi không diễn trên “Sân khấu hóa trang”, bởi tất cả chúng ta đều là diễn viên trên “Sân khấu thân phận đời người”.

   Với “Sân khấu nghệ nhân” chúng tôi muốn tạo ra nơi đây, nơi không gian của khu phố này một quảng trường với sự trình diễn của tập thể cộng đồng và mong rằng quý vị sẽ cùng những người nghệ nhân – nghệ sỹ chúng tôi tham gia tấu trình vào vở kịch.

   Kính thưa quý khách, sự đồng nhất làm cho cuộc sống trở nên nghèo nàn hơn. Sự đa dạng làm cho cuộc sống phong phú và giàu có hơn. Và chính sự đa dạng đó để tôi biết tôi là ai? Họ là ai? Sự tồn tại của tôi có liên quan đến họ hay không?

  Cũng như tôi là người nữ vì bên cạnh tôi có những người đàn ông. Tôi là một người Việt Nam máu đỏ da vàng cũng như trên thế giới có những người da trắng, da đỏ. Cũng như quý vị đang ngồi uống trà, còn tôi thì đang đứng trên đây. Cho phép tôi được ngồi và đi xuống để cùng dùng trà với quý vị để thấy sự đa dạng trong cái đồng nhất của chúng ta.

 

B. Phần mở đầu

  Tôi xin được kể cho quý vị nghe một câu chuyện ở miền Trung quê tôi. Chuyện ở một làng quê hẻo lánh, mà những con người ở đó bị nhiễm một loại vi-rút mà chính cuộc sống chúng ta đang muốn chống lại. Đó là căn bệnh của con người trở nên lầm lì ít nói, lúc nào cũng hậm hực oán hờn.

  Và hôm nay, để bảo vệ làng quê mình bằng cách kể về họ.

  Ngày xưa, làng tôi là những con người vui vẻ, sống thông cảm, chia sẻ. Những người ở làng tôi cũng là những người mà mỗi khi nhà mình có đám giỗ đều chờ đợi nhà hàng xóm.

  Và tôi xin được kể về căn bệnh của làng tôi bắt đầu từ chuyện một người đàn ông ở trong làng.

  Đó là một người đàn ông sống cô độc và kín đáo, anh ta đang thử tìm hiểu về quá khứ của mình, quá khứ của người vợ đã chết vì chiếc cầu bị gãy và cả đứa con gái bị trúng phong.

  Nhưng liệu anh ta phải là người chịu trách nhiệm về cái chết của người vợ mình, về căn bệnh quái ác hành hạ đứa con gái và chịu trách nhiệm về cái chết của người bạn khi giúp anh ta mà bị tai nạn không? Tất nhiên câu hỏi đã không được trả lời.

   Nhưng với tầm vóc đạo đức qua các câu hỏi thần học: đâu là cái thiện, đâu là cái ác? Thì liệu khuôn khổ “tội ác và trừng phạt” của Đôntôi Epski (Dostoyevsky) có còn thích hợp nữa không? Vì với câu chuyện này tôi không biết ai là kẻ sát nhân và ai là người bị hại. Cuối cùng, có lẽ là câu hỏi đặt ra cho chính mình.

 

Màn I

  Người đàn ông này lúc đầu là người mà lúc nào cũng luôn vụng về lúng túng, đầu thì lúc nào cũng để trên mây và luôn gặp những chuyện vô lý không tin được, lại cứ hay lẫn lộn mơ ước với sự thật. Đến khi bi kịch xảy ra, người thân của anh ta nằm sâu dưới đáy mồ lạnh thì người đàn ông này liền tìm ẩn thân ở “cõi thứ 3”. Kể từ đó người làng tôi cũng thường gọi người đàn ông này là “nhà tiên tri nhỏ”, bởi mắt anh ta lúc nào cũng chằm chằm nhìn lên các vì sao để tìm ra một thiên khải bí hiểm nào đó. Anh ta luôn muốn hòa giải những cái không sao hòa giải được. Anh ta say sưa với bản thân mình, say sưa khuôn mặt mình dưới đáy giếng sâu. Đôi lúc, cũng giống biết bao nhà trí thức trẻ khác, anh ta muốn người phụ nữ nào cũng mê mình. Rồi sau đó anh ta lẩn trốn vào cái tivi nhà mình với những bộ phim không tưởng, nơi những tỷ phú giàu có với những cuộc phiêu lưu không tưởng.

 

Màn II

   Vào một buổi tối, đang ngồi trong nhà, tôi chợt nghe một tràng cười đến rợn người phát ra từ nhà hàng xóm. Tôi liền qua đó xem thử. Tôi gõ cửa

  Cộc… cộc… “Anh ơi, anh có nhà không?”

  Tôi không nghe thấy gì cả, tôi gõ thêm… “Anh ơi, anh có nhà không?”

  Người hàng xóm của tôi đang mê mải chìm đắm trong những cuộc phiêu lưu không tưởng bên chiếc tivi nhà mình

   (Người đàn ông cười)

   Bất giác tôi rùng mình và vội vàng khép cửa lại. Về nhà, tôi cứ suy nghĩ mãi về điều này. Tại sao người đàn ông đó lại thỏa mãn đến như vậy bên chiếc tivi nhà mình.

   Có ai đó nói rằng “Trái tim thế giới đang già đi và đang cần đến những âm hưởng của trái tim, ký ức”. Nhưng với người đàn ông đó, tất cả những ước mơ của anh ta đều bị cột chặt vào cái tivi với những bộ phim, mà nhiều lúc người ta chỉ đưa ra những diễn viên, những ca sỹ mùi mẫn với những bộ phim dễ dãi, những tư tưởng vô hại và không truyền tải một thông điệp nào cả.

  Tôi còn nghe nói rằng những người nghệ sỹ, những tri thức của cuộc đời này là những người luôn đặt ra những nghi vấn và tư duy trước cuộc sống, từ đó tạo nên chất miễn dịch nhằm đưa xã hội phát triển, nhưng dường như những nghệ sỹ của quê tôi không còn nữa.

 

Màn III

  Trời bắt đầu lạnh. Một luồng gió lạnh thổi qua làm tôi co rúm người lại. Từ cuối chân trời, mây đen quầng vũ và ùn ùn kéo đến. Trời đen kịt lại, và hình như có một sức mạnh vô hình nào đó như một hung thần xuất hiện. Sấm sét nổi lên. Tôi biết rằng một trận giông tố sắp ập đến.

  Rồi tiếng nổ, tiếng va đập loảng xoảng của nhà bên cạnh. Tôi ngồi bật dậy và đội mưa trở sang nhà hàng xóm. Tôi gõ cửa và lấy can đảm bước vào. Trước mắt tôi là đống đổ nát vụn vỡ. Người hàng xóm đang gục đầu gào khóc thảm thiết như trong nhà vừa có người chết.

 

Tôi: Này anh, tại sao anh khóc?

Ông hàng xóm: Cô ơi! Cái tivi đó là tất cả giấc mơ của đời tôi, vậy mà bây giờ nó đã bỏ tôi đi rồi, tôi biết sống với ai đây?

Tôi: Này, anh khóc cái gì lạ vậy? Tivi hư thì ta mua cái khác, tủ lạnh hư thì ta mua cái khác, tại sao anh lại khóc!

 

 Thưa quý khách,

 Trong cuộc đời này nếu ta mất nhẫn thì còn ngón tay, mất áo quần - ta còn thân thể, mất ảo tưởng - còn ước mơ, nhưng mất ước mơ thì mất tất cả. Với người hàng xóm của tôi, thì tất cả ước mơ duy nhất còn lại của anh ta trên cuộc đời này đều gắn liền với cái tivi, mà qua đó anh ta được thỏa mãn với những cuộc phiêu lưu không tưởng của những tỷ phú giàu có. Nhưng nếu vậy thì phải chăng chính những thứ máy móc đó đang dần biến con người thành vô danh tiểu tốt trong cuộc đời này.

 

Màn IV

Tôi quay trở về nhà. Ngay sau đó, tôi nghe thấy tiếng gõ cửa. Tôi liền ra mở và người hàng xóm của tôi bước vào. Anh ta muốn nhờ tôi đi đưa tiễn đám ma cho cái tivi nhà anh ta. Tôi rất phân vân, không biết làm thế nào.

 

Phần giao lưu với khán giả.

Khán giả tham gia giải quyết tình huống. Có hai tình huống:

• Khán giả muốn đưa đám ma cho cái tivi.
• Khán giả không đi đưa đám ma.

Còn tôi quyết định sẽ không đưa đám ma cho cái tivi của ông hàng xóm. Bởi từ trước đến nay, tôi chỉ nghe nói đến nghĩa địa dành cho người chết, chứ tôi chưa từng nghe nói tới nghĩa địa nào dành cho tivi, tủ lạnh bao giờ. Mà khi con người ta đi đưa tiễn đám ma cho cái tivi, thì phải chăng loài người đang trên đà diệt vong mà dần nhường chỗ cho con người ốc vít và cỗ máy?

 

Màn V

  Sáng hôm sau, người hàng xóm của tôi một mình lầm lũi đi đưa ma cho cái tivi. Trong làng tôi thì không một ai cùng đưa đám ma với anh ta cả. Người đàn ông đó vừa đi đưa ma vừa hát:

 

“Ông tiên ngồi cạnh tivi.

Tivi rớt xuống bể đầu ông tiên”

 

   Thưa quý vị, chính những điệu lý, dân ca là điều góp phần làm nên bản sắc văn hoá của một vùng miền, cả một dân tộc. Vậy quý vị nghĩ sao khi người đàn ông này lại hát điệu lý tivi để đưa đám ma cho cái tivi nhà anh ta? Mà cũng kể từ ngày đó, người làng tôi thường hay truyền nhau điệu lý cái tivi, và cũng từ đó nhiều người làng tôi đã bị lây nhiễm những triệu chứng căn bệnh của người đàn ông này.

  Chúng ta giải thích thế nào về những biểu hiện kỳ lạ của người đàn ông đó? Phải chăng, một đời sống thiếu sự thông cảm, chia sẻ, nỗi lo sợ tương lai và sự đè nén nội tâm đã đưa đến triệu chứng của căn bệnh tâm thần phân liệt?

 

Phần kết luận.

Với vở kịch này, nghệ sỹ – nghệ nhân chúng tôi quan niệm rằng: Giá trị của con người không phụ thuộc vào những gì anh ta đang có, những gì anh ta xài, mà phụ thuộc vào trí tuệ và tâm hồn của người đó.

 Xin trân trọng kính chào.